Өзбекстанда немістің «Ausbildung» сөзіне барлық жағынан сәйкес келетін біртұтас ұлттық шәкірттік даярлау үлгісі жоқ. Оған ең жақын жергілікті жолдар — кәсіби білім беру, кәсіптік даярлық, жұмыс орнындағы тәжірибелік оқу және дуалды білім беру. Кәсіби мектептер әдетте жалпы мектептен кейін үйренушілерді практикалық мамандықтарға даярлайды. Колледждер мен техникумдар техникалық, қызмет көрсету, ауыл шаруашылығы, денсаулық сақтау және басқа салаларда тереңірек кәсіптік даярлық ұсына алады. Кәсіптік білім беру жолында сабақ пен практик ажил одатда бирлашади. Ўқувчилар мураккаброқ вазифаларни бажаришдан олдин хавфсизликни, асосий назарияни, асбоблардан фойдаланишни, иш усулларини ва касбий хулқни ўрганадилар. Дуалды білім беру жағдайында оқу орны мен жұмыс беруші даярлыққа бірлесіп жауап береді. Үйренуші уақытының бір бөлігін оқу мекемесінде, екінші бөлігін нақты жұмыс орнында немесе оқу алаңында тәжірибе жинаумен өткізеді. Жұмыс орнындағы даярлық бірнеше түрде болуы мүмкін. Ол ресми бағдарламаның бөлігі, тағылымдама, жетекшілікпен өтетін практика, жұмыс берушінің курсы немесе тәжірибелі қызметкерден бейресми үйрену болуы ықтимал. Оқуға қабылдау шарттары бағдарлама мен адамның бұрынғы біліміне байланысты. Кейбір жолдар мектеп түлектеріне арналған, ал басқалары жаңа мамандық алғысы немесе ресми танылған практикалық біліктілікке ие болғысы келетін ересектерге бағытталған. Бұл жолдың практикалық артықшылығы — ерте жұмыс тәжірибесі. Ол адамға мамандықты түсінуге, жұмыс үлгілерін жинауға, жұмыс берушілермен танысуға және ақылы жұмысқа оңайырақ ауысуға көмектеседі. Шектеулерін де ескеру маңызды. Оқыту сапасы оқу орындары мен жұмыс орындары арасында әртүрлі болуы мүмкін, ал тәжірибелік дағдының болуы ұлттық деңгейде танылған біліктілікке әрдайым тең емес. Оқуға түспес бұрын бағдарламаның сертификатын, практика шарттарын, бағалау тәсілін және жұмыс берушінің рөлін тексеріңіз.
Өзбекстандағы кәсіптік шәкірттік даярлық
Өзбекстанда кәсіпке шәкірт болып даярлану әдетте Германиядағыдай жалғыз бір «Ausbildung» жүйесімен емес, кәсіптік және кәсіби білім беру арқылы ұйымдастырылады. Мұнда кәсіби мектептерде, колледждерде немесе техникумдарда аудиториялық оқу практикалық даярлықпен, ал кей жағдайда жұмыс орнындағы оқумен ұштасады.
Tip
Өзбекстанда практикалық мамандық алғыңыз келсе, оқу курсының атауымен қатар оқытушы мекеме мен жұмыс орнындағы тәжірибені де мұқият салыстырыңыз. Нақты жұмыс үлгісін, жетекшілікпен өтетін практиканы және жұмыс берушіге мағынасын түсіндіре алатын құжатты беретін жолды таңдаңыз.