سلامت در ترکمنستان

وزارت بهداشت و صنعت پزشکی سیاست ملی سلامت را تعیین و بر پیشگیری، خدمات روان‌پزشکی و روان‌شناختی، داروها، مراقبت اورژانسی و تخصصی، توان‌بخشی، پزشکی خانواده، صدور مجوز و سلامت از راه دور نظارت می‌کند. اداره‌های بهداشت منطقه‌ای و نهادهای دولتی درمانی و پیشگیرانه از طریق نظام ولایت و اتراپ خدمات ارائه می‌دهند. مراقبت اولیه معمولاً از پلی‌کلینیک یا پزشک خانواده آغاز می‌شود. مسیر رسمی می‌تواند از مراقبت اولیه به بیمارستان اتراپ یا ناحیه و سپس به بیمارستان بالینی شهری، ولایتی یا مرکزی ادامه یابد. بستری معمولاً با ارجاع انجام می‌شود، جز در وضعیت‌های اضطراری و برخی ترتیبات پولی. قواعد جاری سراسری درباره پذیرش، هزینه‌ها و زمان انتظار در یک منبع عمومی واحد به‌طور منسجم در دسترس نیست. شهروندان حق برخورداری از مراقبت و خدمات پزشکی رایگانِ تضمین‌شده دولتی را دارند. اتباع خارجی و افراد بی‌تابعیت نیز عموماً مشمول‌اند، مگر آنکه قانون یا معاهده‌ای ترتیب دیگری مقرر کند. افراد معمولاً بر اساس محل سکونت خود مرکز مراقبت اولیه یا پزشک خانواده را انتخاب می‌کنند و عموماً سالی یک‌بار می‌توانند آن را تغییر دهند. بیماران حق مراقبت سلامت، درمان ایمن و باکیفیت و محرمانگی داده‌های سلامت شخصی را دارند. مراقبت پولی نیز قابل استفاده است و تخفیف دارو به فهرست‌های رسمی دولتی بستگی دارد. پیشگیری شامل آموزش سلامت، تشخیص زودهنگام، واکسیناسیون و ملاقات خانگی مادر و کودک است. پوشش گزارش‌شده رسمی در سال 2023 برای DTP3 برابر 98٪، برای دوز دوم واکسن حاوی سرخک 99٪، برای BCG برابر 98٪ و برای دوز سوم هپاتیت B برابر 98٪ بود. واکسیناسیون HPV برای دختران و پسران آغاز شده است. خدمات دوران بارداری و زایمان با حضور ماهرانه بالا، 99.9٪ گزارش‌شده، همراه است؛ بااین‌حال 6٪ زنان در سه‌ماهه نخست مراقبت دوران بارداری دریافت نکردند. شاخص‌های اخیر مرگ‌ومیر کودکان زیر پنج سال را 39 در هر 1,000 تولد زنده، مرگ‌ومیر نوزادان را 30 در هر 1,000 و مرگ‌ومیر نوزادان در ماه نخست را 22 در هر 1,000 گزارش می‌کنند. ظرفیت پرستاریِ بازدید خانگی همچنان کاستی دارد و در سال 2024 کارخانه‌های اکسیژن در بیمارستان‌های مادر و کودک عشق‌آباد و داش‌اغوز افتتاح شدند. مراکز کمک‌های اولیه اورژانسی از طریق شماره 03 در دسترس‌اند. طبق مطالب گفت‌وگوی کشوری سازمان جهانی بهداشت، بیماری‌های مزمن حدود دوسوم مرگ‌ها را تشکیل می‌دهند؛ اما داده‌های مرگ‌ومیر و پیمایش‌های عوامل خطر ناقص‌اند. کنترل دخانیات، دسترسی به داروهای بیماری‌های مزمن تنفسی و خدمات یکپارچه بیماری‌های غیرواگیر در همه مناطق به یک اندازه توسعه نیافته‌اند. سل، از جمله سل مقاوم به دارو، همچنان در اولویت است؛ ثبت الکترونیکی ملی TB-RRIS و آزمایشگاه مرجع ملی سل از پیگیری پشتیبانی می‌کنند. خدمات سلامت روان در مأموریت رسمی وزارتخانه قرار دارد و آموزش‌های اخیر به افسردگی، خودآزاری و پیشگیری از خودکشی، مصرف مواد و وضعیت‌های کودکان و نوجوانان پرداخته‌اند. داده‌های پوشش خدمات و انگ اجتماعی محدود است. تأمین دارو زیر نظارت وزارتخانه و مرکز ثبت داروها و کنترل کیفیت دولتی انجام می‌شود. فهرست رسمی دارو به شناسایی محصولات مجاز کمک می‌کند، اما داده‌های ملی درباره پایداری عرضه، قیمت‌ها و تفاوت‌های دسترسی محدود است. هزینه پزشکی خارج از بسته رایگان می‌تواند قابل‌توجه باشد: پرداخت از جیب در سال 2021 حدود 79٪ مخارج جاری سلامت برآورد شد و حدود 30٪ مراکز کاملاً یا تا حدی خودتأمین مالی بودند. بنابراین دسترسی روستایی و دورافتاده، ظرفیت نیروی کار، کیفیت، دسترسی به دارو و پیگیری بیماری‌های مزمن، روانی و عفونی بر سهولت دریافت مراقبت مستمر اثر می‌گذارند. سازمان جهانی بهداشت یادآور می‌شود که ثبت مرگ ناقص است و کیفیت داده‌های علت مرگ فقط متوسط است؛ بنابراین آمار مدل‌سازی‌شده مرگ‌ومیر و امید به زندگی باید با احتیاط تفسیر شود.