নেপালৰ পৰিয়াল

নেপালৰ পাৰিবাৰিক ব্যৱস্থাত আনুষ্ঠানিক আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰ লগতে আত্মীয় আৰু স্থানীয় সমাজে দিয়া সহায় আছে। বিবাহৰ বাবে দুয়োৰে স্বাধীন সন্মতি, কমেও ২০ বছৰ বয়স, বৰ্তমানৰ আন বিবাহ নথকা আৰু নিষিদ্ধ সম্পৰ্ক-স্তৰৰ বাহিৰত থকা প্ৰয়োজন। ২০ বছৰৰ তলৰ শিশুবিবাহ, বলপূৰ্বক বিবাহ, যৌতুকৰ দাবী আৰু বহুবিবাহ বেআইনী; ইয়াৰ বাবে অপৰাধমূলক পৰিণতি বা বিবাহ অবৈধ হ’ব পাৰে। স্থানীয় পঞ্জীয়কে ৱাৰ্ড কাৰ্যালয়ত বিবাহ পঞ্জীয়ন কৰে। ৱাৰ্ড কাৰ্যালয় হৈছে পৰিয়ালৰ ঠিকনাৰ সেৱা কৰা পৌৰসভা বা গ্ৰাম্য পৌৰসভাৰ স্থানীয় কাৰ্যালয়। সাধাৰণতে প্ৰতিজন দম্পতীৰ নাগৰিকত্ব বা জাতীয়তাৰ নথি আৰু দুখনকৈ ফটো লাগে। এজন জীৱনসঙ্গী বিদেশত থাকিলে কনছুলে প্ৰমাণিত কৰা ক্ষমতাপত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। জন্ম, বিবাহ, বিবাহ বিচ্ছেদ, মৃত্যু আৰু প্ৰব্ৰজনৰ দৰে ব্যক্তিগত ঘটনা সাধাৰণতে ৩৫ দিনৰ ভিতৰত বিনামূলীয়াকৈ পঞ্জীয়ন কৰিব লাগে। পলমকৈ পঞ্জীয়নত মাচুল লাগিব পাৰে; মিছা তথ্য দিলে শাস্তি হ’ব পাৰে। জন্মৰ খবৰ পিতৃ, মাতৃ বা প্ৰয়োজনত কমেও ১৮ বছৰৰ পৰিয়ালৰ সদস্যই দিব পাৰে। চিকিৎসালয়ৰ জন্ম-প্ৰতিবেদন বা ঘৰত জন্ম হ’লে টিকাকৰণ কাৰ্ডে পঞ্জীয়নত সহায় কৰে। আগতে পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহ পঞ্জীয়ন কৰাটো প্ৰয়োজন নহয়। পিতৃত্ব অজ্ঞাত বা মাতৃয়ে অকলেই সন্তান ডাঙৰ কৰিলে শিশুৱে মাতৃৰ উপাধি আৰু ঠিকনা ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষই তথ্য পৰীক্ষা কৰি জন্ম প্ৰমাণপত্ৰ দিয়ে। পিছত স্কুল, পৰিচয় নথি, ৰাজহুৱা সেৱা আৰু জন্মৰ প্ৰমাণ বিচৰা আন প্ৰক্ৰিয়াত এই প্ৰমাণপত্ৰ সহায় কৰে। দম্পতীয়ে ইজনে সিজনৰ প্ৰতি সদিচ্ছা, সহায়, সুৰক্ষা আৰু সন্মানৰ দায়িত্ব বহন কৰে। সাধাৰণতে একেলগে থাকে, যদিহে বেলেগকৈ একমত নহয়; সামৰ্থ্য অনুসৰি জীৱিকা আৰু স্বাস্থ্য-যতনত অৱদান দিয়ে আৰু ঘৰুৱা সিদ্ধান্ত যৌথভাৱে লয়। বিবাহ ব্যৱহাৰ কৰি কোনো এজনক কাম বা উপাৰ্জন কৰিবলৈ বাধা দিব নোৱাৰি। সন্তানৰ জীৱিকা, স্বাস্থ্য, শিক্ষা, খেল আৰু মানসিক যত্নৰ দায়িত্ব পিতৃ-মাতৃৰ যৌথ। ল’ৰা বা ছোৱালীক কম সুবিধা দিব নালাগে; অক্ষমতা বা গুৰুতৰ ৰোগ থকা শিশুক অতিৰিক্ত যত্ন লাগে। প্ৰাপ্তবয়স্ক সন্তানে সামাজিক আৰু আৰ্থিক অৱস্থা অনুসৰি পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি সন্মান, যত্ন, জীৱিকা আৰু চিকিৎসাৰ দায়িত্ব বহন কৰে; পৃথকে থাকিলেও এই দায়িত্ব থাকে। শিশুৰ যত্ন আৰু সুৰক্ষাত শিশুৰ সৰ্বোত্তম স্বাৰ্থ পথ-নিৰ্দেশক। পিতৃ-মাতৃ, আত্মীয় আৰু অভিভাৱকে যত্ন, সুৰক্ষা, শিক্ষা, স্বাস্থ্য-সহায় আৰু বিকাশৰ অনুকূল পৰিৱেশ দিব লাগে। স্কুললৈ যোৱাত সহায় কৰিব লাগে; বিকাশৰ ক্ষতি কৰা কামত শিশুক লগাব নালাগে; ছয় বছৰৰ তলৰ শিশুক অকলে এৰি থ’ব নালাগে। শাৰীৰিক আৰু মানসিক শাস্তি নিষিদ্ধ। দুয়ো পিতৃ-মাতৃৰ সলনি আত্মীয়ই যত্ন ল’লেও এই দায়িত্ব প্ৰযোজ্য। শিশুৰ সৰ্বোত্তম স্বাৰ্থ অনুসৰি দত্তক গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত হয়। নিঃসন্তান বিবাহিত দম্পতীয়ে ১০ বছৰৰ বিবাহৰ পিছত যোগ্য হ’ব পাৰে। অবিবাহিত, বিধৱা, বিবাহ বিচ্ছেদ হোৱা বা আদালতৰ নিৰ্দেশত পৃথকে থকা কোনো ব্যক্তিও কমেও ৪৫ বছৰ বয়স আৰু সন্তান নথকাৰ চৰ্তত যোগ্য হ’ব পাৰে। আবেদন আৰু দত্তক দলিলৰ কাম সক্ষম জিলা আদালতে কৰে। জীৱিত পিতৃ-মাতৃ বা যত্নদাতাৰ লিখিত সন্মতি সাধাৰণতে লাগে; ১০ বছৰৰ ওপৰৰ শিশুৰ সন্মতিও লাগে। সাধাৰণতে ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুক দত্তক লোৱা হয় আৰু দত্তক লওঁতা আৰু শিশুৰ মাজত কমেও ২৫ বছৰৰ বয়সৰ ব্যৱধান লাগে। আৰ্থিক প্ৰলোভন অনুমোদিত নহয়। আন্তঃদেশীয় দত্তকত চৰকাৰী অনুমোদন আৰু সংশ্লিষ্ট নিয়মে গ্ৰহণ কৰা দেশৰ চৰ্ত আছে। নেপালত সৰ্বজনীন পৰিয়াল-ভাট্টা নাই। লক্ষ্যভিত্তিক সামাজিক সুৰক্ষা ভাট্টাত ৭০ বা ততোধিক বয়সৰ লোকৰ বাবে মাহে Rs ৪,০০০, ৬০ বা ততোধিক বয়সৰ দলিত লোক আৰু কৰ্ণালীৰ বাসিন্দাৰ বাবে Rs ২,৬৬০, ৬০ বা ততোধিক বয়সৰ একক মহিলাৰ বাবে Rs ২,৬৬০, যিকোনো বয়সৰ বিধৱাৰ বাবে Rs ২,৬৬০, সম্পূৰ্ণ অক্ষমতা থকা লোকৰ বাবে Rs ৩,৯৯০ আৰু গুৰুতৰ অক্ষমতা থকা লোকৰ বাবে Rs ২,১২৮ অন্তৰ্ভুক্ত। মন্ত্ৰালয়ৰ তালিকাত নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল বা দলিত পৰিয়ালৰ যোগ্য শিশুৰ বাবে, প্ৰতিগৰাকী মাতৃৰ পাঁচ বছৰৰ তলৰ সৰ্বাধিক দুটা শিশুলৈ, Rs ৫৩২ আছে। বাসস্থানৰ ৱাৰ্ড কাৰ্যালয়ত আবেদন কৰিব লাগে। পৰীক্ষা আৰু ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্তিৰ পিছত সাধাৰণতে পিছৰ মাহৰ পৰা পৰিশোধ আৰম্ভ হয়; বছৰি নবীকৰণ লাগে। ৯০ বা ততোধিক বয়সৰ, গুৰুতৰ অক্ষমতা থকা বা নিজে প্ৰক্ৰিয়া চলাব নোৱাৰা ব্যক্তিৰ হৈ অভিভাৱক বা যত্নদাতাই কাম কৰিব পাৰে। মৃত্যু, প্ৰব্ৰজন, পুনৰ বিবাহ বা নবীকৰণ নকৰিলে ভাট্টা বন্ধ হ’ব পাৰে। নেপালৰ পাৰিবাৰিক পৰিস্থিতিত প্ৰব্ৰজন, একক পিতৃ-মাতৃৰ যত্ন আৰু আত্মীয়ৰ দ্বাৰা সন্তানৰ যত্ন সাধাৰণ। ২০২১ৰ লোকপিয়লত ১,৫৫৫,৯৬১টা পৰিয়ালৰ ২,১৯০,৫৯২জন লোক বিদেশত থকা নথিভুক্ত হৈছিল; ৩১.৫৫% পৰিয়ালৰ মুৰব্বী মহিলা আছিল। ১৮ বছৰৰ তলৰ শিশুৰ ভিতৰত ৭৭.৯% দুয়ো পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে, ১৭.১% কেৱল মাতৃৰ সৈতে, ১% কেৱল পিতৃৰ সৈতে আৰু ৩% আন আত্মীয়ৰ সৈতে বাস কৰিছিল। লোকপিয়লে বৰ্তমানৰ অভ্যন্তৰীণ বা বাহ্যিক প্ৰব্ৰজনৰ ৩৮.২% বিবাহৰ সৈতে জড়িত বুলিও দেখুৱাইছিল। আগতীয়া বিবাহ গুৰুতৰ চিন্তাৰ বিষয়: প্ৰথম বিবাহৰ মধ্যম বয়স ১৯ বুলি জনোৱা হৈছিল; ২২.৩% বিবাহত বয়স ১৫–১৭ আৰু ৭%ত ১০–১৪ আছিল। এই সংখ্যাই বুজায় যে পাৰিবাৰিক সেৱাত প্ৰব্ৰজন, আগতীয়া বিবাহ, একক পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰ আৰু আত্মীয়ৰ যত্নৰ ব্যৱহাৰিক প্ৰাসংগিকতা কিয় বেছি। দুয়ো পক্ষৰ সন্মতিত যিকোনো সময়ত বিবাহ বিচ্ছেদ কৰিব পাৰি। আনজনৰ সন্মতি নোহোৱাকৈও জীৱনসঙ্গীৰ পৰা কমেও তিনি বছৰ পৃথকে থকা, জীৱিকা নোপোৱা বা ঘৰৰ পৰা উলিয়াই দিয়া, অথবা গুৰুতৰ শাৰীৰিক বা মানসিক ক্ষতিৰ দৰে পৰিস্থিতিত আবেদন কৰিব পাৰি। ধৰ্ষণকে ধৰি কিছুমান অতিৰিক্ত বিবাহ বা যৌন অপৰাধেও দাবীৰ ভিত্তি দিব পাৰে। জিলা আদালতত আবেদন দাখিল কৰা হয়। আদালতে প্ৰথমে মিল-মিছাৰ চেষ্টা কৰে; একমত নহ’লে আবেদন দিয়াৰ এবছৰ পিছত বিবাহ বিচ্ছেদ হ’ব পাৰে। সম্পত্তি আৰু জীৱিকাৰ বিষয়ত পৃথক দেৱানী আইনী ব্যৱস্থা লাগিব পাৰে। একো সন্মতি নাথাকিলে শিশুৰ বয়স অনুসৰি জিম্মাৰ নিয়ম পৃথক: পাঁচ বছৰৰ তলৰ শিশু সাধাৰণতে মাতৃৰ সৈতে, পাঁচৰ পৰা ১০ বছৰৰ তলৰ শিশু পিতৃৰ সৈতে, আৰু ১০ বা ততোধিক বয়সৰ শিশু নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি পিতৃ বা মাতৃৰ সৈতে থাকে। আনজন পিতৃ-মাতৃৰ তুলনাত অধিক আয় কৰা পিতৃ-মাতৃয়ে আনজনৰ সৈতে থকা শিশুৰ জীৱিকা, শিক্ষা আৰু চিকিৎসাত সাধাৰণতে চুক্তি বা আদালতৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি অৱদান দিয়ে। বিচ্ছেদৰ পিছতো যোগাযোগ থাকিব পাৰে; শিশুৰ কল্যাণলৈ ভাবুকি হ’লে সীমিত কৰিব পাৰি। বিবাহ বিচ্ছেদে পিতৃ-মাতৃৰ চলি থকা দায়িত্ব বা শিশুৰ অধিকাৰ আঁতৰাই নিদিয়ে। নাগৰিকত্ব নথি আৰু আদালতৰ সিদ্ধান্ত লৈ ৱাৰ্ড কাৰ্যালয়ত বিবাহ বিচ্ছেদৰ ৰায় পঞ্জীয়ন কৰা হয়। বিদেশী বিবাহ বিচ্ছেদৰ নথিত সাধাৰণতে কনছুলৰ প্ৰমাণ লাগে। ঘৰুৱা হিংসাত পৰিয়াল বা ঘৰুৱা সম্পৰ্কৰ ভিতৰত শাৰীৰিক, মানসিক, যৌন বা আৰ্থিক ক্ষতি অন্তৰ্ভুক্ত। নেপাল আৰক্ষী, ৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা আয়োগ বা স্থানীয় স্তৰত লিখিত বা মৌখিক অভিযোগ দিব পাৰি। নেপাল আৰক্ষীয়ে সাধাৰণতে ৯০ দিনৰ সময়সীমা প্ৰয়োগ কৰে; পলম কৰিলে আনুষ্ঠানিক প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰৱেশ প্ৰভাৱিত হ’ব পাৰে। মহিলা, শিশু আৰু জ্যেষ্ঠ নাগৰিক সেৱা সঞ্চালকালয়ে বিশেষ আৰক্ষী সেৱা দিয়ে। ৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা আয়োগৰ বিনামূলীয়া নম্বৰ ১১৪৫, আৰক্ষীৰ ১০০ আৰু শিশু হেল্পলাইনৰ ১০৯৮। শিশু হেল্পলাইনে উদ্ধাৰ, জৰুৰী সহায়, পৰামৰ্শ, অস্থায়ী সুৰক্ষা, পৰিয়ালৰ সৈতে পুনৰ মিলন আৰু পুনৰ একত্ৰীকৰণৰ ব্যৱস্থা কৰিব পাৰে। শিশু বিচাৰি উলিয়াবলৈ ১০৪ নম্বৰ সহায়ক। মৃত্যুৰ খবৰ পিতৃ-মাতৃ, জীৱনসঙ্গী, পুত্ৰ, কন্যা বা কমেও ১৮ বছৰৰ আন পৰিয়ালৰ সদস্যই দিব পাৰে। ৩৫ দিনৰ ভিতৰত পঞ্জীয়ন সাধাৰণতে বিনামূলীয়া। পৰিয়াল স্থানান্তৰ, সদস্যৰ প্ৰব্ৰজন বা ভাট্টাৰ দাবী আপডেট কৰোঁতে সম্পূৰ্ণ নাগৰিক পঞ্জীয়ন বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ। দায়িত্বশীল ৱাৰ্ড কাৰ্যালয় আৰু আন স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষৰ ব্যৱহাৰিক সামৰ্থ্য বেলেগ হ’ব পাৰে; সেয়ে নিৰ্দিষ্ট কাৰ্যালয়, নথি আৰু সেৱাৰ উপলব্ধতা স্থানীয়ভাৱে নিশ্চিত কৰক।