नेपाळमधील कर

नेपाळच्या संघीय करव्यवस्थेत आयकर, मूल्यवर्धित कर (VAT), उत्पादन शुल्क आणि सीमाशुल्क यांचा समावेश आहे. प्रांत आणि स्थानिक स्तर त्यांच्या कायदेशीर नियमांनुसार अतिरिक्त कर लावू शकतात; म्हणून संबंधित प्राधिकरण तपासल्याशिवाय ते शुल्क केंद्रीय महसूल विभागाच्या दरांमध्ये जोडू नयेत. महसूल विभाग (IRD) आयकर, VAT, उत्पादन शुल्क, कायम खाते क्रमांक (PAN), स्रोतावर कापलेला कर (TDS), डिजिटल सेवा कर आणि करदाता सेवा प्रशासित करतो. महसूल कार्यालये, करदाता सेवा कार्यालये, मोठ्या करदात्यांचे कार्यालय आणि मध्यम करदात्यांचे कार्यालय वेगवेगळ्या करदाता गटांना सेवा देतात. अर्थ मंत्रालय वार्षिक वित्त कायदा आणि अर्थसंकल्पाद्वारे करधोरण ठरवते. सीमाशुल्क विभाग सीमाशुल्क केंद्रांवर आयात घोषणापत्रे, मूल्यांकन, शुल्क-वर्गीकरण आणि मालमुक्ती हाताळतो. करपात्र उत्पन्न मिळण्यापूर्वी किंवा TDS ची जबाबदारी निर्माण होण्यापूर्वी सामान्यतः PAN आवश्यक असतो. IRD करदाता पोर्टल किंवा संबंधित महसूल कार्यालय/करदाता सेवा कार्यालयामार्फत अर्ज करता येतो. करपात्र व्यवसाय सुरू झाल्यानंतर साधारणपणे 30 दिवसांच्या आत VAT नोंदणी लागू होते. बारा महिन्यांत करपात्र वस्तूंची उलाढाल NPR 50 लाखांपेक्षा जास्त किंवा करपात्र सेवा अथवा मिश्र उलाढाल NPR 30 लाखांपेक्षा जास्त असल्यास ही मर्यादा लागू होते. ऐच्छिक VAT नोंदणीही शक्य आहे. नोंदणीतील बदल सामान्यतः 15 दिवसांच्या आत कळवावे लागतात. करपात्र पुरवठ्यासाठी VAT चलन आवश्यक असते. मानक VAT दर 13% आहे; मात्र करमुक्त आणि शून्य-दराच्या अनुसूची लागू असतात. आयात VAT साधारणपणे सीमाशुल्कामार्फत वसूल होतो. तंबाखू, मद्य, बिअर, शीतपेये, वाहने आणि सध्याच्या अनुसूचीत नमूद इतर वस्तूंवर उत्पादन शुल्क लागू होते. उत्पादन आणि परवान्याच्या अटींनुसार दर बदलतात; सर्वांसाठी एकच दर गृहीत धरू नका. सीमाशुल्क HS कोड, सीमाशुल्क मूल्य, उगमस्थान, लागू सवलत किंवा प्राधान्य आणि वार्षिक एकात्मिक शुल्कदरपत्रकावर अवलंबून असते. त्यामुळे आयातीवर सीमाशुल्क, VAT, उत्पादन शुल्क आणि इतर शुल्क लागू होऊ शकतात. आवश्यक पुरावा उपलब्ध असल्यास निर्यातीला सामान्यतः VAT चा शून्य दर किंवा अन्य VAT सवलत मिळते. वैयक्तिक करदात्यांसाठी आर्थिक वर्ष 2083/84 च्या आयकर तक्त्यात लागू करदात्यांवर पहिल्या NPR 10 लाखांवर सुमारे 1%, पुढील NPR 5 लाखांवर 10%, पुढील NPR 10 लाखांवर 20%, पुढील NPR 15 लाखांवर 27% आणि NPR 40 लाखांवरील रकमेवर 29% असे अंदाजे स्तर आहेत. जोडप्यांचा कर, निवृत्तीवेतन आणि SSF-संबंधित प्रकरणांसाठी पद्धत वेगळी असू शकते. रोजगारलाभ, व्याज, लाभांश, भाडे आणि भांडवली नफ्यावर स्वतंत्र नियम किंवा करकपात लागू असू शकते. नैसर्गिक व्यक्तीचे कृषी उत्पन्न सामान्यतः करमुक्त असते; कृषी व्यवसायाचे उत्पन्न करपात्र असते. नेपाळमधील निवासी कंपनी सामान्यतः 25% आयकर भरते. बँका व वित्तीय संस्था, विमा, दूरसंचार व इंटरनेट सेवा, पैसे हस्तांतरण, भांडवली बाजार व रोखे व्यवहार, तंबाखू, मद्य, बिअर आणि पेट्रोलियम यांसह निर्दिष्ट क्षेत्रांसाठी दर 30% आहे. नोंदणीकृत सहकारी संस्थांना करमुक्त नसलेल्या उलाढालीवर वेगळे दर लागू होतात: नगरपालिकेत 5%, उपमहानगरपालिकेत 7% आणि महानगरपालिकेत 10%. पात्र लहान निवासी व्यक्ती सध्याच्या वित्त कायद्यानुसार अनुमानाधारित किंवा उलाढाल-आधारित पद्धती वापरू शकतात. अटी पूर्ण झाल्यास पात्र परकीय चलनातील IT सेवा-निर्यातीला आर्थिक वर्ष 2083/84 साठी 50% आयकर सवलत मिळते. वार्षिक स्वमूल्यांकन आयकर विवरणपत्र उत्पन्नवर्ष संपल्यानंतर साधारणपणे तीन महिन्यांच्या आत दाखल करावे. व्यवसाय आणि गुंतवणूकदारांनी अंदाजित वार्षिक करावर आधारित आगाऊ आयकर साधारणपणे तीन हप्त्यांत भरावा: पौषअखेरपर्यंत 40%, चैत्रअखेरपर्यंत एकत्रित 70% आणि आषाढअखेरपर्यंत एकत्रित 100%. संबंधित महिन्याच्या समाप्तीनंतर साधारणपणे 25 दिवसांत TDS जमा करून विवरण द्यावे. लागू मासिक किंवा त्रैमासिक कालावधीनंतर साधारणपणे 25व्या दिवसापर्यंत VAT विवरणपत्र दाखल करावे. विभागाने वेगळी मुदत सांगितली नसल्यास नोंदी किमान पाच वर्षे जतन कराव्यात. उलाढाल NPR 1 कोटींपेक्षा जास्त किंवा व्यावसायिक उत्पन्न NPR 50 लाखांपेक्षा जास्त असल्यास करलेखापरीक्षणाचे प्रमाणन सामान्यतः लागू होते. उशिरा विवरणपत्र भरणे किंवा कर भरणे यामुळे शुल्क, व्याज, दंड, करनिर्धारण आणि वसुलीची कारवाई होऊ शकते. मंजूर बँक किंवा ConnectIPS द्वारे पैसे भरता येतात; मात्र देयकाची स्थिती आणि कर-जमा खात्यात दिसण्यासाठी काही मिनिटे लागू शकतात. निर्णयाची सूचना मिळाल्यानंतर सामान्यतः 30 दिवसांत IRD महासंचालकांकडे प्रशासकीय पुनरावलोकन मागता येते. पुनरावलोकनापूर्वी निर्विवाद कर आणि विवादित कराच्या 25% रक्कम भरावी लागते. पुनरावलोकन दाखल केल्यानंतर 60 दिवसांत निर्णय न आल्यास महसूल न्यायाधिकरणात अपील करता येऊ शकते. कर-निष्कासन प्रमाणपत्र संबंधित IRD कार्यालयामार्फत मिळते; परतावा पात्र निर्यात, अधिक भरलेला कर आणि निर्दिष्ट राजनैतिक किंवा अनुसूची-आधारित प्रकरणांसारख्या वैधानिक परिस्थितीपुरताच असतो. निवासी व्यक्तींवर सामान्यतः नेपाळमधील आणि परदेशातील उत्पन्नावर कर लागू होतो; अनिवासींवर नेपाळ-स्रोत उत्पन्न आणि कायमस्वरूपी आस्थापनेशी संबंधित उत्पन्नावर कर लागू होतो. आवश्यक निवासी प्रमाणपत्र, लाभधारक मालकीचा पुरावा आणि इतर कागदपत्रे उपलब्ध असल्यास दुहेरी करार आणि परदेशी कर-जमा यामुळे परिणाम बदलू शकतो. अनिवासी डिजिटल सेवांवर नेपाळचा अप्रत्यक्ष कर वगळून व्यवहारमूल्यावर 2% डिजिटल सेवा कर लागू होऊ शकतो. वार्षिक व्यवहार NPR 20 लाखांपर्यंत असल्यास DST लागत नाही; मर्यादा ओलांडल्यानंतर मोठ्या करदात्यांच्या कार्यालयामार्फत नोंदणी, विवरणपत्र आणि भरणा करावा. ऑनलाइन जाहिरात, OTT व माध्यमे, क्लाउड स्टोरेज, गेमिंग, अॅप्स, सॉफ्टवेअर, डाउनलोड, ऑनलाइन बाजारपेठा, ऑनलाइन शिक्षण किंवा सल्लामसलत या सेवा समाविष्ट असू शकतात. अनिवासी इलेक्ट्रॉनिक सेवांसाठी स्वतंत्र VAT प्रक्रिया आहे. संबंधित पक्षांमधील व्यवहारांसाठी 2024/2081 च्या हस्तांतरण-मूल्य निर्देशिका आणि आयकर कायद्याच्या कलम 33 नुसार बाजारभावाधारित किंमत आणि कागदपत्रे आवश्यक असू शकतात.