પાકિસ્તાનમાં પ્રકૃતિ

પાકિસ્તાનની જમીનમાં પર્વતો, ઉચ્ચપ્રદેશો, મેદાનો, રણ, ભેજવાળી જમીનો અને લાંબો દરિયાકિનારો હોવાથી અહીં અનેક પ્રકારના કુદરતી પ્રદેશો છે. હિમાલય, કારાકોરમ અને હિંદુકુશમાં ઊંચાં શિખરો, હિમનદીઓ, ખીણો અને ઝડપી નદીઓ છે. સિંધુનું મેદાન ખેતી અને વસાહતો માટે મહત્ત્વનું છે, જ્યારે રણ અને શુષ્ક વિસ્તારોમાં પાણીનો સાવચેતીપૂર્વક ઉપયોગ કરવો જરૂરી છે. પાકિસ્તાનની પ્રકૃતિ સિંધુ નદીની પ્રણાલી સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલી છે. નદીઓ, નહેરો, પૂરનાં મેદાનો, સરોવરો અને ભેજવાળી જમીનો ઘરો, ખેતી, પશુધન, માછલીઓ, પક્ષીઓ અને અન્ય વન્યજીવો માટે પાણી પૂરું પાડે છે. ઋતુગત પૂર નુકસાન કરી શકે છે, પરંતુ તે માટી પણ લાવે છે અને ભેજવાળી જમીનોને આધાર આપે છે. પાકિસ્તાનમાં પર્વતીય વિસ્તારો, નદીકાંઠાના પ્રદેશો, શુષ્ક વિસ્તારો અને દરિયાકાંઠાના પર્યાવરણમાં જંગલો છે. જંગલો જમીનનું ધોવાણ ઘટાડે છે, છાંયો આપે છે, કાર્બન સંગ્રહે છે, લાકડું અને અન્ય સામગ્રી પૂરી પાડે છે અને પ્રાણીઓ માટે રહેઠાણ બનાવે છે. ઓછો વરસાદ અથવા જમીનનો ભારે ઉપયોગ થવાને કારણે કેટલાક વિસ્તારોમાં જંગલો છૂટાછવાયા છે. વન્યજીવોમાં હિમ દીપડા, માર્કોર, આઇબેક્સ, જંગલી ઘેટાં, રીંછ, ગઝલ, ડોલ્ફિન, કાચબા, સ્થળાંતર કરતા પક્ષીઓ અને બીજી ઘણી નાની જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે. તેમનું અસ્તિત્વ સુરક્ષિત રહેઠાણ, સ્વચ્છ પાણી, પૂરતો ખોરાક અને ગેરકાયદે શિકાર તથા હાનિકારક જમીન-ઉપયોગથી રક્ષણ પર આધારિત છે. પાકિસ્તાનનો દરિયાકિનારો અને મેન્ગ્રોવના વિસ્તારો તેના કુદરતી પર્યાવરણનો ભાગ છે. મેન્ગ્રોવ કિનારાઓનું રક્ષણ કરવામાં મદદ કરે છે, માછલીઓનાં બચ્ચાં માટે ઉછેરસ્થાન પૂરાં પાડે છે અને પક્ષીઓ તથા અન્ય પ્રાણીઓને આધાર આપે છે. દરિયાઈ પ્રદૂષણ, વૃક્ષો કાપવા, નદીઓના પ્રવાહમાં ફેરફાર અને દરિયાકાંઠાના વધતા જોખમો આ પ્રણાલીઓને નબળી પાડી શકે છે. લોકો ખેતી, ચરાણ, માછીમારી, જંગલો, પ્રવાસન, દવા અને રોજિંદા જીવન માટે પ્રકૃતિનો ઉપયોગ કરે છે. જ્યારે ઉપયોગ પર્યાવરણતંત્રની પુનઃસ્થાપિત થવાની ક્ષમતાની મર્યાદામાં રહે ત્યારે તે લાભદાયક બની શકે છે. માટી, પાણી, વનસ્પતિઓ અથવા પ્રાણીઓનો ઉપયોગ તેમની પુનઃનિર્માણ ક્ષમતા કરતાં વધુ ઝડપે થાય ત્યારે તે હાનિકારક બને છે. સંરક્ષિત વિસ્તારો, રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો, વન્યજીવ અભયારણ્યો, શિકાર અનામતો, સમુદાય સંરક્ષણ વિસ્તારો અને સ્થાનિક સંભાળ મહત્ત્વનાં સ્થળોનું રક્ષણ કરવામાં મદદ કરી શકે છે. તેમની સફળતા સ્પષ્ટ નિયમો, સ્થાનિક ભાગીદારી, અમલ, લાભોની ન્યાયી વહેંચણી અને આ વિસ્તારોની નજીક પહેલેથી રહેતા લોકોના સન્માન પર આધારિત છે. વ્યવહારુ અભિગમની શરૂઆત સ્થાનિક ભૂપ્રદેશનું નિરીક્ષણ કરીને, પાણી અને માટીની મુખ્ય જરૂરિયાતો ઓળખીને, કચરો ઘટાડીને, પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિઓને નુકસાનથી બચાવીને અને પુનઃસ્થાપનને ટેકો આપીને થાય છે. પાકિસ્તાનમાં પ્રકૃતિનું રક્ષણ ત્યારે વધુ અસરકારક બને છે જ્યારે પર્યાવરણની સંભાળને સુરક્ષિત આજીવિકા, આપત્તિ આયોજન અને જવાબદાર વિકાસ સાથે જોડવામાં આવે.