اصطلاح ترکمنی ýaşaýyş jaýy بهمعنای خانه یا فضای مسکونی است. در 2022 ترکمنستان 1,344,268 محل مسکونی داشت: 1,201,056 خصوصی و 143,212 متعلق به دولت بودند. موجودی مسکن شامل 962,858 خانهٔ مستقل، 316,630 آپارتمان جداگانه، 63,141 بخش از خانههای مستقل و 1,639 خوابگاه بود. مسکن روستایی و شهری تفاوت زیادی دارد. شمار ساکنان روستایی 3,727,699 در برابر 3,217,496 ساکن شهری بود؛ خانههای روستایی بیشتر برای آب، گرمایش، فاضلاب و آب گرم به سامانههای فردی متکی بودند. در آمار 2022 برق به 6,945,195 ساکن و گاز شبکهای به 6,738,847 ساکن میرسید، درحالیکه آب مرکزی به 2,699,196 ساکن و سامانهٔ آب فردی به 4,245,999 نفر میرسید. گرمایش مرکزی 1,403,720 نفر را پوشش میداد، در برابر 5,541,475 نفری که از سامانهٔ فردی استفاده میکردند. حمام یا دوش داخل خانه برای 2,995,894 نفر ثبت شده بود و 3,948,954 نفر از امکانات بیرون خانه استفاده میکردند. خانوار میتواند خانهٔ مستقل بسازد، خانه بخرد یا بفروشد، آن را معاوضه کند، هدیه یا ارث بگیرد، از وام مسکن یا وام هدفمند ترجیحی بلندمدت استفاده کند، در ساخت مشترک شرکت کند یا پس از تخریب یا تملک اجباری خانهٔ جبرانی بخواهد. ساختمان تازه معمولاً پس از پذیرش و ثبت دولتی سند مالکیت میگیرد. روند 2024 زمین قطعههای زمین، ثبت مالکیت، استفاده و اجاره را دربر میگیرد و وزارت کشاورزی، کمیسیون دولتی امور زمین و وزارت دادگستری در آن نقش دارند. اطلاعات موجود جدول ملی اندازه یا قیمت قطعهٔ زمین را تعیین نمیکند. فروش، هدیه یا معاوضهٔ خصوصی عموماً به قرارداد کتبی، تأیید دفتر اسناد رسمی و ثبت دولتی نیاز دارد. دفتر عمومی ثبت، مالکیت، محدودیتها و معاملات را ثبت میکند. راهنمای رسمی 2024 برای روند ثبت ملک حداکثر 10 روز کاری تعیین میکند. ثبت رهن، رهنگیرنده، رهندهنده، ملک و تعهد تضمینشده را مشخص میکند. عضویت انجمن مسکن ممکن است پس از پرداخت کامل سهم ایجاد شود. اجارهٔ خصوصی به مالک اجازه میدهد کل خانه یا اتاق مناسب را اجاره دهد و مستأجر را انتخاب کند. قرارداد کتبی بهویژه وقتی مهم است که مالک یا خانوادهاش در خانه زندگی نکنند. قرارداد مدت، اجارهبها، مسئولیت تعمیر و دلیلهای پایان اجاره را تعیین میکند. اجارهٔ خصوصی مسکن را نهاد اجرایی محلی یا خودگردانی محلی ظرف 10 روز تقویمی پس از درخواست موجر ثبت میکند. اجارهبها، قیمت فروش، نرخ وام مسکن و تعرفهٔ خدمات سراسری را نباید از یک محل یا قرارداد تعمیم داد. صندوق مسکن دولتی، صندوق سازمانی و صندوق تخصصی هدفهای عمومی متفاوت دارند. دسترسی به مسکن دولتی عموماً برای شهروندان ترکمنستان با اقامت دائم در محل است. قواعد، یک خانهٔ دولتی برای شهروند، همسر و فرزندان خردسال در محل را پیشبینی میکند؛ مسکن خدمت ممکن است برای وضعیتهای شغلی ویژه باشد. علتهای نیاز مسکن شامل اجارهٔ فرعی یا اجارهٔ بلندمدت بدون خانهٔ دیگر، اقامت دائم در خوابگاه بیرون از تحصیل، ناسازگاری بهداشتی، کمتر از 9 متر مربع برای هر نفر، همزیستی دو یا چند خانواده در یک خانه یا اتاق، یا بیماری شدید نیازمند اتاق جداست. درخواست به نهاد اجرایی محلی یا Geňeş در محل سکونت متقاضی میرود. Geňeş نهاد خودگردانی نمایندگی محلی است. نهاد درخواست را ثبت میکند، از فهرست اسنادِ تعیینشده در مقررات استفاده میکند، نمیتواند مدرک اضافی بخواهد و عموماً ظرف یک ماه تصمیم میگیرد. اطلاع کتبی میدهد و بدترکردن عمدی شرایط مسکن در پنج سال گذشته میتواند مانع ثبت فرد بهعنوان نیازمند مسکن شود. متقاضیان ممکن است وارد صف عمومی، اولویتدار یا فوقالعاده شوند. گروههای دارای اولویت یا حمایت شامل جانبازان جنگ، افراد دارای معلولیت گروه 1 یا 2، خانوادهها یا والدین کودکان دارای معلولیت، یتیمان، افراد آسیبدیده از فاجعه یا ازدستدادن خانه، کسانی که چهار فرزند یا بیشتر بزرگ میکنند، خانوادهٔ افراد کشتهشده در خدمت یا وظیفهٔ عمومی، برخی نظامیان مرخصشده با دستکم 10 سال خدمت و والدین تنها هستند. مدارک موجود ثابت نمیکند که همهٔ افراد این گروهها فوراً خانه میگیرند. مستأجر مسکن دولتی با نهاد مجاز مسکن دولتی قرارداد کتبی میبندد. خانه باید مناسب سکونت و مستقل باشد و قاعدهٔ معمول فضای زندگی دستکم 12 متر مربع برای هر نفر یا دستکم یک آپارتمان یکاتاقه است. مستأجر دارای معلولیت یا سالمند و فرد مبتلا به بیماری شدید هرجا قواعد اعمال شوند برای طبقهٔ پایینتر یا ساختمان دارای آسانسور اولویت دارد. اجاره و خدمات ماهانه تا روز 10 ماه بعد پرداخت میشوند. متخصصان روستایی واجد شرایط ممکن است در دستهها و روندهای تعیینشدهٔ کابینه، خانهٔ دولتی محلی و گرمایش و برق رایگان بگیرند. خصوصیسازی به رضایت اعضای بزرگسال خانواده که با مستأجر زندگی میکنند نیاز دارد. طبق قواعد مربوط، شهروندان ترکمنستان و افراد بیتابعیت با اقامت دائم در خانه واجد شرایطاند. درخواست نزد نهاد اجرایی محلی یا Geňeş همان روز ثبت میشود. تصمیم عموماً حداکثر ظرف 30 روز تقویمی گرفته میشود و پس از آن ظرف سه روز کاری اطلاع کتبی داده میشود. رد درخواست را میتوان در دادگاه به چالش کشید. خانههای دارای آسایش بیشتر یا خانههای خدمتی که طبق مصوبههای ریاستجمهوری ساخته شدهاند ممکن است از خصوصیسازی مستثنا باشند؛ فردی که خصوصیسازی نمیکند معمولاً حق استفاده از خانه را حفظ میکند. هنگام سکونت، مالک میتواند با رعایت حقوق همسایهها و اشخاص ثالث از خانه استفاده یا آن را واگذار کند. مالکان آپارتمان هزینهٔ نگهداری و تعمیر اموال مشترک را میپردازند و میتوانند товарищество собственников жилых помещений، انجمن مالکان خانه که بر پایهٔ خودگردانی عمومی فعالیت میکند، تشکیل دهند. موجر خصوصی خانهٔ مناسب فراهم میکند، ساختمان و اموال مشترک را نگهداری میکند، تعمیر اساسی انجام میدهد و هرجا قرارداد مسئولیت را به او داده باشد خدمات را میپردازد. مستأجر اجارهٔ توافقشده را میپردازد، از خانه برای هدف مسکونی استفاده میکند و قواعد آتشنشانی، بهداشت و محیطزیست را رعایت میکند. بازسازی به تصمیم نهاد اجرایی محلی یا Geňеш، طرح متخصص واجد صلاحیت، رضایت مالک و رضایت کتبی قبلی مالکان مشترک متأثر نیاز دارد. کار بدون اجازه ممکن است به دستور بازگرداندن وضعیت پیشین بینجامد. دادگاه فقط وقتی میتواند کار را حفظ کند که حقوق اشخاص ثالث را نقض نکند یا تهدید سلامت و ایمنی نباشد. Propiska ثبت رسمی نشانی دائم است. ثبت اقامت موقت غیبت یا جابهجایی واجد شرایط را پوشش میدهد. ثبت نشانی مالکیت یا سند را ثابت نمیکند. قواعد ثبت برای شهروندان، خارجیان و افراد بیتابعیت اعمال میشوند و خدمات مهاجرت دولتی وظایف مربوط به ثبت نشانی یا اقامت را انجام میدهد. بنابراین مالکیت مسکن، اجاره و ثبت مهاجرتی موضوعهای جداگانهاند. اجارهٔ خصوصی معمولاً در پایان مدت یا رویداد توافقشده تمام میشود. اجارهٔ خصوصی نامحدود را عموماً موجر میتواند با دستکم سه ماه اخطار پایان دهد؛ حمایت از مستأجر فرعی یا ساکن موقت ضعیفتر است. مستأجر دولتی میتواند با رضایت خانواده هر زمان اجاره را پایان دهد و جابهجایی دائمی اجارهٔ دولتی را پایان میدهد. معاوضهٔ خانهٔ دولتی یا خصوصی همچنان به رضایت و شرایط قانونی دیگر بستگی دارد. تخلیه و تغییرهای مهم مسکن عموماً به دادگاه مربوطاند. اگر خانه برای تملک زمین تخریب شود، در آستانهٔ فروریختن باشد، کاربری غیرمسکونی پیدا کند یا نامناسب شود، خانوار متأثر میتواند خانهٔ بهسازیشدهٔ دیگری بگیرد. تعمیر اساسی یا بازسازی ممکن است جابهجایی موقت به خانهٔ مناسب در همان محل را لازم کند؛ قرارداد ادامه دارد، هزینهٔ رفتوآمد و بازگشت را موجر میپردازد و طبق قواعد یادشده در زمان اقامت موقت اجاره و خدمات گرفته نمیشود. وقتی خانهٔ مالک خصوصی برای نیاز عمومی تخریب شود، مالک میتواند خانهٔ خصوصی بهسازیشدهٔ همارز یا غرامت بگیرد. ساختوساز دولتی همچنان گزینهٔ مهم عرضه است. طرح Parahat-7 در عشقآباد 20 ساختمان 9طبقه و 864 خانوار را برای 2024 تا 2026 برنامهریزی کرده، اما اطلاعات موجود معیار دسترسی یا قیمت را روشن نمیکند. گزارش 2024 آمبودزمان خطای رسیدگی به حق مسکن دربارهٔ درخواست یک یتیم و شکایت قرارداد ساختوساز را ثبت کرد. این سابقه نشان میدهد اجرای مقررات و رسیدگی به شکایت نیازمند توجه است، اما فراوانی این مشکلها را اندازه نمیگیرد. بنابراین گزینهٔ مسکن را باید با محل، قرارداد، وضعیت ثبت، سابقهٔ سند و نهاد مسئول سنجید.
مسکن در ترکمنستان
مسکن در ترکمنستان شامل خانهٔ خصوصی، آپارتمان شهری، خوابگاه و خانههای صندوق مسکن دولتی یا سازمانی است. مردم از راه خرید، ساخت، ارث، معاوضه، اجاره، تخصیص دولتی، خصوصیسازی، وام مسکن یا ساخت مشترک خانه میگیرند. دسترسی، ثبت، هزینه و حقوق به نوع مسکن، محل و نهاد مسئول بستگی دارند.
Tip
مسکن را با مقایسهٔ امنیت حقوقی، شرایط دسترسی، زیرساخت، تعهدهای پرداخت و زمان لازم برای گرفتن آن انتخاب کنید. پیش از پرداخت، ورود به خانه یا آغاز ساختوساز، سند، ثبت، شرایط قرارداد و نهادهای مسئول را کتبی بررسی کنید. مسکن دولتی و خصوصیسازی اگر صلاحیت روشن باشد میتوانند سودمند باشند، اما صف، استثنا و مشکل اجرایی نیاز به پیگیری مستند دارند.

