ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ, ਪਠਾਰ, ਮੈਦਾਨ, ਰੇਗਿਸਤਾਨ, ਦਲਦਲੀ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਿਮਾਲਿਆ, ਕਰਾਕੋਰਮ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਕੁਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਹਿਮਨਦ, ਘਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆ ਹਨ। ਸਿੰਧ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਵਰਤੋਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕੁਦਰਤ ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ ਦੇ ਤੰਤਰ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਦਰਿਆ, ਨਹਿਰਾਂ, ਹੜ੍ਹ-ਮੈਦਾਨ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਦਲਦਲੀ ਇਲਾਕੇ ਘਰਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਪਸ਼ੂਧਨ, ਮੱਛੀਆਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੌਸਮੀ ਹੜ੍ਹ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਵੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਲਦਲੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ, ਦਰਿਆਈ ਖੇਤਰਾਂ, ਸੁੱਕੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਤਟਵਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕਟਾਅ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਛਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਾਰਬਨ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਘੱਟ ਵਰਖਾ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਜੰਗਲੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਖ ਵਿਰਲੇ ਹਨ। ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਤੇਂਦੂਏ, ਮਾਰਖੋਰ, ਆਈਬੈਕਸ, ਜੰਗਲੀ ਭੇਡਾਂ, ਰਿੱਛ, ਗਜ਼ਲਾਂ, ਡਾਲਫ਼ਿਨਾਂ, ਕੱਛੂ, ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਕਈ ਛੋਟੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਊਂਦਾ ਰਹਿਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਵਾਸ, ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ, ਕਾਫ਼ੀ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਤਟ ਅਤੇ ਮੈਂਗਰੋਵ ਇਲਾਕੇ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਮੈਂਗਰੋਵ ਤਟ-ਰੇਖਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੱਛੀਆਂ ਲਈ ਪਾਲਣ-ਥਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ, ਦਰਿਆਈ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਤਟਵਰਤੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇਹ ਤੰਤਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਚਰਾਈ, ਮੱਛੀ ਫੜਨ, ਜੰਗਲਾਂ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ, ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਪਰਿਸਥਿਤਕੀ ਤੰਤਰ ਦੀ ਮੁੜ ਸੰਭਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅੰਦਰ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਿੱਟੀ, ਪਾਣੀ, ਪੌਦੇ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਅਸਥਾਨ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੰਭਾਲ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਦੇਖਭਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਯਮਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ, ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਵੰਡ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇੜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਦਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਹਾਰਕ ਤਰੀਕਾ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਭੂ-ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਣ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਲੋੜਾਂ ਪਛਾਣਣ, ਕੂੜਾ ਘਟਾਉਣ, ਪੌਦਿਆਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ, ਆਫ਼ਤ-ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ।