काठमांडू उपत्यका बसोबास, धर्म, शिल्प आ व्यापारक महत्वपूर्ण केन्द्र बनल। लिच्छवि काल शिलालेख, मन्दिरक स्थापना आ दक्षिण एशियासँ व्यापक सम्बन्ध लेल प्रसिद्ध अछि; बादक मल्ल राज्य काठमांडू, पाटन आ भक्तपुरमे विशिष्ट नगर संस्कृति विकसित कएलक। उपत्यकाक बाहरक समुदाय आ राज्यो हिमालयी क्षेत्रक इतिहास गढ़लनि, जाहिमे तिब्बत आ उत्तर भारतीय मैदानसँ जुड़ल क्षेत्र शामिल छल। अठारहम शताब्दीमे पृथ्वी नारायण शाह आ हुनकर उत्तराधिकारी गोरखा राज्यक विस्तार कएलनि आ वर्तमान नेपालक अधिकांश भागकेँ एक राजनीतिक अधिकारक अधीन आनलनि। शाह राजतन्त्र बादो चलैत रहल, मुदा सत्ता प्रायः प्रभावशाली परिवार आ राजनीतिक समूहक नियंत्रणमे रहैत छल। 1846क कोत नरसंहारक बाद स्थापित राणा शासनमे कार्यकारी सत्ता वंशानुगत राणा प्रधानमन्त्रीसभक हाथमे गेल, जखन कि शाह राजा औपचारिक सम्राट बनल रहलाह। राजा त्रिभुवनक समर्थनसँ राजनीतिक दबाव आ सशस्त्र आन्दोलनक बाद 1951मे राणा शासन समाप्त भेल। लोक आन्दोलनक बाद नेपाल 1990मे संसदीय संविधान अपनौलक, मुदा राजनीतिक अस्थिरता, सामाजिक असमानता आ अनसुलझल मांग 1996 सँ 2006 धरि माओवादी संघर्षमे योगदान देलक। शान्ति प्रक्रियासँ 2008मे राजतन्त्र समाप्त भेल आ नेपाल गणराज्य बनल। 2015क संविधान नेपालकेँ संघीय लोकतान्त्रिक गणराज्य घोषित कएलक आ सार्वजनिक सत्ता संघीय, प्रादेशिक आ स्थानीय स्तरमे पुनर्गठित कएलक। एहि लेल नेपालक इतिहास बुझबाक लेल राजनीतिक सत्ताक बदलावक संग क्षेत्रीय समुदाय, धार्मिक व्यवहार, प्रवास, व्यापार आ ऐतिहासिक स्रोतक संरक्षणपर ध्यान देब आवश्यक अछि।
नेपालमे इतिहास
नेपालक इतिहासमे हिमालयक प्राचीन समाज, काठमांडू उपत्यकाक शक्तिशाली राज्य, शाह राज्यक विस्तार, राणा शासन आ संघीय लोकतान्त्रिक गणराज्यमे संक्रमण शामिल अछि। राजनीतिक परिवर्तन विविध भाषा, धर्म, व्यापारिक जाल आ क्षेत्रीय परम्पराक संग-संग विकसित भेल। देशक वर्तमान संस्थामे दीर्घ स्थानीय इतिहास आ बीसम आ एक्कैसम शताब्दीक महत्वपूर्ण परिवर्तन दुनूक प्रभाव देखाइत अछि।
Tip
वर्तमान राजनीतिक संरचना आ क्षेत्रीय पहिचान कोना विकसित भेल से बुझबाक लेल नेपालक इतिहासकेँ कालक्रमक रूपमे देखू। राजनीतिक परिवर्तन आ सांस्कृतिक निरन्तरताकेँ अलग-अलग राखू, आ काठमांडू उपत्यकाक इतिहासकेँ पूरा देशक इतिहास नहि मानू।

