A criminalità a comprenda tant tip ëd reati diferent. Tra ij dì, a-i son ël fùrt, l’intrada an cà, la trufa, le ferìe, le menasse pericolose, la violensa sessuale, ij dan a le còse e chèiche forme d’atache digital. Pa tùit ël comportament ingiust, fastidiós o danós a l’é per fòrsa un reat. Se n’assion a l’é punìbia, an Austria, a dipend da le lege penal e a ven giudicà da j’ufissi competenti an base al cas concrét. La polissìa a prevén ij perìcoj, a ciapa le denonsie, a ten a pòst le trasse e a fa j’investigassion. Se a-i é un perìcol immediat o n’atache an cors, as ten a ciamé ël nùmer d’urgenza dla polissìa. La procura a dirìge l’investigassion penal e a decìd ij pass legal successivi. I tribunaj a esàmin-o j’acuse an manera indipendente e a decìdo dla colpa, dla pena o d’àutre conseguense prevìste da la lege. Na denonsia a l’é la comunicassion a j’ufissi competenti d’un fait ch’a podrìa esse punìbil. A l’é pa la midema còsa che na condana, përchè prima as ten a verifiche le dichiarassion e le prove. Le persòne colpìe a peulo salvé le informassion important sensa butesse an perìcol. A-i giuto not dij ricòrd precìs, messagi, fòto dij dan, ricivute ëd pagament, ij nòm ëd possìbij testimòni e ij dat digital lassà com a son. Segond ël cas, le vitime an Austria a l’han drit a informassion, protession e sostegn special. L’ajut a le vitime, l’acompagnament psicosocial e ël consèj legal a peulo giuté a superé ël disagi e a capì ij pass dël procediment. La prevenzion a diminuisce chèich ris-c, ma a garantiss pa na protession completa. La responsabilità d’un reat a l’é dla persòna ch’a lo comèt, pa dla persòna colpìa.
Criminalità an Austria
A criminalità a l’é faite d’ative che, an Austria, a son vietà da le lege penal e punìbie. Polissìa, procura e tribunaj a l’han compiti diferenti. Se as riconòsse un perìcol, as ten a pòst le prove e as cèrco ajut prest, as peul protegge mé e j’àutri.
Tip
Se a-i é violensa o na menassa immediata, va prima an pòst sicur e ciama ajut. Pì tard, scriv an manera concisa che cos a l’é capità, quand, andoa e da chi, sensa andé a cèrché ël colpevol. Se it l’has dubi, domande a la polissìa, a l’ajut a le vitime o a un servissi ëd consèj adàt che cos fé dapress.

