Peyvên herêmî dost ji bo heval, dostluk ji bo hevaltiyê, dostlukly ji bo dostane, ýoldaş ji bo heval an rêheval, û aşna ji bo hevalê nêzîk cûreyên cihêreng ên têkiliya kesane vedibêjin. Tanyşlyk tê wateya nasîn û goňşuçylyk tê wateya têkiliyên cîranî an başbûna bi cîranan re; yek ji wan bixweber hevaltiyê nîne. Hevaltiyê ji têkiliya evînî, hevjiyan an komeleya giştî cuda ye. Serjimêriya sala 2022 ya Tirkmenîstanê 7,057,841 kes tomar kir; 52.9% li gundewarê û 47.1% li bajar dijîn. Ji ber vê yekê têkiliyên dibistan, cihê kar, tax û civak rêyên asayî yên dîtina mirovan li seranserê welêt in. Çalakiyên werzîş û çandê jî têkiliya dubare çêdikin. Rêxistina Ciwanan a Magtymguly rêxistineke giştî ya neteweyî ya ciwanan e; polîtîkaya dewletê ya ciwanan çand, werzîş, demên vala, tevlêbûna civakî û hevkarîya navneteweyî ya ciwanan piştgirî dike. Klûbên UNESCO li saziyên xwendina bilind cihên din ên organîzekirî yên têkiliyê ne. Ev saziyên derfetên dîtina mirovan piştgirî dikin, lê statûyeke qanûnî ya hevaltiyê çênakin û têkiliya kesane garantî nakin. Bernameyên ciwanan rêgezên xwe hene. Li gorî qanûna polîtîkaya dewletê ya ciwanan, ciwan temenên 14 heta 35 salî digire nav xwe. Hemwelatiyên biyanî û kesên bêwelat ku bi domdarî li welêt dijîn di sînorên qanûnî an peymanî yên ku rêgezên têkildar destnîşan dikin de wekhev têne hesibandin. Kabîne, saziya ciwanan a destûrdar, saziyên rêveberiya herêmî û saziyên xwe-rêveberiyê berpirsiyarî di polîtîkaya ciwanan de parve dikin. Dibistana Havînê ya UNICEF a Avhewaya Ciwanan ku di Tîrmeh û Tebaxa sala 2026 de hat lidarxistin, beşdarên 16 heta 25 salî qebûl kir, 33 beşdarên ji hemû herêman hebûn û çar civînên rû bi rû pêk anî. Gihîştin bi pêvajoya serlêdanê an vexwendinê ve girêdayî bû, ne mafê giştî yê beşdarbûnê. Komeleya giştî rêxistineke dilxwazî, xwe-rêveber û ne-qezenc e ku li ser berjewendiyên hevpar hatiye damezrandin. Tevlîbûn, ne-tevlîbûn û derketin bi gelemperî gengaz in; endamtî divê wek bingeha sînorkirina mafan an dayîna berjewendiyan neyê bikaranîn. Komele dikare bê pejirandina pêşwext were damezrandin, lê karê komeleya qeydkirî nabe. Ev rêgez ji bo komên organîzekirî ne û ji bo hevaltiya taybet nayên sepandin. Li Tirkmenîstanê tomarek hevaltiyê, lîsans, karûbareke dewletê ya lihevhatinê an pêvajoyeke navbeynkariya taybet a hevaltiyê rasterast nehatiye dîtin. Mirov hevaltiyan rû bi rû, bi telefon, bi rêya dibistan an kar, di cihên civakê de û carinan serhêl dom dikin. Hevaltiya serhêl gengaz e, lê gihîştin, nepenî û ewlehî baldarî dixwazin. Nirxandina CRC ya sala 2024 sînordariyên girîng ên gihîştina zarokan bo agahî û raman, di nav de astengkirina gelek malperên navneteweyî û sînorkirinên serhêl ên zêde ragihand. Platformeke hevaltiyê ya fermî nehatiye dîtin. Hevaltiya taybet pêdiviya qeydkirina taybet a hevaltiyê, dirêjahiya herî kêm a qanûnî, erkê lênêrînê an pêvajoya dawîkirinê nîne. Sînorên kesane, rêz û nepenîtiyê hêviyên civakî ne, ne kodeke qanûnî ya cuda ji bo hevaltiyan. Zarok mafê xwe hene ku di malbat, dibistan û civakê de nêrînên xwe bibêjin, herçend nirxandina CRC bicihanîna wê ne têr dît. Polîtîkaya ciwanan wekheviyê bê cudahî li gorî esl, ziman, ol, cihê niştecihbûnê û taybetmendiyên din destnîşan dike. Hevaltiyek dikare bi kêmbûna têkiliyê, dûrbûnê, axaftineke nefermî an biryara rawestandina ragihandinê bi dawî bibe. Pêvajoyeke rasterast a nakokî an dawîkirina hevaltiyê tune ye. Şîdet, zorê, îstismarkirin an xetereya ji bo zarokek biçûk bi pêvajoyên giştî yên parastina zarokan, polîs an xizmetên civakî ve girêdayî ye. Modela UNICEF a veguhastina dosyayên ciwanan di dadweriya zarokan de kontrolkarek karûbarên ciwanan, derûnnas û karmendek civakî li hev tîne û dikare şêwirmendî û piştgiriya malbatê jî bigire nav xwe, lê karûbareke şêwirmendiya hevaltiyê nîne. Mekanîzmayên serbixwe yên gilîkirinê yên dostane ji zarokan re wek qadeke ku hewceyî pêşxistinê ye hatine destnîşankirin. Ji bo hevaltiya taybet lêçûna dewletê an dema bendê tune ye. Derfetên ciwanan, cejn, werzîş û çandê yên organîzekirî bi bûyera taybet ve girêdayî ne. Kampên havîn û zivistanê dikarin pere bistînin; di hin rewşan de dayîna alîkarîkirî ya biha kêm dikare hebe. Tirkmenîstan lêçûn, dem an şertê gihîştina yekgirtî ya neteweyî ya ji bo hevaltiyê tune ye; hûrgulî bi bername an çalakiyê ve diguherin.
Hevaltiyê li Tirkmenîstanê
Hevaltiyê li Tirkmenîstanê têkiliyek kesane ya bi dilxwazî, ne-evînî ye ku bi têkiliya hevbeş a dubare tê domandin. Mirov bi gelemperî bi rêya dibistan, zanîngeh, kar, tax, werzîş û çalakiyên çandî hev dibînin, ne bi karûbareke fermî ya hevaltiyê. Hevaltiya taybet qeydkirina dewletê, lîsans, pêvajoya lihevhatinê an pêvajoya navbeynkariya taybet nîne.
Şîret
Hevaltiyê li Tirkmenîstanê wek têkiliyek kesane ya ku bi têkiliya dubare pêk tê bibînin, ne wekî karûbarek ku dikare were qeydkirin an xwestin. Cihên ku têkilî dikare lê bidome hilbijêrin, wek dibistan, kar, tax, werzîş, çand an bernameyeke ciwanan a guncaw; pêşî şertên gihîştin, lêçûn û sînordariyên ragihandinê kontrol bikin. Hevaltiya taybet ji endamtiya rêxistinê cuda biparêzin û dema têkilî neewle bibe zû tevbigirin.