Usafiri nchini Tanzania

Mfumo wa usafiri wa Tanzania unahusu Tanzania Bara na Zanzibar, ambazo zina taasisi na taratibu zinazotofautiana kwa kiasi. Zaidi ya 90% ya safari za abiria na zaidi ya 80% ya mizigo hutumia barabara. Tanzania Bara, TANROADS husimamia barabara za kitaifa na TARURA husimamia barabara za mitaa. Utafiti wa 2024 wa mtandao wa barabara kuu na za mikoa Bara ulirekodi kilomita 33,930.74: 36% katika hali nzuri, 53% katika hali ya wastani na 11% katika hali mbaya, huku kilomita 3,294.98 zikiwa hazijafanyiwa utafiti. Zanzibar, ZANROADS husimamia zaidi ya kilomita 1,200 Unguja na Pemba. Usafiri wa barabarani wa pamoja ndio njia kuu ya kusafiri ndani ya miji na kati ya jumuiya zilizo karibu. Daladala ni mabasi madogo ya pamoja. Boda boda ni teksi za pikipiki, na bajaji ni teksi za magurudumu matatu. Dar es Salaam huunganisha huduma hizi na DART, mfumo wa mabasi yaendayo haraka wa jiji, wenye huduma za kuunganisha na njia kuu. Nauli ya DART ya kuunganisha ni TZS 500, nauli ya njia kuu ni TZS 1,000 na nauli ya njia ya kuunganisha Mloganzila ni TZS 700; nauli ya mwanafunzi iliyotajwa ni TZS 200 iwapo masharti ya kustahili yametimizwa. Miji ya pili hutegemea zaidi daladala, boda boda, bajaji na kutembea. LATRA ilitangaza huduma mpya au zilizoboreshwa za daladala mwaka 2026, kwa hiyo hakiki taarifa za sasa za huduma kabla ya kusafiri. Mabasi ya masafa marefu hutoa huduma pana kote nchini. Kikomo cha nauli kilichoidhinishwa kwa basi la kawaida ni TZS 48.47 kwa kilomita kwenye barabara za lami na TZS 53.32 kwa kilomita kwenye barabara zisizo na lami; kikomo cha basi la nusu anasa ni TZS 67.84 kwa kilomita kwenye barabara za lami. Nauli halisi, ratiba na masharti ya huduma yanaweza kubadilika. Abiria wanaweza kutumia Safari Tiketi kuweka nafasi ya basi na treni pale huduma inapopatikana. Abiria wa masafa marefu ambaye basi limechelewa zaidi ya saa moja kwa kawaida anaweza kudai kurejeshewa nauli yote isipokuwa akubali huduma mbadala. Basi likiharibika kwa zaidi ya saa mbili, kampuni inapaswa kutoa usafiri mbadala au kurejesha nauli ya umbali ambao haukusafiriwa; abiria anayechagua kusubiri kwa hiari anaweza pia kupata chakula na malazi chini ya kanuni husika. Kwa kawaida abiria wa masafa marefu hubeba mizigo ya hadi kilo 20 bila malipo ndani ya mipaka iliyowekwa ya vipimo, na vifaa vya kutembelea hubebwa bila malipo. Malalamiko yanaweza kuwasilishwa LATRA au kupitia e-Mrejesho. Usafiri wa reli unajumuisha Reli ya Kisasa ya Shirika la Reli Tanzania, SGR, au reli ya upana sanifu, ambayo imekuwa ikitoa huduma za abiria kati ya Dar es Salaam, Morogoro na Dodoma tangu 2024. MGR, au reli ya upana wa mita moja, inaendelea kutoa huduma pana zaidi na za kikanda. Nauli za daraja la uchumi la SGR hutegemea umbali na jedwali rasmi la sasa la nauli. Kwa kawaida watoto wenye umri wa miaka 4 hadi 12 hulipa nusu ya nauli katika huduma za SGR, na watoto walio chini ya miaka 4 husafiri bure. Zanzibar haina usawa wa moja kwa moja wa reli ya abiria uliothibitishwa; huduma za barabarani, vivuko na ndege ndizo mbadala wa kiutendaji. Vivuko huunganisha jumuiya za kando ya maziwa, pwani na mito na vinaweza kubeba abiria na magari. TEMESA imesema inasimamia vivuko 32 katika mikoa 12 na vivuko-vivuko 22. Safari kati ya Zanzibar na Dar es Salaam, na kati ya visiwa vya Zanzibar, hufuata mipango tofauti ya usafiri wa baharini; kwa hiyo ratiba na nauli zinahitaji kuthibitishwa moja kwa moja. Usafiri wa anga wa ndani ni muhimu kwa safari ndefu, viunganishi vya visiwa na kufikia maeneo ya safari za wanyamapori. Mamlaka ya Viwanja vya Ndege Tanzania husimamia viwanja vya ndege na sehemu za kutua 59 za serikali, huku Mamlaka ya Usafiri wa Anga Tanzania ikidhibiti usafiri wa anga. Katika Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Julius Nyerere, muda wa rejea wa kujisajili ni saa mbili kabla ya safari ya ndani ukiwa na mizigo, saa moja bila mizigo, saa tatu kabla ya safari ya kimataifa ukiwa na mizigo, saa mbili bila mizigo, au saa moja unapojisajili mtandaoni. Magari binafsi yanahitaji haki halali ya kuendesha na nyaraka za gari. Magari ya biashara ya abiria na mizigo yanahitaji leseni za ziada kupitia LATRA Tanzania Bara. Polisi Tanzania hutoa huduma ya kidijitali ya Kukagua Makosa ya Trafiki Barabarani kwa ukaguzi wa usajili, leseni na faini. Zanzibar ina mipango tofauti kupitia ZARTSA, ikiwemo huduma za ZIMS kwa leseni za kuendesha, vibali vya kigeni, maombi ya huduma, ukaguzi wa magari na beji za madereva au makondakta. Watumiaji wa barabara huendesha upande wa kushoto. Kiwango cha jumla cha kasi kilichotajwa kwa maeneo yaliyojengwa ni kilomita 50 kwa saa, huku magari mazito na mabasi kwa kawaida yakifuata kiwango cha kilomita 80 kwa saa nje ya maeneo ya mijini isipokuwa alama au vikomo vya eneo vionyeshe vinginevyo. Wanaoendesha au kupanda pikipiki wanatakiwa kuvaa helmeti. Kitengo cha Trafiki cha Jeshi la Polisi Tanzania hutekeleza sheria za usalama barabarani. Kutembea kwa miguu ni jambo la kawaida katika safari za kila siku na kuunganisha vituo vya basi, stesheni na huduma nyingine. Baiskeli hutumika zaidi binafsi, bila utaratibu rasmi au kwa shughuli za kila siku, na hakuna mtandao rasmi wa taifa wa baiskeli uliothibitishwa. Miundombinu imegawanyika, ingawa miradi ya Dodoma inaongeza njia za kutembea na kuendesha baiskeli. Wanaotembea au kuendesha baiskeli wanapaswa kutathmini hatari ya magari, mwangaza, njia za watembea kwa miguu na hali ya kuvuka. Usafiri pia huleta msongamano, matumizi ya mafuta, uzalishaji wa hewa chafu, taka na shinikizo kwa huduma za kando ya barabara. LATRA huhimiza nishati safi katika BRT, bajaji na magari ya biashara, pamoja na ukaguzi wa hewa chafu, ufuatiliaji wa magari na tiketi za kielektroniki. SGR hutangazwa kama njia yenye ufanisi wa nishati kwa safari ndefu.