په ازبکستان کې طبیعت

ازبکستان په منځنۍ اسیا کې یو تر ډېره وچ او په وچه کې راګیر هېواد دی. د دې منظرې د قزل‌قوم دښتې او پرانیستو هوارو ځمکو څخه نیولې تر غرنیو درو، د غرونو لمنو چې ادیر بلل کېږي، خړوبو نخلستانونو او د ارال سمندر لوېدیځې سیمې پورې رسېږي. اصلي سیندونه آمو دریا او سیر دریا دي. دا سیندونه له غرنیو سیمو څخه وچو هوارو ځمکو ته اوبه راوړي، چېرته چې خلک فصلونه کري او استوګنځایونه ساتي. واړه ویالې، چینې، کانالونه او د اوبو لګولو نالۍ هم سیمه‌ییز استوګنځایونه بڼه‌ورکوي. د تیان‌شان او پامیرـالای په غرونو کې ژورې درې، ډبرینې لمنې، الپي چمنونه او لوړ څړځایونه شته چې یایلوو بلل کېږي. په دې سیمو کې هغه بوټي او ژوي ژوند کوي چې له سړو ژمو، تېزې لمرینې، نرۍ هوا او د اوبو له کمښت سره عیار دي. په دښتو او هوارو ځمکو کې ژوند له ګرمۍ، باد، مالګې او اوږدو وچو مودو سره عیار دی. سایګا، غټې غاړې لرونکي هوسۍ، وحشي پسونه، خزنده‌ګان، مرغان او ډېر واړه تي‌لرونکي له دغو پرانیستو استوګنځایونو سره تړلي دي، خو د هغوی شتون د ځای او موسم له مخې توپیر لري. توغای ځنګلونه د سیندونو او د سېلابونو د هوارو ځمکو په اوږدو کې شنې او تنګې سیمې دي. پکې چنار، بید، لوخې او بوټي شته، او په وچ چاپېریال کې مرغانو او نورو وحشي ژوو ته پناه او خواړه برابروي. ازبکستان جهیلونه، زېرمتونونه، لمدې ځمکې او د ارال سمندر سیمه هم لري. د ارال سمندر کړکېچ ښيي چې د اوبو د کارونې بدلونونه څنګه پر کب‌نیونه، خاورو، روغتیا، سیمه‌ییزو روزګارونو او د یوې غاړې له سیمې ډېر لرې د هوا پر شرایطو اغېز کولای شي. طبیعت د څړ، کرنې، اوبو رسولو، تفریح او کلتوري دودونو لپاره کارول کېږي. دا کارونه هغه وخت دوامدار کېدای شي چې ځمکه او اوبه په دقت اداره شي، خو ډېر څړ، د خاورې مالګین کېدل، د استوګنځایونو له منځه تلل، وچکالي، ککړتیا او اقلیمي فشار طبیعي نظامونه کمزوري کولای شي. خوندي شوې سیمې، د طبیعت زېرمې، ملي پارکونه او سیمه‌ییزې ساتندویې چارې د استوګنځایونو او ژوو په ساتلو کې مرسته کوي. د هر ځای کره اصول توپیر لري؛ نو لیدونکي دې سیمه‌ییزې لارښوونې مراعات کړي، وحشي ژوي دې نه ځوروي او له اوبو، بوټو او تاریخي منظرو سره دې په پاملرنه چلند وکړي.