په ترکمنستان کې د لوړو زدهکړو درېیمه درجه نظام دوه اصلي پړاوونه، لیسانس او ماسټري، او ورسره د متخصص یوپړاوه پروګرامونه لري. د دولت د پروګرامونو ډلبندي ریاضیات او طبیعي علوم، انجینري او ټکنالوژي، طب، کرنه، ټولنیز علوم، ښوونه، ژبې او سکتوري برخې رانغاړي. د بنسټونو بېلګې یې د ماغتیمګولي ترکمن دولتي پوهنتون، د مرات ګارییف دولتي طبي پوهنتون، د یاغشيګلدي کاکایف د نفت او ګاز نړیوال پوهنتون، د اوغوز خان د انجینرۍ او ټکنالوژۍ پوهنتون، د دولت د انرژۍ انسټیټیوټ او د ترکمن ملي نړیوالو ژبو انسټیټیوټ دي. پوهنتونونه، اکاډمۍ، کنسرواتوارونه او انسټیټیوټونه دولتي، خصوصي، بهرني یا ګډ کېدای شي، خو دولتي بنسټونه د نظام بنسټ جوړوي. د لیسانس یا متخصص زدهکړو غوښتونکي عموماً د بشپړې شوې عمومي ثانوي زدهکړې اړتیا لري. د ماسټرۍ غوښتونکي عموماً د لوړو زدهکړو سند ته اړتیا لري. دولتي بنسټونه معمولاً د غوښتنلیک، د داخلې ازموینو او د دولتي کمېسیون تر همغږۍ لاندې د دولتي داخلې پلان له مخې زدهکوونکي مني. ازموینې عموماً له ټاکلي مسلک سره تړاو لري او د منځني ښوونځي پر درسي نصاب ولاړې وي. ځینې پروګرامونه ښايي تخلیقي یا مسلکي ازموینې هم وغواړي. له اړوند المپیاد سره د سرو زرو مډال د ازموینې پرته د داخلې اجازه ورکولای شي، حال دا چې د سپینو زرو یا برونزو مډال د ازموینو اړتیا کمولای شي. د یتیمانو، معلولیت لرونکو کسانو، د وژل شوو پوځي یا پولیسو د کارکوونکو ماشومانو، د لویو کورنیو د غړو او د اړوند خدمت یا سیالۍ د لاستهراوړنو لرونکو غوښتونکو لپاره نور لومړیتوبونه یا ځانګړي شرایط هم پلي کېدای شي. ښوونیز کال د سپتمبر په 1 پیلېږي. دوه سمسترونه، د ازموینو دورې او دوه رخصتۍ لري چې ټولټال لږ تر لږه 40 ورځې وي. د لیسانس او ماسټرۍ پروګرامونه د کریډیټ نظام کاروي؛ یو کریډیټ د زدهکوونکي له 27 ساعتونو کار سره برابر دی. زدهکړه عمومي مضمونونه، مسلکي مضمونونه، اختیاري مضمونونه، عملي روزنه، کورسکار یا پروژې، او وروستۍ رساله یا دولتي ازموینه رانغاړي. د متخصص پروګرامونه د ساعتونو نظام کاروي. په تدریس کې لکچرونه، عملي ټولګي، سیمینارونه، خپلواک کار او کاري تمرینونه شاملېدای شي. انلاین او له واټنه زدهکړه هغه وخت د قانون له مخې شونې ده چې بنسټ اړین برېښنايي درسي مواد، کتابتون ته لاسرسی او معلوماتي ټکنالوژي ولري. ترکمني د تدریس اصلي ژبه ده. په ژبني ځانګړي پروګرام کې بهرنۍ ژبه د تدریس اصلي ژبه کېدای شي، او د بهرنۍ ژبې زدهکړه عموماً د لوړو زدهکړو برخه ده. د ژبې یوکلن چمتووالي کورس شته کېدای شي؛ د زدهکړو دوام په مثبتې ارزونې پورې تړلی دی. د بنسټونو اساسنامې جامې او ظاهري بڼه تنظیموي. د لوړو زدهکړو بنسټونه د خوړو اسانتیاوو ته لاسرسی او د روغتیايي بنسټونو له لارې طبي پاملرنه برابروي، او د زدهکوونکو رضاکارې ټولنې اجازه لري. د دولت له بودجې تمویلېدونکې زدهکړه له دولتي بودجې تمویلېږي، خو فیسلرونکي قراردادونه هغه وخت پلي کېدای شي چې غوښتونکي له تمویلېدونکو ځایونو ډېر شي، ځینې ماښامنۍ، نیمهوخت یا له واټنه پروګرامونه غوره شي، دویم لوړې زدهکړیز سند وغوښتل شي، یا د بودجې له تمویل پرته څانګه وټاکل شي. د 2021 کال د سپتمبر له 1 راهیسې اووه دولتي د لوړو زدهکړو بنسټونه پر خپلواکه مالي بنسټ فعالیت کوي. غیر دولتي بنسټونه فیسونه د قرارداد له مخې ټاکي. تعلیمي پورونه په ترکمنستان یا بهر کې د زدهکړې فیس، کتابونه، استوګنځای او خواړه پوره کولای شي. د بورسونو اندازه توپیر لري؛ دولتي بورسونه د 2025 کال د جنوري له 1 څخه 10% لوړ شول، خو کره اندازه د اړوندو قواعدو له مخې ټاکل کېږي. د 2026/27 د داخلې پلان د 2026 کال د جولای په 10 تصویب شو. د داخلې بهیر د جولای له 13 څخه د اګست تر 24 پورې و؛ اسناد د جولای له 13 څخه تر 26 پورې سپارل کېدل او ازموینې د جولای په 29 پیل شوې. په عشقآباد، آرکاداغ او پنځو ولایتونو کې له 18,000 څخه ډېر ځایونه پلان شوي وو. په نویو څانګو کې مصنوعي ځیرکتیا، روبوټیک، سافټویر، سایبري امنیت، کرنیزه جنتیک، د اوبو د سرچینو اداره، ارواپوهنه او د انرژۍ اقتصاد شامل وو؛ ټولې 20 نوې څانګې وې. غوښتونکي د کوټې او اسنادو د بهیر لپاره dalasgar.bilim.tm کارولای شي، او د MenTalyp اپلېکېشن له لارې د پروګرام معلومات، د تمرین پوښتنې او د زدهکړې پلان ترلاسه کولای شي. فارغان د لیسانس، ماسټرۍ یا متخصص ډیپلوم ترلاسه کوي. دولتي بنسټونه او منل شوي غیر دولتي بنسټونه د دولتي معیار له مخې د زدهکړې اسناد ورکوي. د لیسانس سند د ماسټرۍ زدهکړو ته لاره پرانیستلای شي، او د ماسټرۍ یا متخصص سند د مسلکي لوړو زدهکړو د دوام زمینه برابروي. د طب فارغان انټرنشيپ یا کلینیکي تخصص ته دوام ورکولای شي. د بودجې له لارې تمویلېدونکي ځینې زدهکوونکي ښايي له لوړو زدهکړو بنسټ، وزارت، «hakimlik» یا کاري ځای سره د قرارداد له مخې د کار روزنې یا دندې مکلفیت ولري. بهرني اسناد د نافدو پېژندنې قواعدو له مخې د پوهنې وزارت او د ملي معلوماتو مرکز له لارې پېژندل کېږي.
په ترکمنستان کې لوړې زدهکړې
په ترکمنستان کې لوړې زدهکړې، چې «ýokary hünär bilimi» نومېږي، په پوهنتونونو، اکاډمیو، کنسرواتوارونو او انسټیټیوټونو کې وړاندې کېږي او د لیسانس، ماسټرۍ یا متخصص سندونو ته رسېږي. د لیسانس پروګرامونه عموماً څلور کاله، ماسټري له یوه تر دوو کلونو، او د متخصص پروګرامونه له پنځو تر شپږو کلونو وي. د دولت له بودجې تمویلېدونکي او فیسلرونکي ځایونه شته؛ داخله، د زدهکړې ژبه او لګښتونه د بنسټ، پروګرام او د داخلې له پلان سره توپیر کوي.
Tip
Хөтөлбөр, байгууллагыг хамтад нь сонгоод, элсэлтийн шаардлага, сургалтын хэл, санхүүжилт, олгох зэргийг баталгаажуул. Улсын байгууллага учраас үнэ төлбөргүй, эсвэл ажилласан жил болон ажил олгогчийн тодорхойлолт шаарддаггүйгээр сургалтын бүх хэлбэр нээлттэй гэж бүү үз. Төлбөртэй гэрээ эсвэл ажлын үүрэгтэй хөтөлбөрт орохоос өмнө элсэлтийн бичиг баримт болон санхүүжилтээ баталгаажуул.