Turkmanistondagi rasmiy ta’lim maktabgacha tayyorgarlikdan boshlanib, boshlang‘ich va o‘rta ta’lim bilan davom etadi. Bolalar odatda boshlang‘ich maktabga olti yoshida kiradi. 1–4-sinflar boshlang‘ich ta’limni, 5–10-sinflar asosiy o‘rta ta’limni, 11–12-sinflar esa to‘liq o‘rta ta’limni tashkil etadi. Ushbu umumiy ta’limning uch bosqichi majburiy, davlat maktablari esa bepul. Ixtisoslashgan maktablar, maktab-gimnaziyalar, litseylar, internatlar va maxsus maktablar qo‘shimcha shakllarni taklif qiladi. Kasb-hunar ta’limi asosan hünär-tehniki bilim, ya’ni kasbiy-texnik ta’lim orqali beriladi. U boshlang‘ich kasbiy ta’lim, qisqa kasbiy tayyorgarlik, o‘rta kasbiy ta’lim, amaliy mashg‘ulotlar va korxonadagi ta’limni o‘z ichiga olishi mumkin. Turkmanistonda Germaniyadagi dual kasbiy ta’limga teng alohida belgilangan shogirdlik tizimi yo‘q. Shogirdlikka o‘xshash dasturlar sertifikat yoki diplom berishi mumkin, biroq umummilliy shogirdlik ish haqi yoki standart shogirdlik shartnomasi tizimi tasdiqlanmagan. Oliy ta’lim universitetlar, akademiyalar, konservatoriyalar va institutlarda beriladi. Bakalavriat dasturlari odatda to‘rt yil, magistratura bir yildan ikki yilgacha, mutaxassislik dasturlari esa besh yildan olti yilgacha davom etadi. Davlat hisobidan moliyalashtiriladigan va kontrakt asosidagi o‘rinlar mavjud. Qabul, ta’lim tili va xarajatlar muassasa, dastur va qabul rejasiga bog‘liq. Turkman tili davlat tili va ta’limning asosiy tilidir. Umumiy hamda kasb-hunar ta’limida chet tillarini o‘rganish talab qilinadi; ingliz tili alohida o‘rin tutadi, rus tili esa muassasalar va ta’limning boshlang‘ich bosqichlarida keng qo‘llanadi. Davlat muassasalari va ayrim xizmat ko‘rsatuvchilar qo‘shimcha kurslar, imtihonlar hamda raqamli manbalarni taklif qiladi, ammo to‘lovlar, foydalanish imkoniyati va hududiy qamrov farq qiladi. Malaka oshirish ta’lim va ish bilan bir vaqtda yoki undan keyin ko‘nikmalarni rivojlantiradi, yangilaydi yoxud kengaytiradi. Mavjud ko‘nikmalarni yangilaydigan malaka oshirish rus tilida повышение квалификации, yangi kasb yoki malakaga tayyorlaydigan qayta tayyorlash esa переподготовка кадров deb ataladi. Bunday kurslarni davlat yoki litsenziyalangan nodavlat muassasalar, ish beruvchilar va boshqa tasdiqlangan tashkilotlar o‘tkazishi mumkin. Yakuniy baholash natijasida o‘qish yoki qayta tayyorlash hujjati berilishi mumkin, biroq kursni tugatish avtomatik ravishda yangi oliy ta’lim malakasini bermaydi.
Turkmanistonda ta’lim olish
Turkmanistondagi ta’lim maktab ta’limi, kasb-hunar ta’limi, oliy ta’lim, til o‘rganish va malaka oshirishni qamrab oladi. Maktab ta’limi maktabgacha tayyorgarlik, boshlang‘ich va o‘rta ta’limni o‘z ichiga oladi; kasb-hunar va oliy ta’lim esa turli sertifikat, diplom yoki darajalarga olib keladi. Til talablari, qabul shartlari, to‘lovlar va ta’limdan foydalanish imkoniyati muassasa, dastur hamda hududga bog‘liq.
Tip
Turkmanistonda ta’lim yo‘lini dastur nomidan emas, kerakli malaka yoki ko‘nikmadan boshlab tanlang. Qaror qilishdan oldin muassasa, ta’lim tili, qabul shartlari, davomiyligi, moliyalashtirilishi, to‘lovlari, hududiy imkoniyati va yakuniy malakani solishtiring. Kasb-hunar ta’limi va malaka oshirishni oliy ta’limdan alohida ko‘ring, ayniqsa sertifikat yoki qayta tayyorlash hujjatining qiymatini baholaganda.