নেপালত স্বাস্থ্যসেৱা

নেপালৰ সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ 35 আৰু Public Health Service Act 2075-এ বৈষম্য নকৰাকৈ গুণগত স্বাস্থ্যসেৱা লাভৰ ব্যৱস্থা কৰে। স্বাস্থ্য আৰু জনসংখ্যা মন্ত্ৰালয় আৰু স্বাস্থ্য সেৱা বিভাগে ৰাষ্ট্ৰীয় নীতি আৰু কাৰ্যসূচীৰ সমন্বয় কৰে। প্ৰাদেশিক স্বাস্থ্য সঞ্চালকালয় আৰু Provincial Health Emergency Operation Centers-এ সাতখন প্ৰদেশক সহায় কৰে; স্থানীয় চৰকাৰে পৌৰ স্বাস্থ্য শাখা আৰু স্থানীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তে মৌলিক সেৱা ৰূপায়ণ কৰে। অঞ্চল আৰু উপলব্ধ কৰ্মীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি Health Post, Community Health Unit, Urban Health Centre, Primary Health Care Centre বা Basic Hospital-এ প্ৰথম যোগাযোগৰ সেৱা দিব পাৰে। চৰকাৰী নীতিত প্ৰতিটো ৱাৰ্ডত অন্ততঃ এটা মৌলিক স্বাস্থ্য সেৱা একক, প্ৰতিটো স্থানীয় স্তৰত এটা Basic Hospital আৰু প্ৰায় 30 মিনিটৰ ভিতৰত কোনো প্ৰতিষ্ঠানত পোৱাৰ লক্ষ্য আছে; কিন্তু ভূগোল আৰু সম্পদৰ বাবে প্ৰকৃত যাত্ৰাৰ সময় একে নহয়। Primary Health Care and Outreach Clinics (PHC/ORC) নিৰ্দিষ্ট বা মাহেকীয়া সূচীত চলিব পাৰে। Female Community Health Volunteers (FCHVs), স্থানীয় NGO আৰু সমাজৰ গোটে স্বাস্থ্য শিক্ষা, প্ৰচাৰ, নথিভুক্তকৰণ আৰু ৰেফাৰেলত সহায় কৰে। বিনামূলীয়া BHS পেকেজত নিয়মীয়া টিকাকৰণ, মাতৃ-নৱজাতক-শিশুৰ স্বাস্থ্য, গৰ্ভাৱস্থা আৰু প্ৰসৱসেৱা, পুষ্টি, পৰিয়াল পৰিকল্পনা, প্ৰজনন স্বাস্থ্য, গৰ্ভপাত সেৱা, সংক্ৰামক ৰোগৰ সেৱা, অসংক্ৰামক ৰোগৰ যত্ন, শাৰীৰিক অক্ষমতাৰ সেৱা, মানসিক স্বাস্থ্য, বৃদ্ধৰ স্বাস্থ্য, সাধাৰণ জৰুৰীকালীন যত্ন আৰু স্বাস্থ্য প্ৰচাৰ অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰদেশ আৰু স্থানীয় চৰকাৰে অতিৰিক্ত সেৱা যোগ কৰিব পাৰে। National Immunization Programme-ত BCG, পলিঅ’, পেন্টাভেলেণ্ট ভেকচিন, ৰোটাভাইৰাছ, নিউমোকক্কেল ভেকচিন, measles-rubella, Japanese encephalitis, টাইফয়েড আৰু অভিযানভিত্তিক HPV টিকাকৰণ আছে। স্থানীয় প্ৰতিষ্ঠানে প্ৰয়োজনীয় পৰীক্ষা বা চিকিৎসা দিব নোৱাৰিলে সাধাৰণ পথ Basic Hospital বা Primary Health Care Centre-লৈ, তাৰ পাছত প্ৰয়োজন অনুসৰি জিলা, প্ৰাদেশিক, ফেডাৰেল বা শিক্ষণ চিকিৎসালয়লৈ যায়। National Patient Referral Guideline 2082-এ এই প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰে। ৰেফাৰেলৰ গুণ, যাতায়াত, উচ্চস্তৰৰ পৰীক্ষা আৰু গ্ৰহণকাৰী প্ৰতিষ্ঠানৰ সক্ষমতা স্থানভেদে বেলেগ। Department of Health Services guideline 2077 অনুসৰি টেলিমেডিচিনে স্থানীয় সেৱাৰ পৰিপূৰক হ’ব পাৰে; কিন্তু শাৰীৰিক পৰীক্ষা লাগিলে ইয়াৰ বিকল্প নহয় আৰু পঞ্জীয়নভুক্ত চিকিৎসকৰ সেৱা ল’ব লাগে। Basic Health Services Standard Treatment Protocol 2078 আৰু Emergency Health Service Package-ত প্ৰতিৰোধ, পৰীক্ষা, ৰোগ নিৰ্ণয়, চিকিৎসা, পুনৰ্বাসন, উপশমমূলক দিশ আৰু অনুসৰণ-যত্ন আছে; কিন্তু প্ৰতিষ্ঠান আৰু প্ৰদেশ অনুসৰি উপলব্ধ সেৱাৰ পৰিসৰ বেলেগ। উচ্চ ৰক্তচাপ আৰু ডায়েবেটিছৰ উদ্বেগ বাঢ়িছে; সংক্ৰামক ৰোগো প্ৰাসংগিক। নেপালে মানসিক স্বাস্থ্য সাধাৰণ সেৱাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে আৰু mhGAP-ভিত্তিক যত্ন, জিলা ৰেফাৰেল, মানসিক-সামাজিক সহায় আৰু মৃগীৰোগৰ সেৱা বিস্তাৰ কৰিছে। নগৰ আৰু অধিক সম্পদ থকা অঞ্চলত সেৱা অধিক কেন্দ্ৰীভূত। National Suicide Prevention Hotline-ত 1166 নম্বৰত যোগাযোগ কৰিব পাৰি। Paropakar Maternity and Women’s Hospital-এ 2024 চনত নেপালৰ প্ৰথম স্বতন্ত্ৰ মাতৃ-মানসিক স্বাস্থ্য বহিৰ্বিভাগীয় একক খুলিছিল। জৰুৰীকালীন স্বাস্থ্যসেৱাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সমন্বয় Health Emergency Operation Center আৰু প্ৰাদেশিক কেন্দ্ৰসমূহে কৰে। নিৰ্দিষ্ট আৰু উপগ্ৰহ চিকিৎসালয়, জৰুৰী চিকিৎসা দল আৰু জৰুৰী সামগ্ৰীয়ে সঁহাৰিত সহায় কৰে। HEOC-এ 102-কে Ambulance Nepal বুলি উল্লেখ কৰিছে; কিন্তু অঞ্চল অনুসৰি যাতায়াতৰ সুবিধা আৰু সময় বেলেগ, সেয়ে স্থানীয়ভাৱে নিশ্চিত কৰক। পাহাৰ, বান, ভূমিস্খলন, ভূমিকম্প আৰু ঋতুভিত্তিক বাধাই যাতায়াতত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। স্বাস্থ্য প্ৰতিষ্ঠানে জৰুৰী ৰোগীক নাকচ কৰিব নোৱাৰে; তৎক্ষণাৎ যত্ন আৰম্ভ কৰি নিজৰ সক্ষমতা নাথাকিলে ৰেফাৰেলৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। National List of Essential Medicines, sixth revision 2021-এ অত্যাৱশ্যকীয় যত্নৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত ঔষধৰ তালিকা দিয়ে। চৰকাৰী যোগান, বিনামূলীয়া অসংক্ৰামক ৰোগৰ ঔষধ, পৰীক্ষাগাৰ সেৱা, ৰোগনিৰ্ণয়ৰ সঁজুলি আৰু বিশেষজ্ঞ কৰ্মী সকলো ঠাইতে একে পৰিমাণে উপলব্ধ নহয়। ব্যক্তিগত ফাৰ্মাচী আৰু সেৱাদাতাই অভাৱ পূৰণ কৰিব পাৰে, কিন্তু পোনপটীয়া খৰচ হ’ব পাৰে। তালিকাভুক্ত BHS পেকেজ আইন অনুসৰি বিনামূলীয়া হ’লেও উচ্চস্তৰৰ বা পেকেজত নথকা চিকিৎসা, ব্যক্তিগত সেৱা, যাতায়াত, পৰীক্ষা আৰু ৰাজহুৱা ব্যৱস্থাত নোপোৱা ঔষধৰ বাবে ধন দিব লাগিব পাৰে। অপেক্ষা আৰু যাত্ৰাৰ সময় ভূখণ্ড, ঋতু, ৰেফাৰেলৰ সক্ষমতা আৰু স্থানীয় কৰ্মীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। চিকিৎসাৰ পাছত চিকিৎসাগতভাৱে উপযুক্ত হ’লে স্থানীয় BHS প্ৰতিষ্ঠানলৈ অনুসৰণ-যত্ন ঘূৰি যাব পাৰে। স্থানীয় বা জিলা সেৱাৰ জৰিয়তে ৰেফাৰেল অনুসৰণ, প্ৰসৱৰ পাছৰ ঘৰুৱা পৰিদৰ্শন, নিৰ্বাচিত ঘৰুৱা বৃদ্ধ-যত্ন, দীৰ্ঘস্থায়ী ৰোগৰ পৰ্যালোচনা আৰু মানসিক-সামাজিক সহায় দিব পাৰি। পৰৱৰ্তী সেৱাদাতাই উপলব্ধ তথ্যৰে যত্ন চলাই নিব পৰাকৈ ৰেফাৰেল কাগজ, প্ৰেছক্ৰিপচন, পৰীক্ষাৰ ফলাফল আৰু চিকিৎসালয় এৰাৰ নিৰ্দেশ একেলগে ৰাখক।