La scola an Austria

Ij cit a comenso usualment ël percors scolàstich an Austria con la Volksschule, la scola elementar. Là a impar-o le capacità fondamentaj coma lese, scrive e fé dij cont, e a imparo a travajé ansema a j’àutri. Dòp la Volksschule, ij cit a pass-o sovens a na Mittelschule o a la prima part d’na Allgemeinbildende höhere Schule, ëd sigla AHS. Tràmbe le strade a dan na formazion general, ma a l’han chèich diferense ant ij argoment e ant ij besògn d’aprendiment. Dòp la scola secondaria inferior a-i son pì percors. I giovo a peulo frequenté na scola general d’un livel pì aut, na scola media o superior d’orientament professional, o fé n’apprentissage. La part superior d’na AHS a porta a la Matura e a prepara specialment a proseguì jë studi. Le scole professionaj a combin-o le materie general con conossense ëd travai, për esempi ant la tecnica, l’economia, ël turism, l’agricoltùa o ij servissi social. An n’apprentissage, la part pì granda dla formazion a l’é an n’azienda. J’apprendist a frequent-o an pi na Berufsschule, na scola professionala: për sòn sta strà a ven dita formazion dual. La Matura a l’é un titol important për intré a l’università, a na Fachhochschule e a d’àutre forme d’istrussion superior. Con ij percors professional as peul ëdcò pijé pì tard d’àutre esami e qualifiche. La vita a scola a comprenda le lezion, ij compiti a cà, le valutassion e le atività ansema. Le pagelle e ij confront con ij professor a giuto a riconòsse ij progrès, le forze e ël besògn ëd sostegn. Ij tip ëd scola e le offerte precise a vario segond la region e ël pòst. Pa minca scola a l’ha ij midem argoment, orari d’assistensa o possibilità ëd sostegn; për sòn a l’é important fé un confront precìs. Ël sistema scolàstich austriac a ofrì pì strade, ma a veul chèiche decision pì prest. Sovens as peul cambié strà o orientassion pì tardi, ma a peul esse necessaria d’àutra preparassion e dël consèj.