Ilẹ̀ Ọba Alágbègbè Àpapọ̀ jẹ́ ìjọba tiwantiwa ilé aṣòfin àti ọba alákóso t’olofin. Ọba ni olórí orílẹ̀-èdè, nígbà tí àwọn olóṣèlú tí a dìbò fún ń ṣe púpọ̀ nínú àwọn ìpinnu ìṣèlú, àwọn minisita sì ń ṣàkóso ìjọba. Òfin àgbékalẹ̀ orílẹ̀-èdè kò wà nínú ìwé kan ṣoṣo tí a kọ. Àwọn òfin rẹ̀ wá láti inú àwọn òfin, àwọn ìpinnu ilé ẹjọ́, àwọn àṣà tí a ti fi múlẹ̀, àti àwọn ìwé pàtàkì tí a ti ṣe láti ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún. Ilé Aṣòfin (Parliament) ti UK ní Westminster ní Àgbà Ilé Aṣòfin (House of Commons), Ilé Àwọn Ọ̀gá (House of Lords), àti Àdè Ọba. Àgbà Ilé Aṣòfin tí àwọn ènìyàn dìbò fún ni yàrá ìṣèlú pàtàkì, nígbà tí Ilé Àwọn Ọ̀gá ń ṣàyẹ̀wò àwọn òfin tí a dabaa, ó sì ń béèrè kí ìjọba tún àwọn àlàyé kan ṣe. Ìjọba sábà máa ń nílò ìgbẹ́kẹ̀lé Àgbà Ilé Aṣòfin. Olórí Ìjọba (Prime Minister) ló ń darí ìjọba, ó ń yan àwọn minisita, ó sì ń ṣàkóso ìṣọ̀kan àwọn ètò ìṣe. Àwọn minisita ló jẹ́ ojúṣe fún àwọn ẹ̀ka ìjọba, wọ́n sì ń dáhùn sí Ilé Aṣòfin. Àwọn ẹgbẹ́ olóṣèlú ń ṣètò àwọn ènìyàn tó ní àwọn èrò tó jọra, wọ́n sì ń dije fún agbára. Ìjọba ń dabaa àwọn ètò ìṣe, nígbà tí àwọn ẹgbẹ́ alatako ń bi àwọn minisita léèrè, ń pèsè àwọn àṣàyàn mìíràn, tí wọ́n sì ń wá láti rọ́pò ìjọba ní ìdìbò ọjọ́ iwájú. Àṣẹ ìṣàkóso agbègbè (devolution) ti fi apá kan lára agbára fún àwọn ilé-iṣẹ́ tí a yan ní Scotland, Wales, àti Northern Ireland. Àwọn ojúṣe wọn yàtọ̀ síra, Westminster sì tún ní ojúṣe fún àwọn ọ̀ràn tí a fi pamọ́ tí ó kan apá kan tàbí gbogbo Ilẹ̀ Ọba Alágbègbè Àpapọ̀. Àwọn ìgbìmọ̀ agbègbè ń bójú tó àwọn iṣẹ́ pàtàkì, wọ́n sì ń ṣe ìpinnu fún àwọn agbègbè wọn. Àtòjọ àti ojúṣe wọn gan-an yàtọ̀ ní England, Scotland, Wales, àti Northern Ireland. Ìṣèlú tún ń ṣẹlẹ̀ lẹ́yìn àwọn ilé-iṣẹ́ tí a dìbò fún. Àwọn ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́, àwọn aláánú, àwọn ilé-iṣẹ́ òwò, àwọn ẹgbẹ́ ìpolongo, àwọn akọ̀ròyìn, àwọn amòye, àti àwọn olùgbé kọ̀ọ̀kan máa ń gbìyànjú láti ní ipa lórí ìjíròrò gbogbo ènìyàn àti àwọn ìpinnu aláṣẹ. Ètò náà ń jẹ́ kí ìjọba lè yí padà ní àlàáfíà, kí gbogbo ènìyàn lè ṣàyẹ̀wò iṣẹ́ ìjọba, kí wọ́n sì ṣojú fún àwọn èrò tó yàtọ̀. Àwọn ààlà rẹ̀ pẹ̀lú ipa tí kò dọ́gba, ìṣàkóso ẹgbẹ́ tó lágbára, ìpín ojúṣe tó díjú, àti àríyànjiyàn nípa bí ìdìbò ṣe ń yí padà sí agbára ìṣèlú.
Ìṣèlú ní Ilẹ̀ Ọba Alágbègbè Àpapọ̀
Ìṣèlú ní Ilẹ̀ Ọba Alágbègbè Àpapọ̀ pinnu bí a ṣe ń gba, lò, àti koju agbára ìjọba. Ó ń ṣiṣẹ́ nípasẹ̀ Ilé Aṣòfin, ìjọba, ìdìbò, àwọn ẹgbẹ́ olóṣèlú, àwọn ilé ẹjọ́, àwọn ilé-iṣẹ́ ìṣàkóso tí a fi àṣẹ fún, àti àwọn ìgbìmọ̀ agbègbè. Àwọn ènìyàn lè ní ipa lórí rẹ̀ nípa dídìbò, kíkàn sí àwọn aṣojú wọn, didapọ̀ mọ́ àwọn ìpolongo, àti kíkópa nínú ìjíròrò gbogbo ènìyàn.
Tip
Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ gbogbo ènìyàn tó ní ojúṣe fún ọ̀ràn tó kan ọ́, nítorí pé agbára pín sí àwọn ilé-iṣẹ́ gbogbo Ilẹ̀ Ọba Alágbègbè Àpapọ̀, àwọn ilé-iṣẹ́ agbègbè, àti àwọn ìgbìmọ̀ agbègbè. Lo àwọn ọ̀nà ìkàn sí àwọn aláṣẹ, jẹ́ kí ìbéèrè rẹ̀ ṣe kedere, kí o sì pa ẹ̀dà àwọn ìdáhùn mọ́. Dídìbò ṣe pàtàkì, ṣùgbọ́n kíkàn sí àwọn aṣojú déédéé pẹ̀lú ìmọ̀ tó dá lórí òtítọ́ tún lè ní ipa lórí iṣẹ́ ìṣèlú.