کار و استخدام موضوعون شامل قرارداد، مزد، کارِ زمان، مرخصی، ایمنیِ محل کار، کارگر نمایندگی، اختلاف و اخراج هَستن. کار و امور اجتماعی وزارت (Ministry of Labor and Social Affairs) هنوز ۲۰۰۷ دِ کار قانون، شماره ۳۵ (Labour Law No. 35 of 2007) ره فهرست کِنه، اگرچه رسمی قانونون و عملی اجرا ممکنه فرق داشته باشه. کتبی مدرکِ استخدام، مزد و مرخصی سابقه، اخراج دلیل، کار اجازه وضعیت و شکایتِ دسترسی، دِ اختلاف رسیدگی اثر دِنه. مهاجرت قانونون ورود، ویزه، اقامت، کار، تحصیل، حمایت و تابعیت‌گرفتن ره دربر می‌گیرن. رسمی روندون بیشتر خارجه وزارت (Ministry of Foreign Affairs)، افغانستان دِ دیپلماتیک نمایندگیئون، داخله وزارت (Ministry of Interior) و کار وزارت ره درگیر کِنن. جداگانه و عمومی مستندِ دایمی اقامت اجازه‌ای ثابت نَشده، و عملی اجرا ممکنه به مسئول نمایندگی و شخصی پرونده وابسته بَوِشه. کیفری قانون جرمون، تحقیق، دادگاه روندون، مجازات و متهم، محکوم‌شده و بزه‌دیده حقوق ره دربر می‌گیره. امروزی عمل، شریعت و حنفیگی برداشتون، فرمانون، جریده رسمی (Official Gazette) دِ منتشرشده قانونون و قدیمی قانونون ره باهم ترکیب کِنه. اجرا دِ منطقه‌ئون فرق کِنه و دِ جریان رسیدگی دنبال‌کردنش سخت بَوِشه. مصرفکننده حمایت قانون (Consumer Protection Law) خرید، خدمت، قرارداد، مالی محصول، دیجیتالی پیشنهاد و ضروری کالا ره دربر می‌گیره. ۲۰۱۶ دِ منتشرشده قانون، راست اطلاعات، قیمت، برچسب، کیفیت و گمراه‌کننده تبلیغ ره مطرح کِنه. اجرا پراکنده هَسه، پس شکایت معمولاً از فروشنده یا فراهم‌کننده خدمت شروع بَوِشه و بعد ممکنه به مسئول بخش نهاد یا دادگاه برسه. مدنی قانون (Civil Code) مردم و سازمانون دِ میان خصوصی رابطه‌ئون ره اداره کِنه؛ ازجمله قرارداد، ملک، خانواده، ارث، مسئولیت، دادگاه روندون و اجرا. ۱۹۷۷ دِ مدنی قانون و پیشین دادرسی مدنی قانون (Civil Procedure Code) هنوز مرجع هَستن، اما ملل متحد گزارشون دِنه که سراسر کشور دِ اجرای‌شون دِ عمل قابل‌اعتماد نَشسه. شریعت‌پایه قانونون، فرمانون و تا اندازه‌ای منتشرنشده یا زبانی دستورون هم خصوصی‌حقوقی اختلافون ره اثر دِنه. هرکی افغانستان دِ هر حقوقی موضوعی ره دنبال کِنه، باید موضوع، مسئول نهاد، کاربردی محلی روش و هغه مدرکون ره شناسایی کِنه که مربوط واقعیتون ره ثابت کِنن.
قانون دِ افغانستان
افغانستان دِ قانون کار، مهاجرت، کیفری، مصرفکننده و مدنی موضوعون ره دربر می‌گیره. رسمی قانونون و نهادون مهم هَستن، اما امروزی عمل ره شریعت (Sharia) و حنفیگی برداشتون (Hanafi interpretations)، فرمانون، اداری دستورون و منطقه‌ای اجرا هم شکل دِنه. قانونِ کاربردی، مسئول نهاد و موجود جبرانِ زیان، موضوع و شرایط وابسته هَسته.
Tip
افغانستان دِ حقوقی مسئله ره موضوع و جا مسئله حساب کِن: اول معلوم کِن مسئله کار، مهاجرت، جرم، مصرفکننده یا خصوصی اختلاف دِباره هَسه، بعد تأیید کِن کدوم نهاد و محلی روش بر اون حکومت کِنه. کتبی مدرکون ره نگه دار و وقتی عملی اجرا فرق دِکِنه، فقط به قدیمی قانون تکیه مَکِن. وقتی پیامدون جدی هَستن یا کاربردی قانون روشن نَشسه، پیش اَز عمل مخصوصِ پرونده مشورت بگیر.