Ël drit an Austria

Austria a l'é un stat ëd drit. Ch'a veul dì che j'organ ëd stat a son ligà al drit e che le persone a peulo contesté le decision con ij meccanism ëd ricors previst. Le règole pi important a son contenùe an le lej e ant le disposission. Ël drit federal (Bundesrecht) a val an tuta Austria, mentre ël drit dël stât federà (Landesrecht) a val mach ant ël stât federà interessà. Ël drit ëd l'Union Europea a l'ha ëdcò un rol important an tèreis camp. Ël drit costitussional a conten le règole fondamentaj dël stat. Tra chëste a-i son le funsion dij organ ëd stat, la spartission dle competense e la protession dij drit fondamentaj. Ël drit civil a regola le relassion private, për esempi ij contrat, j'acquisti, l'affit, ij dann, la famija e le succession. Na procedura civile a comensa ëd sòlit quand na persona o n'impresa a veul fà valere na pretesa contra n'àutra part. Ël drit penal a trata j'assion proibìe e le penë possìbil. Le investigassion a son faite ëd sòlit da la polissìa e da la procura; un tribunal indipendent a decid për la colpa e la pena. Ël drit aministrativ a riguarda le decision dle autorità, për esempi ant ij camp ëd l'entrada e ël sogiorno, dle atività comercial, dël costruì o ëd certe prestassion ëd stat. Na decision formala ëd n'autorità (Bescheid) a ven sovens emanà e a conten normalment j'informassion an slë possibilitade ëd fé ricors. An Austria a-i son ij tribunal ordinari për le cause civil e penal, e ij tribunal aministrativ për tanti conflit con le autorità. J'organi giudissiari superieur a svolgio d'le funsion ëd control special ant l'ordinament giuridich. Ij procediment tipich a peulo tacé con na domanda, un contrat, na pretesa, na denonsia o na decision ëd n'autorità. Scond ël cas, a-i ven peui l'esamin, le osservassion, le proeve e na decision; le scadense e la giusta autorità competenta a peulo esse decisiv. Ël drit a peul protegge dle pretesse e risolve ij conflit an manera regolà, ma a garantiss nen ën resultat desiderà. I fat, le proeve, la competensa e le règole dël procediment a influensso ël resultat; për sòn, ant ij cas important o complicà, a l'é sensà fesse consijé da un esperto.