Ìtàn Nàìjíríà ni ìtàn ọ̀pọ̀ ènìyàn àti agbègbè tí òwò, ìṣíkiri, iṣẹ́ àgbẹ̀, ìlú, odò, ẹ̀sìn, àti agbára ìṣèlú so pọ̀. Agbègbè tí a ń pè ní Nàìjíríà lónìí kì í ṣe àṣà kan ṣoṣo rí kí ìjọba òde òní tó dá sílẹ̀. Àwọn àwùjọ pàtàkì ṣáájú ìjọba amúnisìn ni àwọn ìlú Hausa, Kanem-Borno, Oyo, Benin, Ife, àwọn àwùjọ tó ń sọ èdè Igbo, Nupe, Ibibio, Ijaw, àti ọ̀pọ̀ mìíràn. Wọ́n ní onírúurú ètò ọba, ìgbìmọ̀, oyè, ọjà, iṣẹ́ àgbẹ̀, iṣẹ́ ọwọ́, àti àṣẹ ìṣe ìbílẹ̀. Òwò so àríwá pọ̀ mọ́ Sàhárà àti apá tó gbòòrò ní Ìwọ̀ Oòrùn Áfíríkà, nígbà tí àwọn ipa ọ̀nà odò, igbó, àti etíkun so àwọn àwùjọ gúúsù pọ̀ mọ́ ara wọn àti mọ́ òwò òkè òkun. Àwọn ìbáṣepọ̀ wọ̀nyí tan ọjà, èrò, ìmọ̀ ẹ̀rọ, èdè, àti ẹ̀sìn ká. Òwò àwọn ará Yúróòpù àti òwò ẹrú kọjá Òkun Àtìláńtíìkì mú ìwà ipá, fífi ènìyàn sí ipò mìíràn, àti àbájáde tó pẹ́ fún àwùjọ àti ọrọ̀ ajé wá. Lẹ́yìn náà, ìjọba amúnisìn ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì gbilẹ̀ nípasẹ̀ ìṣẹ́gun, àdéhùn, ìṣàkóso, owó orí, àti ìṣàkóso àárínàkò. Ìjọba amúnisìn so ọ̀pọ̀ agbègbè tó yàtọ̀ pọ̀ sí ẹ̀ka ìṣèlú kan ṣoṣo. Ó gbára lé àwọn aláṣẹ agbègbè ní àwọn ibì kan, ó sì lo onírúurú ọ̀nà ìṣàkóso ní àríwá, ìwọ̀ oòrùn, àti ìlà-oòrùn. Nàìjíríà gba òmìnira lọ́dún 1960. Àwọn ọdún àkọ́kọ́ orílẹ̀-èdè tuntun náà ní ìdíje láàárín agbègbè, ìṣòro ìṣèlú, ìjọba ológun, àti Ogun Abẹ́lé Nàìjíríà, tí a tún mọ̀ sí Ogun Biafra, láti 1967 sí 1970. Lẹ́yìn àwọn sáà ìjọba ológun míì, Nàìjíríà padà sí ìjọba tiwantiwa tí aráàlú ń ṣàkóso lọ́dún 1999. Láti ìgbà yẹn, ìdìbò, àwọn ilé-iṣẹ́ òfin orílẹ̀-èdè, àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú, ilé-ẹjọ́, ìjọba ìpínlẹ̀, àti ìjíròrò gbangba ti ní ipa lórí ìgbésí ayé orílẹ̀-èdè. Ìtàn ṣì wà nínú ìrántí ìdílé, àwọn ohun ìrántí, ilé ọnọ̀, orúkọ, ayẹyẹ, ẹ̀kọ́ ilé-ẹ̀kọ́, àṣà ìtàn ẹnu, àti àríyànjiyàn nípa ìdánimọ̀ àti ìdájọ́ òdodo. Àwọn àwùjọ tó yàtọ̀ lè rántí ìṣẹ̀lẹ̀ kan náà lọ́nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, nítorí náà ó ṣe pàtàkì láti fetí sílẹ̀ dáadáa.
Ìtàn ní Nàìjíríà
Ìtàn Nàìjíríà ní ọ̀pọ̀ àwùjọ alágbára, àṣà agbègbè, ìṣàkóso amúnisìn, òmìnira, ìjà, àti ìgbésí ayé tiwantiwa tó ń bá a lọ. Ìtàn gígùn Nàìjíríà kò ṣeé dín kù sí ẹ̀yà kan ṣoṣo tàbí ìtẹ̀lé ìṣẹ̀lẹ̀ kan. Lílóye ìtàn yìí ń ran wa lọ́wọ́ láti ṣàlàyé àwọn èdè, ìdánimọ̀, ìlú, ààlà, àti ìgbésí ayé gbogbo ènìyàn orílẹ̀-èdè náà.
Tip
Lo ìtàn Nàìjíríà gẹ́gẹ́ bí àwòrán ìsopọ̀ àti àìfohùnṣọ̀kan, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí àkójọ àwọn olórí àti ọjọ́. Nígbà tí ọ̀rọ̀ ìtàn kan bá kan ìdánimọ̀ tàbí ìrántí, fi ìtàn ìdílé wé ìmọ̀ ilé-ẹ̀kọ́ àti àlàyé agbègbè. Ṣe àfiyèsí pàtàkì sí ìrírí ogun, ẹrú, ìṣàkóso amúnisìn, àti ìwà ipá ìṣèlú.