Un disastër a l’é un event che a buta an pericol tante person, edifissi o servissi important e che a l’é pa pi posìbil gestì con ij mèz ordinari. A peul esse un fenomen natural, na gran interussion tecnica o un incident grav. An Austria, la protezion contra ij disastër a l’é principalment responsabilità ëd le region, dij servissi aministrativ dij distret e dij comun. A seconda dla situassion e dël compit, ël govern federal, la polissia, l’esercit, ij servissi ëd socors, ij pompié e d’àutre autorità a dan sostegn. Ij pompié local a l’han un ròl specialment important. Tanti a son volontari e a giuto, për esempi, an cas ëd feu, inondassion, dann da tempesta, serche ëd person desapareùe e intervent tecnich. Ij pericol natural tipich a cangio a seconda dël paisagi e dla stagiun. An le val a peul-i esse pien-e; an le region montan-e a peulo minacé le lavine, le colà ëd fang o le caschè ëd ròca; e ij temporaj fort a peulo colpì tante part d’Austria. Ij avis a son difondù, antra l’àutr, con le sirene, la radio, ij comunicà oficial e ij canal digitaj d’avertiment. Un son continuv a serv për l’avis, un son che a monta e a cala a signifia alarm e un son curt e continuv a marca la fin dël pericol. Durant un pericol imediat, le autorità e le diretiive d’intervent a coordino le misure. A peulo seré dle zone, evacué la gent, duvert rifugi o ciamé la gent a resté ant un edifissi. La preparassion privat a l’ha da rende na famija capabla d’agì për un cert temp. A-i ten da esse d’aqua da beive, nutriment a longa conservassion, le medissine necessarie, la lus, na radio a pile, ij prodot d’igiene, ij document important e possibilità për scaudesse. La preparassion a peul pa impedì un disastër, ma a peul diminuì ël stress, la dependensa e le decision pa giuste. I pian personal a dev sempre consideré ij faneuj, le person vej, le disabilità, j’animaj ëd ca e ij pericol local.
Ij disastër an Austria
La protezion contra ij disastër an Austria a l’é un compit comun ëd l’autorità, dle organizzassion ëd socors e dla popolassion. A seconda dla region, tra ij pericol pi important a-i son le pien-e, le colà d’arsena, le lavine, ij temporaj, ij feu ëd bòsch o ij blackout pi longh. Na bon preparassion a giuta a capì ij avis e a agì con calma quand a-i é un’emergensa.
Tip
Verìfica prima quali pericol a peulo davera capitèj an tò pòst an Austria. Fà un pian sempi për la famija, prepara dle provision adate e chërta com tute le person a ricevo ij avis. An n’emergensa, segui j’istrussion ëd l’autorità e but-te pa an pericol për fé na fotografia o salvé dij ben material.