Рәсәй мәктәп системаһы ғәҙәттә өс төп этап буйынса тасуирлана. Начальная школа тәүге йылдарҙы, основное общее образование урта кластарға тиклемге уҡыуҙы, ә среднее общее образование мәктәптең һуңғы йылдарындағы уҡыуҙы үҙ эсенә ала. Балалар ғәҙәттә башланғыс кластарҙан башлай, һуңынан урыҫ теле, математика, тарих, тәбиғәт фәндәре, сит телдәр һәм физкультура кеүек фәндәре булған киңерәк программаға күсә. Мәктәптәрҙең йүнәлеше һәм махсус фәндәре төрлө булырға мөмкин. Төп этапты тамамлағандан һуң күп уҡыусылар өлкән кластар өсөн шул уҡ мәктәптә ҡала. Ҡайһылары колледж йәки техникум һайлап, урта һөнәри белемгә күсә. Уҡыу йылы дәрес осорҙарына һәм каникулдарға бүленә. Көндәлек расписание, класс ҙурлығы, өйгә эш, баһалау һәм мәктәп йолалары төбәктәргә һәм айырым мәктәптәргә ҡарап үҙгәрә ала. Дәүләт мәктәптәрендә стандарт дөйөм белем ғәҙәттә бушлай бирелә. Шәхси мәктәптәр һәм махсуслашҡан программалар өсөн түләү алыныуы мөмкин; ғаиләләр хеҙмәттең аныҡ төрөн һәм ҡабул итеү шарттарын тикшерергә тейеш. Илдең күп өлөшөндә уҡытыуҙың төп теле — урыҫ теле. Ҡайһы бер республикаларҙа һәм төбәктәрҙә башҡа дәүләт йәки урындағы тел дә уҡытыла йәки айырым белем биреү мөхитендә ҡулланыла ала. Основной государственный экзамен, йәки ОГЭ, төп мәктәп этабының аҙағы менән бәйле. Единый государственный экзамен, йәки ЕГЭ, өлкән мәктәпте тамамлаған һәм университетҡа инергә теләгән күп уҡыусылар өсөн төп йомғаҡлау имтиханы булып тора. Мәктәптәр шулай уҡ социаль үҫеш, түңәрәктәр, спорт, сәнғәт һәм төрлө уҡыу ихтыяждары булған балаларға ярҙам күрһәтә. Был хеҙмәттәрҙең сифаты һәм мөмкинлеге бөтә ерҙә лә бер үк түгел. Мәктәп һайлағанда ғаиләләр уҡытыу телен, транспортты, расписаниены, ярҙам хеҙмәттәрен, имтихандарға әҙерлекте һәм ата-әсәләр менән бәйләнеште ҡарарға тейеш. Мәктәп иң дәрәжәле булмаһа ла, балаға тап килергә мөмкин.
Рәсәйҙә мәктәп
Рәсәйҙә мәктәп белеме башланғыс уҡыуҙан төп дөйөм белемгә, унан өлкән кластарҙағы урта белемгә тиклем ойошторолған. Мәктәптәрҙең күбеһендә уҡытыу урыҫса бара, ә ҡайһы бер төбәктәр һәм республикалар башҡа дәүләт йәки урындағы телдәргә лә ярҙам итә. Рәсәйҙә мөһим күсеү этаптарында ОГЭ һәм ЕГЭ имтихандары тапшырыла.
Tip
Рәсәйҙәге бала өсөн төп һайлау йыш ҡына төп мәктәп этабынан һуң килеп тыуа: өлкән кластарҙа уҡып, имтихандарға әҙерләнергәме йәки һөнәри колледжға инергәме. Мәктәпкә барып ҡарағыҙ, баланы нисек яҡлауын һорағыҙ һәм артабанғы аҙымға ниндәй имтихандар алып барыуын аңлағыҙ. Тыныс көн тәртибе һәм уҡытыусылар менән даими бәйләнеш йыш ҡына мәктәптең абруйынан мөһимерәк.