Рәсәйҙә кешенең тирә-яғы ҡала, ҡала ситендәге, ауыл йәки алыҫ төбәктәге мөхит булырға мөмкин. Ҙур ҡала, сәнәғәт торамаһы һәм ауыл йәмғиәтенең мөхит шарттары бик ныҡ айырылырға мөмкин. Урындағы мөхиттең мөһим өлөштәренә торлаҡ, йылытыу, юлдар, йәмәғәт транспорты, һыу ағыҙыу, эсәр һыу, ҡалдыҡтар йыйыу, ағастар, парктар һәм ял урындары инә. Миҙгел шарттары ла мөһим, айырыуса ҡар, яҙғы ҡар һыуы, ҡышҡы йылытыу, туҙан һәм йәйге урман янғындары төтөнө. Урындағы мөхит өсөн яуаплылыҡ идара итеү кимәлдәре һәм хеҙмәт ойошмалары араһында бүленә. Муниципаль органдар йыш ҡына йәмәғәт урындары, урамдар, урындағы төҙөкләндереү, ҡалдыҡтар менән эш итеү һәм санитарияның ҡайһы бер мәсьәләләре менән шөғөлләнә; төбәк һәм федераль органдар киңерәк мөхит контролен күҙәтә ала. Һауа сифатына транспорт, сәнәғәт, өйҙө йылытыу, туҙан һәм төтөн йоғонто яһарға мөмкин. Һыу сифатына канализация, ағып төшкән һыу, боҙолған инфраструктура, сәнәғәт ҡалдыҡтары йәки йылға-күл буйындағы сүп-сар йоғонто яһарға мөмкин. Ҡалдыҡтар менән эш итеү ғәҙәттә йыйыу, ташыу, мөмкин булған урында сорттарға айырыу, эшкәртеү һәм күмеүҙе үҙ эсенә ала. Ҡулланыусылар бирелгән контейнерҙарҙы дөрөҫ ҡулланып, батарейка, химикат һәм электроника кеүек хәүефле әйберҙәрҙе көнкүреш ҡалдығына ҡушмау менән системаға ярҙам итә ала. Йәшел биләмәләр төҙөлөш менән ҡапланған урындарҙы һыуыта, туҙанды кәметә, ямғыр һыуын һеңдерә һәм кешеләр менән хайуандарға урын бирә. Ағастарҙы һәм үләнде иғтибарһыҙ парковка, төҙөлөш зыяны, контрольһеҙ киҫеү, янғын һәм артыҡ тапалыуҙан һаҡларға кәрәк. Ихатаның таҙа күренеүе уның мөхите сәләмәт тигәнде һәр саҡ аңлатмай. Еҫтәрҙе, төтөндө, йыйылған һыуҙы, ватылған контейнерҙарҙы, тығылған һыу ағыҙғыстарҙы, артыҡ тауышты, хәүефле һуҡмаҡтарҙы һәм ямғырҙан йәки ҡар иреүҙән һуңғы үҙгәрештәрҙе күҙәтеү файҙалы. Урындағы проблемаларҙы йыш ҡына яуаплы хеҙмәткә аныҡ урын, дата, тасуирлама һәм хәүефһеҙ булғанда фотолар менән мөрәжәғәт итеп хәл итергә мөмкин. Етди бысраныу, һаулыҡҡа янау йәки янғын тураһында тейешле ашығыс ярҙам йә дәүләт органы каналы аша хәбәр итегеҙ. Иң яҡшы яҡшыртыу ғәҙәттә ғәмәли һәм урындағы була. Уртаҡ урындарҙы таҙа тотоу, һыу менән энергияны һаҡлау, кәрәкмәгән автомобиль йөрөшөн кәметеү, ағастарҙы ҡарау һәм күрше тирәһен йыйыштырыуҙа ҡатнашыу махсус белемһеҙ ҙә көндәлек мөхитте хәүефһеҙерәк һәм ҡараулыраҡ итә ала.
Рәсәйҙәге тирә-яҡ мөхит
Рәсәйҙә тирә-яҡ мөхит — йорт, мәктәп, эш урыны йәки торама тирәһендәге урындар һәм шарттар. Уға биналар, юлдар, ихаталар, йәшел биләмәләр, һауа, һыу, тауыш, ҡалдыҡтар һәм яҡындағы тәбиғәт урындары инә. Уларҙың сифаты урындағы хеҙмәттәргә, ерҙән файҙаланыуға, һауа торошона һәм уртаҡ урындарҙы халыҡ менән дәүләт органдарының нисек ҡарауына бәйле.
Tip
Көн һайын ҡулланған урындан — мәҫәлән, ихатанан, урамдан, мәктәпкә барған юлдан йәки ауыл үҙәгенән — башлағыҙ. Аныҡ тасуирларға мөмкин булған бер проблеманы һәм хәҙер үк үҙгәртә алған бер ғәҙәтте табығыҙ. Кескәй, даими яҡшыртыуҙар урындағы мөхитте хәүефһеҙерәк итә һәм уны ҡарауҙы еңеләйтә.