Украинехь къахьегаман законах къахьегам бечу адам а, белхан кхочушхилар дӀахӀотто а ахча ло а къахьегаманхо а юкъара хьал дӀадолу. Крупни источник — Украинын Къахьегаман Кодекс, иштта кхечу къахьегаман а жамӀатийн хьалха а низамаш. Къахьегамхо цӀе къахьегамхо (працівник) ю, къахьегаманхо роботодатель (роботодавець) ю. Къахьегаман догӀа (трудовий договір) тӀехь къахьегаман уьйр хӀотто, цу чохь белхан, дуьхьа а лерамехь долу шартан цӀе йу. Къахьегаман записная книжка (трудова книжка) къахьегаман хьалха белхан запись ю, амма кхечу официальни документш а тешал дина хила йиш йу. Къахьегам хӀотторан юкъахь белхан, ахча, сахьат, белхан меттиг а белхан хьалха дийца. Къахьегаманхо официальни къахьегаман регистраци йан а лерамехь йолчу шартех хаам бан а деза. Граждански-правовой договор цхьаьна хила мега, амма цо чохь нормальни хьалхара куьйгаллин белхан меттигхул цхьа жамӀ кхочушдар тӀехь йу. Къахьегаманхошна лаьда долу ахча, ялх, ял, кхерам йолу шартан а цхьаболу цаьрца цхьана декхарш ларйан. Къахьегаманхочун белхан низамаш чохь дӀахӀотто, могӀа а кхерам а ларйан, хьалхадаьккхина записьш ларйан а, дезаш йолу социальни страховка декхарш тӀедала деза. Къахьегаман уьйр цхьаьна лерамца, дӀаваларца, низамца хьалха дӀахӀоттам дуьссур, я кхечу низамех хьалха дӀахӀоттам чекхдаларца дӀадаьлла хила мега. Иштта ишарийн процедура дӀадолуран бахьанах. ДӀаязйина хаамаш, къахьегаманхочун буйрук, къахьегаман записьш а ахча чекхдалар а лараме тешал бу. Къахьегаман гӀалат хьалха хьалхахь къахьегаманхочун я профсоюзан тӀе деха йиш йу. Державна служба праці, цӀе Держпраці, белхан кхерам а къахьегаман низамаш а инспекция я хьалхадаьккхина куьйгалла йан йиш йу. Къахьегаманхо судехь а дехар дина йиш йу. Практически проблемаш хилар, хӀунда аьлла формальни боцуш къахьегамаш я цхьа кхетам а дӀаязйина доцуш долу хьалха цхьа тешал дӀаяздар бехк бо. Хаамаш, белхан план, ахчан записьш, буйрук, гувоьлхой а договорийн копеш а хӀун хилла дӀахӀотто гӀо дина. Хьалха цхьана уьйр къахьегаман я граждански договор хилар чолхе дӀахьажа, документш цхьана кхетам дина хӀотта, лараме гӀуллакхаш хронологехь дӀаязйе. Лаьда боцуш долу дӀакховдала, ахча ца далар, кхерамана доьзал я хьалхадаьккхина хьал дӀахӀотта, Украинын къахьегаман юрист, профсоюз я декхар долу жамӀатийн гӀуллакх дӀакъамел дина гӀо дина.
Украинехь къахьегаман законах
Украинехь къахьегаман законах къахьегаман, ахчан, ялх, кхерам а къахьегаман чекхваларан низамаш дӀадолу. ДӀахӀоттам тӀехь къахьегаман догӀа (трудовий договір) ду, цо къахьегамхо (працівник) а къахьегаманхо (роботодавець) а цхьаьна лаьтта. Белхан хьалха цӀе хаар а, дӀаязйина тешал дӀахӀоттар а къахьегаман декхарш ларйан гӀо дина.
Tip
Хьалха договор, ахчан записьш, белхан план, хаамаш а, къахьегаман чекхваларан документш а цхьана кхетам хӀотта. ХӀун хилла хронологехь дӀаязйе, иштта дӀаязйина шартанца дӀахьажа. Къахьегаманхо проблема дӀахӀотто ца хилча, хьан лоьхуш йолу жамӀна тӀехь профсоюз, Держпраці я суд хаьржа.