Umbuso eNingizimu Afrika wakhiwe izikhungo zomphakathi ezenza futhi zisebenzise imithetho, zilethe izinsizakalo, zivikele amalungelo futhi ziphathe izinsiza zomphakathi. IPhalamende lenza imithetho futhi liqondisa umsebenzi wegatsha eliphezulu, kuyilapho izinkantolo zisebenzisa umthetho futhi zisiza ukunqanda ukusetshenziswa okungekho emthethweni kwamandla omphakathi. Izikhulu zomphakathi ziphatha umsebenzi kahulumeni, kanti izinhlaka ezizimele zokuqapha zihlola ukuziphatha, ukusetshenziswa kwemali noma ukuthobela imithetho ngaphansi kwamandla azo. INingizimu Afrika inemikhakha emithathu kahulumeni exhumene: kazwelonke, owesifundazwe nowasekhaya. Uhulumeni kazwelonke uphatha izindaba ezidinga ukuhlelwa kwezwe lonke, uhulumeni wesifundazwe usebenza ezingeni lesifundazwe, kanti uhulumeni wasekhaya uphatha izindaba zikamasipala. Imisebenzi yabo ingahlangana, ngakho udaba lomphakathi lungathinta imikhakha engaphezu kowodwa. Ukhetho luvumela abavoti abafanele ukuba bakhethe abamele uhulumeni kazwelonke, owesifundazwe nowomasipala. I-Independent Electoral Commission, evame ukubizwa ngokuthi i-IEC, ihlela ukhetho. Irejista yabavoti igcina imininingwane yabavoti ababhalisile, amawadi ayizindawo zokhetho zendawo, kanti ukumelwa ngokwesilinganiso kwabela izihlalo ngokwesabelo samavoti atholiwe. Lezi zinhlelo zingaholela kuhulumeni womfelandawonye lapho kungekho qembu elinezihlalo ezanele zokubusa lodwa. Ngakho ukulandela ezombusazwe eNingizimu Afrika kudinga ukubheka izikhungo nezinqubo zokhetho. Izikhungo zisebenzisa igunya lomphakathi phakathi kokhetho, kanti ukhetho lunquma ukuthi obani abathola izikhundla zokumela futhi bangabamba iqhaza ekuphatheni. IPhalamende, izinkantolo, izikhulu zomphakathi nezinhlaka ezizimele zokuqapha zisekela ukuphendula ngezenzo, kanye nezinqumo ezenziwa ngokhetho.
Ezombusazwe eNingizimu Afrika
Ezombusazwe eNingizimu Afrika ziphathelene nendlela amandla omphakathi ahlelwa ngayo, aphikiswa ngayo futhi asetshenziswa ngayo ekwenzeni izinqumo ezihlanganyelwe. Zihlanganisa izikhungo zombuso, izinsizakalo zomphakathi, ukhetho nezindlela zokwenza abaphethe izikhundla baphendule ngezenzo zabo. Uhulumeni kazwelonke, wezifundazwe nowasekhaya bayizingxenye ezixhumene zalesi simiso.
Tip
Sebenzisa umehluko phakathi kombuso nokhetho ukuze uthole ukuthi ubani osebenzisa amandla, yimuphi umkhakha kahulumeni othintekayo nokuthi abamele abantu bathola kanjani igunya labo eNingizimu Afrika. Ungaphathi uhulumeni njengesikhungo esisodwa noma wahlulele umthwalo wezombusazwe ngemiphumela yokhetho kuphela; ukuphendula ngezenzo kungaphinde kuhilele iPhalamende, izinkantolo nezinhlaka ezizimele zokuqapha.

