An palibot nangangahulogan kan mga lugar asin kondisyon sa palibot nin mga tawo. Sa Filipinas, puwedeng kabali digdi an pamamahay, subdibisyon o sitio, barangay, eskwelahan, palengke, tinampo, salog, baybayon, uma, o matao nin tawo na lugar sa siyudad. Kasagaran na ginagamit an salitang Pilipino na kapaligiran para sa kapaligiran o palibot. Kabali digdi an natural na parte, arog kan hangin, daga, tubig, tanom, asin hayop, pati mga gibo nin tawo, arog kan mga harong, tinampo, kanal, gusali, asin pampublikong lugar. Nakakaapekto sa kalusugan asin kaligtasan an kondisyon kan palibot. Puwedeng pamahayan nin lamok an tubi na nakatindog, puwedeng magpalala nin pagbaha an baradong kanal, puwedeng makababa nin kalidad nin hangin an aso, asin puwedeng makaakit nin peste o umabot sa mga salog asin dagat an dai naasikasong basura. May matao nin mga tinukod na siyudad asin malalawak na komunidad sa mga baryo asin isla an Filipinas. Puwedeng mas sadit an problema na parati sa sarong lugar sa iba, kaya dapat magpoon an pag-ataman sa kapaligiran sa mga bagay na totoong nakikita asin nasusukol nin mga tawo sa harani. Parati na inaasikaso an basura paagi sa pagtatago kaini sa harong, pagkolekta, tuntunin kan komunidad, pagresiklo o pagrekober, pagkompost kun angay, asin pagtao sa natatadang basura para mapahale. Puwedeng madangog nin mga tawo an mga termino na segregation, pagkolekta sa barangay, materials recovery facility, asin basura, na nangangahulogan nin tira o basura. Dumadaloy an tubig sa magkakakonektar na lugar. Puwedeng pumasok sa kanal, sapa, salog, latian, o lugar sa baybayon an uran na nahulog sa atop, tinampo, o bakuran. Nakakatabang sa pagbawas nin lokal na pagbaha asin proteksyon kan tubig asin mga hayop an pagpahilway sa mga kanal asin dalan nin tubig sa basura. Kaipuhan man mag-andam an mga komunidad para sa mga bagyo, makusog na uran, baha, pagguho nin daga, linog, bulkanikong pangyayari, init, asin tagtuyot. Kaipuhan nin malinaw na dalan, nakaasegurong gamit, makatwirang pag-ataman sa tinukod, asin pagtagad sa lokal na mga babala asin kaayusan sa paglikas para magin ligtas an palibot. Pinagsasaluhan an responsabilidad sa kapaligiran. Puwedeng mangasiwa nin basura asin tubig an mga pamamahay, makabawas sa polusyon an mga negosyo, magtukdo nin maingat na obserbasyon asin pag-ataman an mga eskwelahan, asin mag-organisa nin mga serbisyo, pagmintinar, impormasyon, asin aksyon kan komunidad an mga barangay asin ibang lokal na awtoridad. Praktikal na paagi an pag-inspeksyon sa sarong lugar, pagtukoy sa pinaghalian nin problema, asin pagsararo sa aksyon na puwedeng usisahon. Dai nalilikha an malinig na palibot paagi sana sa sarong paglinig; nakadepende ini sa pirming mga kaugalian, maasahan na serbisyo, asin mga tawo na maagang nagrereport nin mga problema.
Palibot sa Filipinas
Kabali sa palibot sa Filipinas an harong, tinampo, barangay, eskwelahan, lugar nin trabaho, mga dalan nin tubig, bakanteng lote, asin haraning baybayon o kanayunan. Nakakaapekto an mga lugar na ini sa kalusugan, kaligtasan, kaginhawaan, asin pang-araw-araw na mga desisyon. Nasusuportaran an marhay na palibot nin malinig na mga kaugalian, maingat na paggamit nin daga, maayos na drainage, kooperasyon kan komunidad, asin pagtagad sa lokal na mga peligro.
Tip
Tanawon an palibot mo bilang konektadong sistema na kun sain puwedeng makaapekto an mga aksyon sa harong sa mga tinampo, kanal, dalan nin tubig, asin baybayon. Pumili nin sarong haraning problema na nakikita asin kaya mong asikasuhon, dangan maggibo nin sadit na pagpaayos na masusukol. Mas marhay gumagana an personal na pag-ataman kun kaiba an kooperasyon kan barangay asin ligtas na lokal na mga serbisyo.