کونستیتوسییا و قانونلار دولَتین حقوقی چَروَچه‌سینی تشکیل ائدیر؛ عمومی قابل اجرا قاعده‌لر رسمی اعلام اولونمالیدیر. دولَت دیلی تورکمنجه‌دیر. پرزیدنت Serdar Berdimuhamedov عالی مقام، دولَت باشچیسی و اجرائی شعبه رهبریدیر. کونستیتوسییا سیستمیندا او مستقللیک، بی‌طرفلیک، اؤلکه بوتؤولوغو، کونستیتوسییا و اساسی حقوقلارا مسئول‌دور؛ عالی باش قوماندان کیمی خدمَت ائدیر و اؤلکه‌نین بوتونونده الزاملی فرمان، قرار و دستورلار وئریر. ۲۰۲۳دن Halk Maslakhaty خلق قدرتینین عالی نماینده اورقانی و کونستیتوسییا اورقانیدیر. اونون رئیسی Gurbanguly Berdimuhamedov ملی رهبر عنوانینی داشییر. Halk Maslakhaty محلی Halk maslahatlaryدن فرقلیدیر. Mejlis ۱۲۵ وکیل، ۸ کومیتە و ۵ ایللیک دوره‌لرله تک پالالالی قانونقویوجو اورقاندیر. وزیرلر کابینه‌سی اجرائی و اداری اورقاندیر؛ پرزیدنت اونون رئیسی‌دیر و یئنی کابینه پرزیدنت مقامغا گئلدیکدن بیر آی ایچینده تشکیل اولونور. معاون رئیسلر، وزیرلر، ناظرلیکلر و باشقا دولَت اورقانلاری اجرائی وظیفه‌لری یئرینه یتیریر. عالی محکمه و باشقا محکمهلر عدالت اجرا ائدیر. پرزیدنت قضاتلاری تعیین و عزل ائدیر؛ مخصوص محکمهلر سیستمی یوخدور. تورکمنستانین بئش ولایتلری وار: Ahal، Balkan، Dashoguz، Lebap و Mary. Aşgabat و Arkadag اؤزل بودجه واحدلری olan شهرلر کیمی ایشلَییر. ولایت‌دن آشاغی etrap، شهر، قصبه، یاشاییش یئری، gengeshlik و کندلر وار. محلی دولَت ادارهچیلییی ولایت، etrap و شهر häkimlikلری واسطه‌سیله آپاریلیر. پرزیدنت häkimلری تعیین و عزل ائدیر؛ اونلار دولَت ادارهچیلییی ایچینده حساب وئریر. محلی Halk maslahatlary انتخاب اولونموش اعضالارا مالیکدیر و محلی بودجه، توسعه پروگراملاری و عمومی نظم ایشلرینه باخیر. Geňeş محلی اؤز-اؤزünü اداره اورقانیدیر، دولَت قدرتینین پارچاسی دَییل؛ انتخاب اولونموش اعضالاری، اؤز بودجه و مالی، اختیارلاری ایچینده محلی عوارض و رئیسی Arçyn وار. اداری سرحدلر دَییشه بیلر. ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۵ Mejlis قرارı یئدی etrap یاراتدی: Ahalدا Altyn Asyr؛ Dashoguzدا Garashsyzlyk و Gubadag؛ Lebapدا Dovletli، Farap و Garabekevul؛ Maryدا Oguzhan. زراعت ناظرلیگی و ilgili häkimlikلر سرحد و مرکزی تعیین ائدیر؛ etrap محکمه‌لری ۱ اکتبر ۲۰۲۵دن تنظیم اولونوب. اداری واحد، محکمه یا محلی اداره‌یه اتکا ائدن شخص فعلی Mejlis قانونینی و محلی اجرا‌نی یوخلایمالیدیر. آداملار پرزیدنت، Mejlis، وزیرلر کابینه‌سی، ناظرلیکلر، häkimlikلر یا Geňeş اورقانلارینا مراجعه ائده بیلر. دولَت خدمتینده ایشه قَبول باجاریق و حرفه‌ای صلاحیت اساسندادیر؛ دقیق قَبول پروسیدوری مؤسسه‌دن آسیلی‌دیر. محکمهلر دولَت اورقانلاری، محلی ادارهلر و مأمورلرین غیرقانونی عمللرینه قارشی حقوقی حمایه وئریر. شخص غیرقانونی عمل‌دن جبران و حقوقی کمک ایستهیه بیلر؛ قانون گؤره بعضی حاللاردا کمک اوچوْز اولابیلر. عومومی وظیفه‌لر کونستیتوسییا و قانونلارا تابع اولماق، مالیه و دیگَر الزاملی ödənişləri اؤدَمک، محیطی قوروماق و تورکمن اَرکَک وەتەنداش اوچون عمومی عَسکری خدمتی یئرینه یتیرمک‌دیر. خْرجلر و مۆهْلتلر پروسیدورا گؤره دَییشیر؛ موجود معلومات بوتون عمومی خدمتلری شامیل ائدن واحد مرکزی جَدْوَل گؤسترمیر. مالیه و اعتباری سیستم بوتون سَویه‌لرده دولَت بودجه‌لرینی، مرکزی بانکی، اعتباری و باشقا مالیه مؤسسه‌لرینی شامیل ائدیر. منات ملی پولدور. مرکزی بانک پولی سیاست آپاریر، نقد پول گردشینی و ödəniş/حسابلاşما سیستملرینی اداره ائدیر، بورو و سپرده صاحبلرینی قورویور و بین‌المللی احتیاطلاری اداره ائدیر. ۲۰۲۶ اوچون پلانلانان دولَت بودجه‌سی‌نین درآمد و خْرجلری هر بیری ۱۳۱٬۸۴۵٫۱ میلیون مناتدیر. مرکزی بودجه ۱۱۹٬۷۰۳٫۳ میلیون منات، ایلک سَویه بودجهسی ۳۶٬۵۰۰٫۰ میلیون مناتدیر؛ اونون ۲۴٬۳۵۸٫۲ میلیونی مرکزی منابع‌دیر. محلی بودجهلر مجموع ۱۵٬۵۲۱٫۰ میلیون مناتدیر؛ برابرلشدیرمه فوندو‌نین ۳٬۳۷۹٫۲ میلیونی Arkadag، Dashoguz و Lebapاَ اختصاص اولونوب. قوروماقلی خْرجلره معاش، تقاعد، دولَت یاردیمی و بورسلار داخیلدیر. منطقه مالیه سهم‌لری ۲۰۲۶ اوچون آیری‌جا تعیین اولونوب. کسیر دولَت سندلری و/یا قالان نقد مبلَغلری ایله مالیه‌لشه بیلر؛ مالیه و اقتصاد ناظرلیگی یئنی حقوقی سند یا اونون اجرایی لازیم ائدنده بودجه اختصاصاتینی تنظیم ائده بیلر. مالیه نظارتی خارجی و داخلی کنتروللاری ترکیب ائدیر. عالی کنترول پالاسی، مالیه و اقتصاد ناظرلیگی، محلی مالیه و مالیه‌لر اداره‌لری و داخلی کنترول واحدلری قانونیلیق، اساسلاندیرما و سمره‌لیلییی یوخلاییر. عالی کنترول پالاسی و ناظرلیک کنترول استانداردلاری‌نی تعیین ائدیر؛ پرزیدنت تأییدی لازیمدیر. ناظرلیک وزیرلر کابینه‌سینه هر ربع گزارش وئریر. جرم یا اداری تخلف شککی صلاحیتلی اجرای یا تخلف اورقانینا گؤندَریلیر. باش پروکورور و تابع پروکورورلار، عملیاتی آختاریش و ایلکین تحقیق داخیل، قانونیلییه نظارت ائدیر. محکمهلر قضائی حمایه وئریر. Ombudsman Mejlis طرفیندن پرزیدنتین تقدیم ائتدییی اوچ نامزد آراسیندان سئچیلن دولَت مقامیدیر. دوره‌سی بئش ایلدیر؛ آردیجیل ایکی‌دن چوخ دوره اولماز. وەتەنداشلار، خارجی‌لر و وەتەنداشلیغی اولمایانلار شکایت وئره بیلر. عموماً Ombudsman شخصدن ایلکاً موجود محکمه یا اداری شکایت یوللارینی ایشلَتمه‌سینی گؤزلییر. اورقان دولَت اداره‌لری، توقوف‌خانه‌لر و سیلاحدار قوه‌لر ده اوْلماقلا xəbərsiz یوخلاما آپارا و هر ایل گزارش وئره بیلر. ۲۰۲۴ده یازیلی شکایتلر ۲۰۲۳له مقایسه‌ده ۱۷، شفاهی شکایتلر ۷ آزالیب. کونستیتوسییا سیاسی کثرتچیلییی، چوخ‌حزبی سیستمی، جمع اولما آزادینی و دین آزادینی تانیر. دینی تشکیلاتلر دولَتدن آیریدیر. رسانه قانونو چاپ، پخش و آنلاین رسانهلری شامیل ائدیر؛ معلومات و بیان رسمی آزادلیقلارینی، دولَت اورقانلارینین معلوماتینا دسترسی‌نی و حقوقی اصل کیمی سانسور ممنوعیتی‌نی تعیین ائدیر. دولَت و محلی رسانه‌لر و آنلاین رسانه‌لر عموماً ثبت اولونمالیدیر. کابینه رسانه سیاستینی تعیین ائدیر و تعیین اولونموش تنظیمچی‌لر ilgili وظیفه‌لری آپاریر. حقوقی محدودیتلر کونستیتوسییا نظامینه قارشی زورون چاغری، حاکمیت یا اؤلکه بوتؤولوغونا تهدید، نفرت و تبعیض، پورنوگرافیا و مواد مخدر، یالان معلومات و عدالت اجراسینا müdaxiləنی شامیل ائدیر. بو حقوقی چَروَچه اؤز-اؤزونه عملی کثرتچیلیک یا اجرا درجه‌سینی ثابت ائتمیر. دولَت امنیت شورای پرزیدنتین رهبری آلتین‌دادیر. امنیت وظیفه‌لرینه دفاع ناظرلیگی، داخلی ایشلر ناظرلیگی، ملی امنیت ناظرلیگی، دولَت سرحد خدمتی، باش پروکورور، عالی محکمه، عدلیه، گمرک و مهاجرت اورقانلاری داخیلدیر. وظیفه‌لر دولَت و سرحدلرین دفاعینی، داخلی نظمی، جرمین پیشگیری‌نی، ترافیک و آتش‌سوزی امنیتینی، ملی منفعت و ثباتی، قانونیلییه نظارتی شامیل ائدیر. دفاع доктринаسی ملی دفاعی دفاعی کیمی تعریف ائدیر؛ دائمی بی‌طرفلیک گئنیش امنیت و خارجی سیاست چَروَچه‌سینی وئریر. امنیت خدمتلرینه دسترسی، خْرجلر و مۆهْلتلر حاقّیندا تفصیلی معلومات محرمانلیغا گؤره عموماً عمومی منابع‌دن آلی‌نماز.
تورکمنستاندا دولَت
تورکمنستان مستقل، دموکراتیک، لاییک پرزیدنت جمهوری‌دیر؛ دائمی بی‌طرفلییی و واحد اؤلکه توْرپاغی وار. دولَت سیستمی کونستیتوسییا، ملی و محلی مؤسسهلر، عمومی اداره‌چیلیک، عمومی مالیه، نظارت، عمومی معلومات محیطی و مستقللیک امنیتی خدمتلرینی شامیل ائدیر. پرزیدنت اجرائی شعبهنین رهبری و دولَت باشچیسی‌دیر؛ Halk Maslakhaty و Mejlis نمایندگی و قانونقویوجو ایشلری آپاریر.
Tip
تورکمنستاندا دولَت ایشینی ایلک اؤنجه مسئول اداره و پروسیدور سوآلی کیمی دَیərləndirin: سند وئرمَدن اوْنجه ملی، محلی دولَت یا اؤز-اؤزünü اداره اورقانینی تعیین ائدین. سرحدلر ۲۰۲۵ده دَییشدییی اوچون فعلی اداری واحدی یوخلایین؛ ایستک، قرار و ödənişلرین یازیلی دَلیلینی ساخلییین. Ombudsmanا مراجعه‌دن اوْنجه مناسبی اداری یا محکمه شکایت پروسیدورونو ایشلَتین؛ قاعده‌لر باشقا یول گؤسترَنده ایستثنا اولا بیلر.