Mfumo wa kisiasa wa Tanzania una pande mbili zinazohusiana kwa karibu: mpangilio wa dola na uchaguzi wa wawakilishi kupitia uchaguzi. Jamhuri ya Muungano wa Tanzania inaundwa na Tanzania Bara na Zanzibar. Katiba ya mwaka 1977 inatawala Muungano, huku Zanzibar ikiwa pia na Katiba yake ya mwaka 1984. Jukumu hutegemea kama suala ni Jambo la Muungano au si la Muungano. Taasisi za dola hutekeleza mamlaka kupitia utawala wa kitaifa na wa mitaa, fedha za umma, usimamizi, mahakama, polisi, uhamiaji na ulinzi. Uchaguzi hutoa utaratibu wa kuchagua Rais na Makamu wa Rais wa Muungano, wabunge, madiwani na wawakilishi wa taasisi za Zanzibar. Uchaguzi mkuu kwa kawaida hufanyika kwa mzunguko wa miaka mitano, ingawa chaguzi ndogo za mitaa zinaweza kufanyika kati ya chaguzi kuu. Tanzania ina mfumo wa vyama vingi. Kwa ofisi nyingi zinazochaguliwa, mfumo wa mshindi wa kura nyingi hushinda, yaani mgombea mwenye kura nyingi zaidi ndiye hushinda. Viti maalumu vya wanawake Bungeni hugawiwa kwa uwiano badala ya kutumia matokeo yale yale ya moja kwa moja ya jimbo. Kwa hiyo, kuelewa siasa za Tanzania kunahitaji kuzingatia muundo wa Muungano pamoja na chaguzi na taasisi tofauti zinazofanya kazi ndani yake.
Siasa nchini Tanzania
Siasa nchini Tanzania zinahusu jinsi mamlaka ya umma yanavyopangwa na kutekelezwa na jinsi wawakilishi wanavyochaguliwa. Jamhuri ya Muungano wa Tanzania inaunganisha taasisi za Tanzania Bara na Zanzibar, huku majukumu yakigawanywa kati ya Mambo ya Muungano na mambo yasiyo ya Muungano. Uchaguzi huchagua wawakilishi wa Muungano, wa mitaa na wa Zanzibar kupitia mfumo wa vyama vingi.
Tip
Kabla ya kutoa hitimisho kuhusu swali la kisiasa nchini Tanzania, chukulia kwanza kuwa ni suala la kuainisha. Tambua kama linahusu mamlaka ya dola au uchaguzi, kisha bainisha kama linahusiana na Muungano, Tanzania Bara au Zanzibar na taasisi au ofisi inayohusika.