Bashi a Nijar

Ana samun rancen masu zaman kansu na hukuma a Nijar ta bankuna, cibiyoyin kuɗi masu ba da bashi da Systèmes Financiers Décentralisés (SFD), wato tsarin kuɗi da aka rarraba wanda ya haɗa da cibiyoyin ƙananan kuɗaɗe. Akwai kuma rancen iyali ko al’umma ba na hukuma ba, ciki har da rancen rukuni mai ɗaukar nauyin juna, amma ba ya ba da irin hujjar kwangila, kulawa ko kariyar doka ta bashi mai tsari. A 29 Yuni 2026, Nijar tana da bankuna 14, cibiya guda ta kuɗi mai bayar da bashi, cibiyoyin biyan kuɗi biyar da cibiya guda ta kuɗin lantarki. Samun bashi na hukuma ya yi iyaka, samar da bashi ga masu zaman kansu ya takura, kuma basussukan da ba a biya ba suna jawo babban haɗarin biya, musamman a sashen SFD. A binciki yarjejeniyar bashi domin sanin ainihin kuɗin rance, ribar shekara, kuɗaɗe, jadawalin biya, sakamakon jinkiri, jingina da duk wani garanti ko wajibcin biyan bashin rukuni. A cikin West African Monetary Union (UMOA), iyakar ribar rancen shekara daga 1 Yuni 2026 ita ce 14% ga bankuna da 24% ga cibiyoyin kuɗi masu bayar da bashi, SFD da sauran masu harkokin tattalin arziki. Kasancewar rance bai wuce iyakar ba ba ya tabbatar da arahar sa. Kwatanta jimillar kuɗin biya, yawan biya, buƙatun jingina da sakamakon rashin biya, maimakon kallon ribar da aka rubuta kawai. Bureau d’Information sur le Crédit (BIC) na tattara bayanan tarihi na bashi da biyan kuɗi daga bankuna, cibiyoyin kuɗi, SFD da manyan masu samar da sabis na amfani. Manufarsa ita ce hana wuce gona da iri wajen bashi da taimaka wa tantance haɗari. Mai rance na iya neman a gyara bayanan da ba daidai ba kai tsaye daga BIC ko ta hannun mai ba da rancen, tare da hujjoji. Mai ba da rancen dole ya tura buƙatar cikin kwanaki biyar; mai bayanin na da har kwanaki 15 ya amsa; BIC kuma na da har kwanaki 10 ya tabbatar, gyara ko goge bayanin. Idan takaddama ba ta warware ba bayan kwanaki 30, ana toshe bayanin da ake jayayya a kansa na ɗan lokaci. A aika rahoton da aka gyara ga masu amfani da bayanan da suka gani cikin watanni shida da suka wuce. Idan biya ya yi wuya, a tuntubi kowane mai bin kuɗi da wuri, sannan a adana kwangila, bayanan biya, sanarwa da rasit. Sabon jadawalin biya, jinkirta biya ko sake tsara bashi na buƙatar amincewar mai bin kuɗi, sai tsarin doka na musamman ya ce haka. Ɗaukar sabon rance domin biyan tsohuwar riba na iya ƙara jimillar bashi; kada a ɗauke shi a matsayin mafita ba tare da rubutaccen tsarin biya ba. Ba a tabbatar da sabis na ba da shawara ga masu cin bashi na ƙasa baki ɗaya a Nijar ba, saboda haka taimako na iya zuwa daga mai bin kuɗi, BIC, mashawarcin cancanta, taimakon doka ko hanyar tallafin zamantakewa da iyali ta gida. Taimakon da ba na hukuma ba na iya ba da ɗan sauƙi na wucin gadi amma ba ya soke bashin da kansa. Ga bashi mai tabbacin kwangila, adadi da wa’adin biya, mai bin kuɗi na iya amfani da tsarin OHADA da ake kira injonction de payer (umarni na biya). Wanda ake bin kuɗi na iya amfani da damar ƙin yarda ko hamayya cikin wa’adin da sharuddan tsarin suka kayyade. Tilasta biya na iya haɗa kwacewa na wucin gadi ko na ƙarshe daga asusun banki, kuɗin da ake bin mutum, albashi, kadarorin motsi ko ƙasa da gine-gine. Dokokin tsarin shari’a na Nijar sun mayar da batutuwan karɓar bashi da tilasta biya ƙarƙashin OHADA, Organisation for the Harmonization of Business Law in Africa. Kuɗi da lokaci sun danganta da buƙata, kotu, ƙin yarda, takardu da kadarorin da ake da su; babu tsayayyen adadi ko lokaci guda na ƙasa. Bashin jama’a ya bambanta da bashin iyali ko kamfani mai zaman kansa. Ma’aikatar Kuɗi ta Nijar ce ke kula da bashin jama’a, ciki har da sashen bashin jama’a da baitulmalin ƙasa; ana samun kuɗaɗe ta kasuwannin cikin gida da na yanki. Binciken 2026 ya bayyana bashin jama’a da na waje a matsayin mai ɗorewa, amma haɗarin gaba ɗaya har yanzu babba ne. Bashin cikin gida ya kai kashi 20.8% na babban samfurin cikin gida a 2024, yayin da hidimar bashin cikin gida ta kai kashi 96% na kuɗaɗen shiga a shekarar. Ayyukan sake tsara bashin Nijar a 2025 sun shafi kusan CFAF biliyan 600 kuma sun tsawaita lokutan biya da shekaru biyu zuwa biyar; an ci gaba da sake tsara bashin a 2026 domin rage kuɗin neman kuɗi. Waɗannan matakan kula da bashin jama’a ba su samar da tsarin rage bashin masu zaman kansu ba. Hanyoyin haɗa bashin OHADA sun ba da sulhu, sasanta matsala tun da wuri, sake tsara kasuwanci ta kotu da sayar da kadarori ga masu bashi. Yawanci sun shafi ’yan kasuwa, entreprenants, ƙungiyoyin doka masu zaman kansu da wasu kamfanonin gwamnati. Babu tabbatacciyar shaida ta tsarin fatara ga masu cin bashi na gama-gari, tsarin fatara na masu zaman kansu ko cibiya ta ƙasa baki ɗaya da ke soke bashin mutum a Nijar. Irin wannan mutum na iya buƙatar tattaunawa, ƙalubalantar bayanan da ba daidai ba ko buƙatar bashi, kare kai a kotu da neman tallafin zamantakewa ko iyali na gida. Kafin biyan ko amincewa da buƙatar mai bin kuɗi, a duba babban kuɗin da ake nema, lokacin ribar, kuɗaɗe, ainihin mai bin kuɗi, kwangilar da ke goya baya da takardar tilasta biya.