Bima nchini Rwanda

Mfumo wa bima wa Rwanda unadhibitiwa kitaifa chini ya Law N° 030/2021 ya 30 Juni 2021. Sheria hugawa bima kuwa ya muda mfupi na mrefu, na hutambua pia bima ya pande zote, bima ndogo na captive insurance. Kuendesha au kusambaza bima kwa kawaida huhitaji idhini ya National Bank of Rwanda (BNR), ambayo hutoa leseni na kufanya usimamizi wa mbali na ukaguzi wa moja kwa moja. Biashara ya bima bila leseni inaweza kusababisha kifungo cha miaka 3–5 na faini ya FRW 7,000,000–10,000,000, au mojawapo ya adhabu hizo. Sheria maalumu zinaweza kuweka bima ya lazima. Bima binafsi hupatikana kupitia kampuni, madalali, mawakala na njia za benki zenye leseni. Bidhaa za kawaida ni bima ya magari, safari, moto wa nyumba, ajali binafsi, mikopo, elimu, maisha, mazishi, dhima, mali na bima ndogo. Reinsurance husaidia kampuni lakini si mbadala wa sera ya mteja. Dalali au wakala anaweza kupanga bima lakini asishikilie malipo; lipa moja kwa moja kwa kampuni ya mwisho ya bima. Kabla ya kusaini, mtoa huduma aeleze hatari zinazofunikwa, vighairi, gharama na madai. Mwenye sera kwa kawaida atoe taarifa sahihi, alipe kwa wakati, aripoti ongezeko kubwa la hatari na ajulishe kampuni haraka baada ya hasara. Hakuna malipo moja ya kitaifa. Bei hutegemea bidhaa, hatari, mkataba na kampuni. Gereranya ya BNR inaweza kusaidia kulinganisha ushuru na gharama za taasisi zenye leseni, lakini BNR haihakikishi kuwa kila ulinganisho umekamilika au ni sahihi. Kulingana na masharti, sera inaweza kuanza kutumika baada ya malipo ya ada. Bima ya magari ni ya lazima kisheria kwa matumizi ya barabara; cheti cha sasa kinahitajika kwa ukaguzi wa gari na ukaguzi wa nyaraka barabarani. Rwanda National Police (RNP) hufanya ukaguzi husika. Bima nyingine binafsi kwa kawaida huchaguliwa kulingana na hatari, mali au shughuli na hasara ya kifedha ambayo mwenye sera angeweza kubeba. RSSB hutoa ulinzi wa kisheria dhidi ya hatari za kazi kwa wanachama wanaotakiwa. Hufunika ajali za kazini na magonjwa ya kazi, ikijumuisha matukio yanayostahili kazini, safarini kwenda kazini au katika safari ya kazi. Mwajiri huchangia 2% ya mshahara, mfanyakazi 0% kwa bima hii. Mafao yanaweza kujumuisha matibabu, posho ya kila siku wakati wa ugonjwa, mafao ya kutoweza kufanya kazi, malipo ya mkupuo na mafao ya wategemezi. Kutoweza kufanya kazi kwa muda huhesabiwa 75% ya wastani wa mapato ya kila siku ya miezi mitatu iliyotangulia, hadi siku 180. Kutoweza kabisa huhesabiwa 85% ya wastani wa mapato ya mwezi ya miezi mitatu iliyotangulia. Mafao ya wategemezi ni 30% kwa mwenzi, 15% kwa kila mtoto mzazi mmoja akiwa hai, 20% kwa mtoto kila wazazi wote wamefariki na 10% kwa mzazi wa moja kwa moja au wa kuasili. Kwa dai la ajali ya kazi, mwajiri na mkaguzi wa kazi wa eneo wajulishwe mara moja. Mwajiri hujaza tamko la ajali A1 katika nakala sita; daktari hutoa cheti cha matibabu A2. Vyeti vya kuongeza muda hutolewa kila siku 30, hadi siku 150; baada ya matibabu daktari hutoa A5 uponyaji au hali ya mwisho inapofikiwa. Hifadhi bili za matibabu na risiti za chakula. Mchakato hutumia nambari ya hifadhi ya jamii ya RSSB ya mfanyakazi. RSSB pia husimamia bima ya uzazi. Mafao ni 100% ya malipo kwa wiki 14 ikiwa masharti yanatimizwa, yakiwemo michango ya angalau mwezi mmoja kabla ya likizo ya uzazi na cheti cha daktari cha kujifungua. Kiwango cha mchango ni 0.6% ya mshahara ghafi. Michango ya lazima ya pensheni ni 12% ya malipo yanayochangiwa kuanzia 1 Januari 2025, ikigawanywa 6% mfanyakazi na 6% mwajiri; kiwango kilichopangwa ni 14% kuanzia 1 Januari 2027. Mchango wa mwajiri wa 2% wa hatari za kazi ni wa ziada. EjoHeza ni akiba ya hiari ya muda mrefu yenye michango maalumu na haichukui nafasi ya bima ya lazima. Kwa ofa iliyotajwa sasa, mwanachama anayestahili wa Ubudehe-4 anayechangia angalau FRW 72,000 kwa mwaka anaweza kupata bima ya maisha FRW 1,000,000 na mazishi FRW 250,000 mwaka unaofuata. Inahitaji uraia wa Rwanda, NIDA ID ya kudumu na umri wa angalau miaka 16; thibitisha masharti kabla ya dai. National Agriculture Insurance Scheme (NAIS), inayojulikana pia kama Tekana Urishingiwe Muhinzi-Mworozi, imekuwa ikifanya kazi tangu 2019. Hufunika hatari za mazao na mifugo zinazohusiana na hali ya hewa, matukio ya asili, magonjwa na uharibifu mwingine unaolipiwa. Serikali hulipia 40% ya ada; mkulima hulipa 60%. Wawakilishi wa kampuni, wataalamu wa kilimo, madaktari wa mifugo na maafisa ugani husaidia usajili kupitia wilaya na sekta; MINAGRI hupatikana kwa 4127. Dai la hasara lazima lifuate maagizo ya sasa ya MINAGRI na kuwasilishwa ndani ya siku 30. Bima ya Green House Crop ya 2026 hufunika miundo, vifaa na mazao maalumu dhidi ya hatari kama moto, dhoruba, mvua ya mawe na uharibifu wa bahati mbaya. Kwa dai binafsi, mjulishe kampuni mara moja na utoe taarifa ya kina kwa maandishi au kielektroniki ndani ya siku tano za kazi tangu ujue tukio, isipokuwa nguvu zisizozuilika zikizuia. Taja tarehe, saa, mahali na chanzo, eleza hasara, taja wanufaika au watu wengine walioathirika, sera nyingine na haki za kurejesha gharama. Kampuni inaweza kuomba nyaraka, taarifa zaidi au kufikia mali. Ushirikiano usiokamilika unaweza kupunguza wajibu ikiwa umeongeza hasara ya kampuni. Kampuni inapaswa kukubali dai lote au sehemu au kulikataa haraka; kukataa au kukubali sehemu lazima kuelezewe kwa maandishi ndani ya siku 10 za kazi. Baada ya kukubali dhima, malipo yanadaiwa ndani ya mwezi mmoja baada ya nyaraka kukamilika na kiasi kukubaliwa; riba inaweza kudaiwa kwa kuchelewa. Mwongozo wa BNR pia hutaja siku 30 kwa malipo ya muda mrefu baada ya nyaraka zote, uchunguzi hadi miezi sita, uthibitishaji wa bima ya muda mfupi au mkaguzi ndani ya saa 72, ripoti ndani ya siku 30 na kulipa au kukataa ndani ya siku 30 baada ya ripoti. Mtu aliyeumizwa na mtu mwenye bima anaweza kudai moja kwa moja kwa kampuni baada ya kuthibitisha dhima ya mwenye bima. Kampuni haiwezi kumlipa mtu mwingine bila idhini ya aliyeumizwa; hatua fulani za mwenye sera baada ya tukio haziwezi kutumiwa dhidi ya aliyeumizwa. Mkataba huweka muda wa sera. Sera ya muda maalumu kwa kawaida huhitaji taarifa ya maandishi au kielektroniki siku 30 kabla ya kuisha ikiwa taarifa inahitajika. Ukiukaji unaweza kusababisha kusitishwa baada ya notisi ya maandishi ya siku 15; kusitisha kwa makubaliano hakuhitaji notisi. Baada ya kutolipa ada na notisi inayotakiwa, athari huanza usiku wa manane siku ya tano ya kazi kwa bima ya muda mfupi na siku ya 21 ya kazi kwa bima ya muda mrefu. Mikataba iliyopo hubaki halali chini ya kanuni za mpito. Lalamika rasmi kwa kampuni ya bima kwanza. Suala lisipotatuliwa, likiwemo dai lililochelewa, peleka kwa usimamizi wa ulinzi wa watumiaji wa BNR. BNR ina INTUMWA Chatbot, WhatsApp +250 791 700 721 na SMS 6005. Mutuelle de Santé, CBHI na RSSB Medical Scheme kimsingi ni huduma za afya; ni mada jirani na hazipaswi kuchanganywa na bima ya mali, dhima, magari, kilimo au mapato.