Ìnáwó ni owó tí ènìyàn fi ń gba ọjà, iṣẹ́, ibùgbé tàbí ọ̀nà láti ṣiṣẹ́. Ní Nàìjíríà, àwọn agbo ilé sábà máa ń ṣètò owó fún oúnjẹ, owó ilé, iná mànàmáná, omi, ìrìnnà, fóònù àti dátà, ohun èlò ilé ẹ̀kọ́, ìtọ́jú ìlera, aṣọ àti ìrànlọ́wọ́ fún ẹbí. Ìnáwó ilé lè ní owó yálà, owó ìsanwó síwájú, àtúnṣe, ààbò, àwọn iṣẹ́ ilé àti ìrìnnà láti ilé dé ibi iṣẹ́ tàbí ilé ẹ̀kọ́. Yálà olówó poku ṣì lè mú gbogbo ìnáwó pọ̀ bí ìrìnàjò ojoojúmọ́ bá gùn tàbí kò ṣeé gbẹ́kẹ̀lé. Ìnáwó ìrìnnà ní ọkọ̀ akérò, takisí, alùpùpù, kẹ̀kẹ́ ẹlẹ́sẹ̀ mẹ́ta, epo, àtúnṣe àti ibi ìdúró. Yíyan tó bá ìgbésí ayé mu sinmi lórí jíjìnà, ààbò, àkókò, ojú ọjọ́ àti bóyá ẹni náà ń dá nìkan lọ tàbí ó ń gbé ẹrù. Ìnáwó oúnjẹ ní ti ọjà, ṣọ́ọ̀bù, oúnjẹ tí a ti sè, epo ìdáná, ìpamọ́ àti ìsọ̀fọ̀. Rírà ní ọ̀pọ̀ lè dín iye owó ẹyọ kọ̀ọ̀kan kù, ṣùgbọ́n ó tún lè fa ìsọ̀fọ̀ tàbí gba owó tí a nílò fún àwọn ohun pàtàkì mìíràn. Ìnáwó iṣẹ́ ìlò àti ìbánisọ̀rọ̀ lè ní iná mànàmáná, agbára àfikún, omi, àkókò ìpè, dátà àti àtúnṣe. Apá kan lè dúró ṣinṣin, apá mìíràn sì lè sinmi lórí bí a ṣe lò ó tàbí ipò iṣẹ́ agbègbè. Àwọn ilé-iṣẹ́ ń ná owó fún ọjà ìtajà, ìrìnnà, yálà, owó òṣìṣẹ́, àpò, agbára, dátà, owó orí, ìwé-àṣẹ, àtúnṣe àti iṣẹ́ ìsanwó. Yíya ìnáwó ẹni kọ̀ọ̀kan sọ́tọ̀ kúrò nínú ti iṣẹ́ ajé ń mú kí ìnáwó iṣẹ́ náà hàn kedere. Àwọn ìnáwó kan dúró ṣinṣin fún àkókò kan, àwọn mìíràn sì yí padà pẹ̀lú lílò, iye owó, àsìkò tàbí àìní ẹbí. Ìnáwó ilé ẹ̀kọ́ ọdọọdún, ìṣẹ̀lẹ̀ ìlera, àtúnṣe, ayẹyẹ àti ìrìnàjò jẹ́ ìnáwó tí kì í ṣẹlẹ̀ déédéé, kò sì yẹ kí a kà wọ́n sí ìyàlẹ́nu. Ètò ìnáwó tó dára máa ń fi iye owó lápapọ̀ wé ara wọn, kì í ṣe iye tí a kéde lásán. Fi ìrìnnà, ìfijiṣẹ́, àtúnṣe, àkókò ìdúró, owó iṣẹ́ ìsanwó, dídára àti owó rírà àfirọ́pò fún ohun tó bàjẹ́ kún un.
Àwọn ìnáwó ní Nàìjíríà
Ìnáwó ní Nàìjíríà ni owó tí àwọn ènìyàn àti ilé-iṣẹ́ ń ná fún oúnjẹ, ilé, ìrìnnà, ìbánisọ̀rọ̀, ẹ̀kọ́, ìlera, iṣẹ́ àti iṣẹ́ ojoojúmọ́. Naira ni a ń lò fún ọ̀pọ̀ ìsanwó agbègbè, ṣùgbọ́n iye owó lè yí padà, ó sì lè yàtọ̀ púpọ̀ láàárín àwọn ìlú àti àdúgbò. Ètò ìnáwó tó ṣe kedere ń ran ènìyàn lọ́wọ́ láti mọ ohun tó ṣe pàtàkì, èyí tó ṣeé yí padà, èyí tó máa ń ṣẹlẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan àti èyí tí a lè yẹra fún.
Tip
Tọpasẹ̀ gbogbo ìnáwó ní naira fún ó kéré tán oṣù kan tó wọ́pọ̀ kí o tó ṣe àyípadà ńlá. Lẹ́yìn náà, dáàbò bo àwọn ohun pàtàkì, múra sílẹ̀ fún ìnáwó tí kì í ṣẹlẹ̀ déédéé, kí o sì fi gbogbo iye owó yíyan kọ̀ọ̀kan wé ara wọn dípò yíyan èyí tó ní iye tí a rí kéré jù lọ nìkan.