په پاکستان کې ناورینونه

په پاکستان کې ناورینونه د سیندونو او ښاري سیمو سېلابونه، ناڅاپي سېلابونه، زلزلې، ځمکښوېدنې، وچکالي، د تودوخې څپې، سخت توپانونه او په غرنیو سیمو کې واورې ښوېدنې رانغاړي. ځینې خطرونه موسمي وي، خو زلزلې او ناڅاپي ځمکښوېدنې ښايي له لږ خبرداري سره پېښې شي. موسمي بارانونه درانه اورښتونه، سېلابونه او ځمکښوېدنې راوستلی شي، په ځانګړي ډول د سیندونو، د اوبو ویالو، ټیټو مېشتځایونو او غرنیو سړکونو ترڅنګ. وچکالي او تودوخه پر اوبو، فصلونو، څارویو، روغتیا او د برېښنا پر کارونه اغېز کولای شي. ساحلي سیمې هم له توپاني بادونو، د توپان له څپو او زورورو بادونو سره مخ کېدای شي. د پاکستان د ناورینونو د مدیریت نظام په څو کچو کې کار کوي. د ناورینونو د مدیریت ملي اداره، چې عموماً NDMA بلل کېږي، د ملي همغږۍ ملاتړ کوي؛ د ناورینونو د مدیریت ایالتي ادارې، یا PDMAs، په ایالتونو کې د ډېرو چارو همغږي کوي. د ولسوالیو ادارې، د ژغورنې خدمتونه، پولیس، روغتیايي خدمتونه، سیمه‌ییز سازمانونه او د ټولنې رضاکاران د ډېرو لومړنیو غبرګونونو چارې پر مخ وړي. خبرداری د رسمي اعلانونو، د هوا د معلوماتو، سیمه‌ییزې ادارې، راډیو، ټلوېزیون، موبایلي پیغامونو یا د ټولنې د شبکو له لارې رسېدای شي. خبرداری ښايي عمومي وي، نو خلک باید سیمه‌ییزو حالاتو ته هم پام وکړي؛ لکه د اوبو لوړېدل، د غونډیو په لمنو کې چاودونه، د سیندونو نااشنا غږونه، لوګی، سخته تودوخه یا زیانمنې ودانۍ. یو عادي غبرګون له خبرداري او چمتووالي پیلېږي او که خطر ډېر شي، په پناه اخیستلو یا تخلیه دوام مومي. د ژغورنې ډلې ښايي د خلکو لټون وکړي، لومړنۍ مرستې ورکړي، کورنۍ خوندي ځایونو ته ولېږدوي او لنډمهالي پناهځایونه پرانیزي. مرستې کېدای شي اوبه، خواړه، نظافت، طبي پاملرنه، جامې او د کورونو او د ژوند د لارو د بېرته رغولو ملاتړ شامل کړي. کورنۍ باید له کوره د وتلو دوه لارې، نږدې خوندي ودانۍ یا لوړ ځای او له سیمې بهر د اړیکې لپاره یو کس وټاکي. په لومړنۍ بېړنۍ کڅوړه کې د څښلو اوبه، ساده خواړه، درمل، د لومړنیو مرستو بکس، د مهمو اسنادو نقلونه، څراغ، بیټرۍ، د موبایل د چارجولو وسایل او د ماشومانو یا زړو کسانو اړین توکي کېدای شي. د سېلاب پر مهال له روانو اوبو تېرېدل، که پلی یا په موټر کې وي، مه کوئ؛ له زیانمنو پلونو، پرانیستو ویالو او لوېدلو برېښنايي مزو لرې اوسئ. د زلزلې پر مهال ځان ټیټ کړئ، پناه واخلئ او کلک ونیسئ؛ بیا چې خوندي وي، زیانمنې ودانۍ په احتیاط پرېږدئ. د سختې تودوخې پر مهال پاکې اوبه وڅښئ، درانه فعالیتونه کم کړئ او ماشومان، زاړه کسان او ناروغان وڅارئ. د ناورین مرستې ژوند ژغورلای شي، خو که سړکونه، ټیلیفوني شبکې، روغتونونه یا د برېښنا مزي زیانمن شي، مرستې ځنډېدای شي. لنډمهالي پناهځایونه ګڼه‌ګوڼه لرلای شي، شخصي اسناد ورکېدای شي او مرستې ښايي د هرې کورنۍ ټولې اړتیاوې پوره نه کړي. سیمه‌ییزه پوهه، یو له بل سره مرسته او چمتووالی حتی د رسمي خدمتونو په شتون کې هم مهم دي. له سمدستي خطر وروسته، زیانمنو ودانیو ته تر هغه مه ننوځئ چې خوندي بلل شوې نه وي. د ورکو کسانو، ناامنو ودانیو، بندو سړکونو یا خرابو عامه خدمتونو په اړه اړوندو سیمه‌ییزو چارواکو یا ژغورنې خدمتونو ته خبر ورکړئ. د زیانونو ریکارډ وساتئ او د اوبو، خوړو، کثافاتو او ناروغیو د خطرونو په اړه د عامې روغتیا لارښوونې تعقیب کړئ.