प्रकृति आ रोजमर्राक आसपासक परिस्थिति आपसमे जुड़ल अछि, मुदा नेपालक पर्यावरणक अलग-अलग भागक वर्णन करैत अछि। प्रकृतिमे पारिस्थितिक तंत्र, वनस्पति, जनावर, पानि आ माटिक प्रक्रियासँ लऽ कऽ तराई क्षेत्र (Terai) आ चुरिया पहाड़ (Churia) सँ मध्य पहाड़, उच्च पहाड़ आ उच्च हिमालय धरि सभ शामिल अछि। संरक्षित क्षेत्र जैव-विविधताक संरक्षण करैत अछि आ पानि आ माटिक सुरक्षा, आजीविका, अनुसन्धान आ प्रकृति-आधारित गतिविधिमे सेहो सहायता कऽ सकैत अछि। रोजमर्राक आसपासक परिस्थितिमे सड़क, जलनिकासी, पानि सेवा, हवा, सार्वजनिक स्थान आ कचरा संग्रहणक गुणवत्ता आ रखरखाव शामिल अछि। शहरी उपत्यका आ तराईमे प्रायः वायु प्रदूषण, कचरा आ बाढ़क दबाव रहैत अछि। दूरस्थ पहाड़ी आ हिमाली क्षेत्रमे यात्रा दूरी बेसी आ रखरखाव तथा सार्वजनिक सेवामे पहुँच कमजोर भऽ सकैत अछि। जिम्मेवारी संघीय निकाय, प्रदेश, नगरपालिका, ग्रामीण नगरपालिका आ वडाक बीच बाँटल अछि। तेँ जिम्मेवार कार्यालय आ उपलब्ध शिकायत माध्यम स्थान आ समस्याक प्रकार पर निर्भर करैत अछि। वन्यजीवक आवास वा संरक्षित क्षेत्रसँ जुड़ल चिन्ता लेल अवरुद्ध नाला, अव्यवस्थित कचरा वा असुरक्षित सार्वजनिक स्थानसँ भिन्न प्राधिकरणक आवश्यकता भऽ सकैत अछि। पर्यावरणीय परिस्थिति स्वास्थ्य, खेती, पानिक उपलब्धता, यातायात आ आजीविकापर सेहो असर करैत अछि, तेँ स्थानीय भूगोल आ मौसम व्यावहारिक प्रतिक्रियामे परिवर्तन आनि सकैत अछि।
पर्यावरण नेपालमे
नेपालमे पर्यावरणमे प्राकृतिक तंत्र आ लोकनि जाहि परिस्थितिमे रहैत छथि, दुनू शामिल अछि। एहिमे हिमालयी भू-दृश्य, जंगल, आर्द्रभूमि, वन्यजीव, हवा, पानि, जलनिकासी, कचरा सेवा, सार्वजनिक स्थान आ स्थानीय जोखिम शामिल अछि। नेपालक अलग-अलग ऊँचाइ आ बसावट-पद्धतिसँ देशक विभिन्न भागमे पर्यावरणीय दबाव आ सेवाक आवश्यकता अलग-अलग होइत अछि।
Tip
नेपालमे पर्यावरणकेँ प्राकृतिक तंत्र आ दैनिक जीवनक परिस्थितिक व्यावहारिक जाँच-सूचीक रूपमे उपयोग करू। पहिने चिन्ताक वर्ग निर्धारित करू, तकर बाद प्रभावित स्थान आ सरकारक जिम्मेवार स्तरसँ ओकर मिलान करू; संयुक्त समस्याकेँ दुनू दृष्टिकोणसँ दर्ज करू।

