নেপালত উচ্চশিক্ষা

নেপালৰ উচ্চশিক্ষা ব্যৱস্থাত ১৬খন বিশ্ববিদ্যালয় আৰু সাতটা স্বায়ত্তশাসিত শৈক্ষিক বা স্বাস্থ্য প্ৰতিষ্ঠান আছে। বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ (UGC) ২০২৩/২৪ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ১,৪৩২টা কেম্পাছে প্ৰায় ৬৩৩,০৫৩ শিক্ষাৰ্থীক সেৱা দিছিল: ১৬৪টা নিজা কেম্পাছ, ৫৪৫টা সামূহিক কেম্পাছ আৰু ৭২৩টা ব্যক্তিগত কেম্পাছ। নিজা কেম্পাছ বিশ্ববিদ্যালয়ে পোনপটীয়াকৈ পৰিচালনা কৰে। সামূহিক বা ব্যক্তিগত সংযুক্ত কেম্পাছ পৃথকভাৱে পৰিচালিত হয়, কিন্তু সংযুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পাঠ্যক্ৰম আৰু পৰীক্ষা ব্যৱস্থা মানে; সেয়া নিজে ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা পৃথক বিশ্ববিদ্যালয় নহয়। পাঠ্যক্ৰমত বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি, শিক্ষা, ব্যৱস্থাপনা, সমাজবিজ্ঞান আৰু মানৱিকী, আইন, অভিযান্ত্ৰিক, বনবিদ্যা, চিকিৎসা, কৃষি আৰু পশুবিজ্ঞান, আয়ুৰ্বেদ আৰু সংস্কৃত অন্তৰ্ভুক্ত। পাঠদান নেপালী আৰু ইংৰাজী দুয়োটা ভাষাতে হয়। নিয়মীয়া কেম্পাছ শিক্ষা, বাৰ্ষিক আৰু ছেমিষ্টাৰ পাঠ্যক্ৰমৰ লগতে নেপাল মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ে মুক্ত, দূৰশিক্ষা আৰু মিশ্ৰিত শিক্ষা আগবঢ়ায়; ইয়াত অনলাইন শিক্ষা ব্যৱস্থা আৰু আঞ্চলিক অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ আছে। স্নাতক পাঠ্যক্ৰম সাধাৰণতে কমেও তিনি বছৰ আৰু সৰ্বাধিক পাঁচ বছৰলৈ চলিব পাৰে। স্নাতকোত্তৰ সাধাৰণতে প্ৰায় দুবছৰ; স্নাতকোত্তৰ ডিপ্লমা বা MPhil প্ৰায় ডেৰ বছৰ হ’ব পাৰে। PhD সাধাৰণতে তিনিৰ পৰা পাঁচ বছৰ। প্ৰকৃত গঠন, সময় আৰু আগবঢ়াৰ নিয়ম বিশ্ববিদ্যালয় আৰু পাঠ্যক্ৰমে নিৰ্ধাৰণ কৰে। নামভৰ্তি সাধাৰণতে এই ক্ৰম অনুসৰি হয়: স্নাতক পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে দ্বাদশ শ্ৰেণী, Higher Secondary শিক্ষা, +2 বা সমতুল্য; স্নাতকোত্তৰৰ বাবে স্নাতক ডিগ্ৰী; MPhilৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী। PhD নামভৰ্তিত গৱেষণা-স্তৰৰ যোগ্যতা আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নিয়ম পূৰণ লাগে। অনুষদে বিষয়ভিত্তিক পূৰ্বচৰ্ত, নম্বৰৰ সীমা, নথি আৰু প্ৰৱেশ পৰীক্ষা যোগ কৰিব পাৰে। নিৰ্বাচনী বা পেছাগত পাঠ্যক্ৰমত KU KUCAT, TU IoST বা IOE পৰীক্ষা, অথবা CMATৰ দৰে পৰীক্ষা থাকিব পাৰে। নামভৰ্তি স্বয়ংক্ৰিয় নহয়। বিদেশী যোগ্যতা আৰু ক্ৰেডিট স্থানান্তৰৰ বাবে সমতুল্যতা বা ক্ৰেডিট-স্থানান্তৰৰ প্ৰক্ৰিয়া লাগিব পাৰে। ৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে একক টিউচন মাচুল নাই। বিশ্ববিদ্যালয়, পাঠ্যক্ৰম, কেম্পাছ, বাৰ্ষিক বা ছেমিষ্টাৰ গঠন, আৰু আসন নিয়মীয়া, ৰাজসাহায্যযুক্ত নে মাচুল-ভিত্তিক তাৰ ওপৰত মাচুল সলনি হয়। নিজা, সামূহিক আৰু ব্যক্তিগত সংযুক্ত কেম্পাছৰ মাচুলৰ ব্যৱস্থা বেলেগ হ’ব পাৰে। আবেদন, প্ৰৱেশ পৰীক্ষা, পঞ্জীয়ন, পুথিভঁৰাল, শিক্ষাসামগ্ৰী, যাতায়াত আৰু বাসস্থানৰ খৰচ টিউচনৰ উপৰি লাগিব পাৰে। সংশ্লিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয় বা কেম্পাছৰ বৰ্তমানৰ চৰকাৰী মাচুল-জাননীয়েই নিৰ্ভৰযোগ্য পৰিমাণ দিয়ে। UGCয়ে উচ্চশিক্ষাৰ সমন্বয় কৰে, অনুদান দিয়ে, মান নিৰ্ধাৰণ কৰে, বৃত্তি সমৰ্থন কৰে আৰু প্ৰতিষ্ঠান নিৰীক্ষণ কৰে। ইয়াৰ গুণগত নিশ্চয়তা আৰু স্বীকৃতি প্ৰক্ৰিয়া নিৰ্দিষ্ট প্ৰতিষ্ঠানৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য; প্ৰতিটো কেম্পাছ স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে ইয়াৰ অধীনত নপৰে। পেছাগত পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে সংশ্লিষ্ট পেছাগত পৰিষদৰ স্বীকৃতিও লাগিব পাৰে। বিশ্ববিদ্যালয় বা অনুমোদিত প্ৰতিষ্ঠানে যোগ্যতা প্ৰদান কৰে; বিশ্ববিদ্যালয় পৰীক্ষাৰ নিয়ন্ত্ৰকৰ কাৰ্যালয়ে সাধাৰণতে পৰীক্ষা পৰিচালনা কৰে। আভ্যন্তৰীণ মূল্যায়ন, প্ৰকল্প, গৱেষণা-পত্ৰ আৰু গৱেষণাৰ চৰ্ত পাঠ্যক্ৰমভেদে বেলেগ। বৃত্তি আৰু বিত্তীয় সহায়ৰ ভিতৰত UGC অনুদান, নিয়মীয়া বা বিশেষ বৃত্তি, বিশ্ববিদ্যালয় বা কেম্পাছৰ মাচুল ৰেহাই, ৰাজসাহায্যযুক্ত আসন, আৰু MPhil/PhDৰ বাবে ফেল’শ্বিপ বা গৱেষণা অনুদান থাকিব পাৰে। লক্ষ্য গোটৰ উদাহৰণত প্ৰতিবন্ধী শিক্ষাৰ্থী, দলিত শিক্ষাৰ্থী, আৰ্থিকভাৱে বঞ্চিত শিক্ষাৰ্থী, শ্বহীদ বা সংঘাতৰ ভুক্তভোগীৰ সন্তান, মুছলমান মহিলা আৰু মুক্ত কমলাৰী অন্তৰ্ভুক্ত। MBBS আৰু অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষাৰ বাবেও বিশেষ সহায় থাকিব পাৰে। যোগ্যতা, কোটা, নবীকৰণৰ চৰ্ত আৰু সময়সীমা বৰ্তমানৰ জাননীৰ পৰা জানিব লাগে। শৈক্ষিক কেলেণ্ডাৰ, নামভৰ্তিৰ সময়, পৰীক্ষাৰ সূচী, ফলাফল প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, পৰামৰ্শ, পুথিভঁৰাল, হোষ্টেল, কাউন্সেলিং, ক্লাব, শিক্ষাৰ্থীৰ অংশগ্ৰহণ, কেৰিয়াৰ সহায় আৰু গৱেষণা-সহায় প্ৰতিষ্ঠানভেদে পৃথক। স্নাতকৰ পিছত স্নাতকোত্তৰলৈ যাব পাৰি; পিছৰ বিকল্পত MPhil, PhD, গৱেষণা বা নিয়ন্ত্ৰিত পেছাগত অগ্ৰগতি থাকিব পাৰে। শিক্ষা শেষত চাকৰি বা প্ৰব্ৰজন হ’ব পাৰে, কিন্তু পেছাগত অনুজ্ঞাপত্ৰ পৃথক প্ৰক্ৰিয়া।