Азербайджанан моттехь долга (borc) аьлла ю, кредит (kredit) я цуьнан кредитан я заеман маьIна латта. Долга бакъо йоккха сатып ала дIахоьцуш хила тарло, амма цу тIехь хьалха дIадаха деза хьалхе юкъара хьалха хьажа деза. Кредитан келишамо хьалха дIахоьцуш йолу хазна, процент, дIадахан хенаш, хьалхе дечу хьалхе, гаранти, ца дIадахан хенахь хила тарло йолу хьолаш гойту. Къонаха дIадаха деза гIуллакх цхьана оцу хенан тIаьхьо ца гойту. Потребительски кредит хьалхе дечу хьалхе хила тарло, я сатып дечу хIуманца юкъара хила тарло. Кредитан карта я тIаьхьа дIадаха хьалхе хила тарло, цуьнан тIехь цхьаьна цхьаьна заемаш дIахоьцуш хила тарло. Цхьана минимуман дIадахаран хьалха дIадаьккхина хилча, баланс хьажа хьалха хила тарло. Ипотека (ipoteka) — болхуш йолу ипотечни заем, цу тIехь мехкан нисъелла мүлк залогехь латта. ДIадаха ца кхочуш хилча, цу мүлкан юкъара хьалха хила тарло. ШариIатан иэс, мүлкан хьалха, страховка дечу декхарийн, валюта, кхуллин дIадахар — берриге а хьажа деза. Залогца йолу заеман тIехь, заем хьалха ца дIадайтача, кредиторна мүлкеца юкъара гIуллакхаш дечу бакъо хила тарло. Гарант а дIадаха декхарца юкъара хила тарло. Гарант хила къобалдар — къонаха ларам бечу къамелан гIуллакх ца йу, амма догIу финансин декхар ду. Хьалхе валютаца йолу долга, доход манатца хилача, кхин риск дIадоху. Хьалхе валютаца йолу заеман баланс ца нисделча а, курс хийцича, манатца дIадаха деза хьалхе хийца тарло. Платеж ца дIадаьккхина хилча, тIаьхьа цхьаьна хьалха, ца дIадаьккхинан гIуллакх, судан гIуллакхаш, амма заемхочун кредитан хьалха хьалха хила тарло. Хаттарийн жоп ца ло, и проблема дIадаха йолу гIуллакхаш къасто ца деза, амма ца кхочуш хила тарло. Шен тIехь дукха долгах хилача, заемхочо берриге балансаш, процент, платеж, дIадахан хан, залог, тIехь ца дIадаьккхина хьалха кхолла деза. Животан хьалха дечу хьалхе хьажа деза, залогца йолу декхарш а хьалха дIадаха деза, а къонаха йоккха процент йолу долга системанца дIадаха тарло. Рефинансирование я долган цхьаьна кхолларо долга кхолла я цхьаьна дIадаха йиш йоккху, амма и дIа ца кхетта. И дика хила тарло, шинэ келишаман берриге хьалха дIадахар, хан, залог а, дIадахаран риск а, берриге хьалхе дечу хьалхашца, бакъонца дика хилача.
Долгах Азербайджанахь
Азербайджанахь долга — келишамца дIадаха деза хазна, цу тIехь проценташ а, кхин хьалхе дечу тIаьхьо а болуш хила тарло. Халкъа юкъара долгах болхуш йолу форманаш ду: потребительски кредиташ, кредитан картанаш, ипотекаш, бизнесан бераш, дIадахан болх а, къамелца дечу беррига долгах а. Дика долгах лаьцна хьалха, дIадаха деза хьалхе юкъара дIахоьцуш, цуьнан беррига хьалхе хьажа а, дика долу хьолаш къобал йоцуш дIадаха безам хила а деза.
Tip
Заем хьалха хьажа деза, хIунда аьлча берриге дIадаха деза хьалха а, заемо луш йолу пайда а цхьаьна къасто деза. Долган список хьалха латта а, йиш йолуш платежаш автоматически я ханна дIадаха а. Доход кIезиг хилача, кредиторна хьалха хабар деза, а хийцаман келишам къобал дечу хенахь и къастамаш писменна дIалаца деза.