Wezareta Çandiniyê û Reformê Erdî, Rêveberiya Tenduristiya Heywanan, dezgehên tenduristiya heywanan ên parêzgehan, Karantîna Veterînerî û dezgehên Tenduristiyê yên herêmî her yek beşanê kontrola heywanan û rêveberiya veterînerî dimeşnê. Qanûna 29/2006, Rêziknameya Bicihanînê 301/T/2006 û Biryarnameya 54/T/2008 çarçoweyeke neteweyî bo kontrola nexweşiyên heywanan û destûrdayîşê bazirganî, firotin, bidestxistin û mezin kerdişê heywanên kedîkerdî pêşkêş kenê; la şertên heywanê hevalî yewser û eşkere li hemû Suriye nêbicihanîyênê. Gava xizmeta herêmî hebe, destûra bidestgirewtışa heywanê hevalî, ke “ترخيص اقتناء حيوان أليف” vateno, dikare daxwaznameya nivîskî, belgeya nasnameya xwedî û defterê tenduristî “دفتر صحي” ke vakslêdanên lazim nîşan dano, bixwazo. Portalê xizmetanê hukûmetî ya Latakia vê rêbazê qeyd keno, la xerc yan wextê pêvajoyê bawerbar nêweşneno. Şam di 2022 de mînakeke qeydkerdışê sege bi Rêveberiya Tenduristiyê qeyd kerd: belgeya nasnameyî, deftera vakslêdanî, xercê salane 15,000 SYP û xercê kartî 5,000 SYP; rewşa nika ya van mablayan piştrast nêkerdo. Segên bêqeyd yan bêdestûr li gor pratîka herêmî dikarin bên girewtış û xercê mayîşê wan hebe. Deftera tenduristî, delîlê vakslêdanî, destûr yan karta qeydkerdışî û qeydanê tedawiya veterînerî bi hev ra biparêze. Erişê veterînerî li gor cayo, ewlekarî, amadabûna derman û şiyana pere dayîşî zaf vurîyena. Klînîkên taybetî lênihêrîna bi pere pêşkêş kenê; rêxistinên mîna Ernesto Free Veterinary Clinic û klînîkên NGOyan dikarin gava dayinîş û personel hebe tedawiya bêpere yan bi kêmî, sterilîzekerdış yan emeliyata acîl pêşkêş bikin. Xizmetên nika yên NGOyên veterînerî li Şam, Heleb û Idlib belge bîyê, la navnîşana neteweyî ya pêşkêşkaran yan tabloya xercan piştrast nîyo. Pêşîlêgirewtişê rabîs baldayîşê taybetî wazeno. WHO rapor kerd ke 41 merkezên rabîs di Suriye di 2022 de 10,637 nexweşê gazê sege tedawî kerd û sê mirinên mirovan ên paşê di 2022 û 2023 de rapor kerd. Wezareta Tenduristiyê Suriye di 2026 de eşkere kerd ke vakslêdana rabîs a mirovan û sera li merkezên pejirandî piştî nirxandışa tibî bêpere yo. Tedawiya mirovan piştî gazgirewtiş têkildarê sîstema tenduristiya mirovan o; vakslêdana heywanan û kontrola segên bêxwedî berpirsiyarîya veterînerî û şaredariyê yo. Anîş yan deranîşê heywanê malî belgeya fermî ya tenduristiya veterînerî, şertên welatê armanc û dibe kontrol yan karantîn gêno. Karantîna Veterînerî îthalat, îxracat û derbasbûna heywanan rêk dixo, la lîsteyeke giştî ya nika ya neteweyî, xerc yan wextê pêvajoyê piştrast nîyo. Sefera derveyî bi awayê bingeyîn bi şertên welatê armanc ra diyar beno û bi awayê asayî nasname, vakslêdana rabîs û belgeya tenduristiyê ya nêzdî lazim keno; Suriye sîstema giştî ya pasaportê heywanî yan mîkroçîpa mecbûrî piştrast nêkerdo. Eger xwedî nika heywanê xo nêxwedî bibo, rêça neteweyî ya teslîmkerdış yan tora giştî ya penahgehê heywanan piştrast nêbîyo. Alternatîfên pratîkî rêxistinên rizgarkerdışî yên destûrdar, xwedîkerdişê demkî yê dilxwazî, ferzend girewtış û penahgehên NGOyan gêno. STAR û Ernesto karê rizgarkerdış, tedawî, penahdayîş, sterilîzekerdış û ferzendgirewtış belge kenê. Girtış-sterilîzekerdış-vakslêdan-berdayîş (TNVR) jî bo hin bernameyên segen bêxwedî bi kar beno: segan tedawî, sterilîze, vakslêdan û berdanê. Mudehaleya Şamê ya 2025 250 seg tedawî, 86 sterilîze û li hember rabîs vakslêdan; kampanyayeke Idlib 110 tedawî û 24 sterilîze kerd. Ev encamên kampanyayî yo, ne rêjeya neteweyî. Penahgehan dikarin li gor şertên pejirandışê xo heywanan tercîh bikin, ne ke her sege sax qebûl bikin.
Suriye de Heywanê Malî
Xwedîkerdişê heywanê malî li Suriye destûrê herêmî, qeydên vakslêdanî, lênihêrîna veterînerî û li hin cayan piştgirîya rêxistinên rizgarkerdışî gêno. Şert û bicihanîn li gor parêzgehî vurîyênê û Suriye qeydê neteweyî yê heywanê malî, pasaportê heywanê malî yan sîstema giştî ya teslîmkerdışî piştrast nêkerdo. Seba xetera rabîs û segên bêxwedî, segan zêdetir tên baldayîş.
Tip
Xwedîkerdişê heywanê malî li Suriye wek pêvajoyeke herêmî rêvebirî hesab bike, ne wek sîstemeke neteweyî yewser. Qeydên vakslêdan û nasname amade bike, şertên nika bi ofîsa herêmî ya berpirsiyar piştrast bike û berî pirsgirêkî rêxistina veterînerî û rabîs saz bike. Bo sefer yan teslîmkerdış, pêşkêşkar yan welatê taybetî kontrol bike, seba prosedûrên giştî û xizmetê amade zaf cuda yo.