هنر در ترکمنستان

نظام هنر ترکمنستان نهادهای فرهنگی دولتی را با فعالیت‌های خلاقانه حرفه‌ای، آماتوری و غیررسمی درهم می‌آمیزد. هنرهای تجسمی شامل نقاشی، گرافیک، پیکره‌سازی، نقش‌مایه‌های ملی، قالی، گلدوزی، جواهرات و پوشاک است. موزه دولتی هنرهای زیبا، مرکز نمایشگاه هنرهای زیبا، اتحادیه هنرمندان ترکمنستان، مدرسه دولتی هنر ترکمنستان و نهادهای فرهنگی منطقه‌ای از نمایشگاه‌ها، مسابقه‌ها و آموزش هنری پشتیبانی می‌کنند. عنوان‌های دولتی «هنرمند مردمی» و «هنرمند شایسته» دستاورد حرفه‌ای را به رسمیت می‌شناسند. موسیقی شامل سنت‌های شفاهی فولکلور و کلاسیک است. آوازخوانان باغشی (bagşy)، نوازندگان سازاندا (sazanda) و نوازندگان دوتار، گیدژاک و توی‌دوک هم از مسیر آموزش در کنسرواتوار و مدرسه موسیقی و هم از راه انتقال استاد و شاگردی فعالیت می‌کنند. کنسرواتوار ملی ترکمنستان به نام مایا کولیوا و برنامه‌های موسیقی فولکلور و بخشی مسیرهای رسمی آموزشی فراهم می‌کنند. کوشت‌دپدی و هنر ساخت و نواختن دوتار در فهرست‌های میراث فرهنگی ناملموس یونسکو به رسمیت شناخته شده‌اند. در مجموع، ترکمنستان ده عنصر ثبت‌شده میراث فرهنگی ناملموس دارد. زندگی ادبی عمدتاً حول مختومقلی فراغی، موزه دولتی ادبیات به نام دولت‌ممت آزادی در شهر آرکاداغ، کتابخانه دولتی، ترجمه‌ها، نشست‌های خوانش و برنامه‌های ادبی‌ـ‌موسیقایی شکل گرفته است. سنت‌های حماسی شفاهی نیز همچنان اهمیت دارند؛ هنر حماسه گوراوغلی از سوی یونسکو به رسمیت شناخته شده است. سینما حوزه‌ای رسمی در فرهنگ است و ترکمن‌فیلم، سینماها، جشنواره‌ها و مشارکت بین‌المللی از آن پشتیبانی می‌کنند؛ بااین‌حال، داده‌های مستقل و قابل اتکا درباره تولید، مخاطبان و بازار محدود است. هنرهای نمایشی شامل درام، درام موزیکال، اپرا و باله، تئاترهای جوانان، عروسکی و سیرک، و نیز تئاترهای منطقه‌ای است. از نمونه‌ها می‌توان به تئاتر ملی موسیقی و درام مختومقلی، تئاتر اصلی درام آکادمیک و تئاتر ملی درام آلپ ارسلان اشاره کرد. قانون تئاتر مصوب ۲۰۱۴ چارچوب حقوقی این حوزه را فراهم می‌کند و اعطای عنوان ملی یا آکادمیک از رویه‌های دولتی پیروی می‌کند. معماری و طراحی در کنار هنرهای کاربردی و بناهای فرهنگی، ارزش فرهنگی محسوب می‌شوند. حفاظت از میراث با چهار اثر ثبت‌شده ترکمنستان در فهرست میراث جهانی یونسکو پیوند دارد: مرو باستان، کونیه‌اورگنج، نسا و دالان جاده‌های ابریشم. در پژوهش‌های در دسترس، برای عکاسی و هنر دیجیتال مسیر دولتی، انجمن، بازار یا نظام آموزشی مستقلاً تأییدشده‌ای وجود ندارد. بنابراین می‌توان این حوزه‌ها را از مسیر گسترده‌تر هنرهای تجسمی، طراحی و حق مؤلف پی گرفت، بی‌آنکه نهادی اختصاصی را مفروض دانست. اداره مطالعه میراث فرهنگی ناملموس که در ۲۰۱۴ تأسیس شد و وزارت فرهنگ، موزه‌ها و نهادهای فرهنگی دیگر از حفاظت پشتیبانی می‌کنند. نمونه‌های شناخته‌شده شامل قالی‌بافی، ابریشم‌بافی، سوزن‌دوزی به سبک ترکمن، آرایش اسب و میراث مرتبط با نوروز است؛ هرچند اسب‌داری و خود جشنواره‌ها به حوزه‌های مجاور تعلق دارند، مگر آنکه جنبه هنری یا شیوه فرهنگی در کانون باشد. قانون فرهنگ، با اصلاحات لازم‌الاجرا تا سال ۲۰۲۳، مشارکت شهروندان در زندگی فرهنگی، استفاده از سازمان‌های فرهنگی دولتی، دسترسی به ارزش‌های فرهنگی و آزادی انتخاب فعالیت خلاقانه را تضمین می‌کند. قانون حق مؤلف و حقوق مرتبط شماره ۲۵۷-IV مصوب ۲۰۱۲، آثار ادبی، هنری، سینمایی، موسیقایی، طراحی و معماری را پوشش می‌دهد؛ مدت قانونی حمایت عموماً تا ۵۰ سال پس از مرگ پدیدآورنده است. قواعد جداگانه‌ای برای حقوق تئاتر و اجرا وجود دارد. صدور ارزش‌های فرهنگی برای نمایشگاه، پژوهش یا فروش نیازمند مجوز است و استفاده از تصویر اشیای فرهنگی یا دیگر ارزش‌های فرهنگی به مجوز رسمی و قرارداد نیاز دارد. نباید فرض کرد مجموعه‌های دولتی آزادانه قابل استفاده‌اند. سازمان‌های فرهنگی می‌توانند طبق اساسنامه خود خدمات پولی ارائه کنند و محصولات خود را بفروشند. قیمت‌های کنونی بلیت، شهریه، دستمزد هنرمندان و زمان تولید بسته به نهاد متفاوت است و به‌طور قابل اتکا تأیید نشده است. شبکه نهادی در عشق‌آباد و شهر آرکاداغ متراکم‌تر است؛ دسترسی در ولایت‌ها و اتراپ‌ها عموماً از طریق تئاترهای دولتی، موزه‌ها، خانه‌های فرهنگ و سازمان‌های مرتبط انجام می‌شود.