An utang igwa nin principal, na iyo an kantidad na hiniram, asin gastos sa paggamit kan kwarta, na parati tinatawag na interes. Puwede man magkaigwa nin singil sa pagproseso, gastos sa insurance, multa sa maurang bayad, o iba pang singil sa kontrata. Mas importante an kabuuang bayad kaysa sa anunsyadong buwanang bayad. Kasagaran na klase nin utang sa Filipinas an personal loan, salary loan, housing loan, pautang sa sasakyan, pautang sa negosyo, credit card, kasunduan na bumili ngunyan asin magbayad sa huri, pautang na may sangla, asin panghihiram sa kapamilya o amigo. Puwede man magpautang an mga kooperatiba asin tagapautang sa komunidad sa paagi kan saindang kaugalingong mga tuntunin. An utang na may panagot na ari-arian (secured debt) gumagamit nin kolateral, arog kan propiedad, sasakyan, o bagay na isinangla. An utang na dai gumagamit nin espesipikong ari-arian bilang kolateral (unsecured debt) dai gumagamit kaiyan, pero an dai pagbabayad puwedeng magresulta sa paniningil asin makadanyar sa rekord pinansyal kan tawo. An amortization nangangahulugang pagbabayad nin pautang paagi sa mga hulog na itinakda sa iskedyul. An kada bayad puwedeng may kabali na interes asin principal, kaya sa ibang klase nin pautang, mabagal maghihiro an balanse sa primero. An guarantor o kautang puwedeng magin responsable sa pagbabayad kun dai makabayad an pangunahing nangutang. Dai nawawara an legal o pinansyal na peligro dahil magkapamilya an mga tawo, kaya dapat aramon kan gabos an kasunduan bago pumirma. An mga nawalang bayad puwedeng magresulta sa dugang na singil, pagkontak para maningil, problemang legal, pagkawala kan kolateral, o kahirapan sa pagkuha nin pautang sa maabot na panahon. An pagbalewala sa mga mensahe parating nagpapahirap sa pag-asikaso kan situwasyon. Kun nagigin mahirap nang bayaran an utang, ilista an gabos na balanse, singil sa interes, petsa nin bayad, asin epekto kan dai pagbabayad. Kontaka an tagapautang nin temprano, maghapot nin posibleng kasunduan sa surat, asin likayan an pagkuha nin mahal na bagong pautang para tabunan sana an dating utang. An maayos na panghihiram igwa nin malinaw na katuyuhan, kayang bayarang hulog, aram na kabuuang gastos, asin planong pamalit kun may problema. Dai magpadara nin kwarta sa tawo na nangangako nin pautang na mayo nin malinaw na nakasurat na kasunduan asin mapagkakatiwalaang pagkakakilanlan.
Utang sa Filipinas
An utang sa Filipinas kwarta na hiniram sa bangko, kompanya nin pagpapautang, kooperatiba, employer, programa kan gobyerno, kapamilya, o impormal na nagpapautang. Puwedeng makatabang an pautang sa pagbabayad nin edukasyon, harong, serbisyong pangkalusugan, transportasyon, o negosyo, pero pinapataas kan interes asin multa an kabuuang babayaran. Importante na aram an iskedyul kan bayad asin may plano sa pagbabayad.
Tip
Manghiram sana para sa katuyuhan na makakapagpaayos kan saimong situwasyon o tutugon sa totoong pangangaipo, asin siguraduhon na kaya kan ordinaryong badyet kan saimong pamilya sa Filipinas an bayad. Ikumpara an kabuuang babayaran, bako sana an buwanang kantidad, asin itago an gabos na kasunduan asin resibo. Kun nagkakaproblema ka na sa utang, atubangon nin temprano an kumpletong listahan asin kontaka an mga tagapautang bago magdakula an problema.