ನೇಪಾಳದ ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಕಾನೂನು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸು, ಪಾಲಕತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಪ್ರಾಪ್ತ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮ ನೇಪಾಳಿ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಮಿತಿ ವಿಧಿಸದಿದ್ದರೆ ವಿದೇಶಿಯರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಳಪಡುವರು. ಶಾಸನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಪದ್ಧತಿ ಅಥವಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮವಿಲ್ಲ. ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಏಜೆನ್ಸಿ, ಗುತ್ತಿಗೆ, ಮಾರಾಟ, ಸಾಲ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಶಾಸನ, ಒಪ್ಪಂದ, ಅರ್ಧ-ಒಪ್ಪಂದ, ಅನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ವಾಗ್ದಾನ, ಅಪಕೃತ್ಯ ಅಥವಾ ಅರ್ಧ-ಅಪಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಬಾಧ್ಯತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಪಕ್ಷಗಳು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಪಾಲಿಸದಿರುವುದು ಅಥವಾ ವಿಳಂಬವು ನಿಜವಾದ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು; ವಂಚನೆ, ಉದ್ದೇಶ ಅಥವಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವು ವ್ಯಾಪಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಬಾಧ್ಯತೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ದಾವೆ ಅವಧಿ ಎರಡು ವರ್ಷ; ಆದರೆ ವಿಶೇಷ ಕಾಯ್ದೆ ಬೇರೆ ಅವಧಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಆಸ್ತಿ ಕಾನೂನು ಚರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಆಸ್ತಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ, ಸ್ವಾಧೀನ, ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿ, ಸಹಮಾಲೀಕತ್ವದ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ Malpot ಕಚೇರಿ नामसारी, दाखिल खारेज ಮತ್ತು रोक्का ಅಥವಾ ಅದರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮುಂತಾದ ಭೂ ನೋಂದಣಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನೋಂದಣಿ ಶುಲ್ಕ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ದರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ವಾರಸುದಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಿರ ಆಸ್ತಿ ಸಿಕ್ಕರೆ, ಹೆಸರಿನ ಬದಲಾವಣೆ, ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಆದಾಯದ ಬಳಕೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮೋದನೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬ ಕಾನೂನು ವಿವಾಹ, ಅಮಾನ್ಯ ವಿವಾಹ, ವಿಚ್ಛೇದನ, ಪೋಷಕ-ಮಕ್ಕಳ ಸಂಬಂಧ, ದತ್ತು, ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಕುಟುಂಬದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಲಿಂಗಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮಾನ ವಾರಸುದಾರಿಕೆ ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆ. ಕುಟುಂಬ ವಿವಾದಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ವಿಚಾರಗಳು; ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ನಡವಳಿಕೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನಿನಡಿಯೂ ಬರಬಹುದು. ವಾರಸುದಾರಿಕೆ ಕಾನೂನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ अपुताली ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಆದ್ಯತೆಯ ವಾರಸುದಾರನಿಗಾಗಿ हकवाला ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆ மற்றும் ನೋಂದಣಿಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ಕ್ರಮಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು; ಸಂಹಿತೆಯ ಮಿತಿಗಳೊಳಗೆ ಆಸ್ತಿ ಸಾಲ ಅಥವಾ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಆಸ್ತಿ ಅಥವಾ ಪಾಲಕರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ನಾಗರಿಕ ದಾವೆಗಳನ್ನು ದಾವೆ ಪತ್ರವಾಗಿ ಕರೆಯುವ फिरादपत्र ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಪ್ರತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಔಪಚಾರಿಕ ಅಗತ್ಯ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ; ಪ್ರತಿವಾದಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತिउत्तरपत्र ಎಂದು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿದಾವೆಯೂ ಲಭ್ಯವಿರಬಹುದು. ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, 11 ಪೀಠಗಳಿರುವ ಏಳು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು 77 ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿವೆ; ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ಇತರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಇರಬಹುದು. ಮೇಲ್ಮನವಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಪರಿಶೀಲನೆ ಸಮರ್ಥ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ದಾವೆದಾರನು ದಾವೆ, ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಶುಲ್ಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಡವಾದ ದಾವೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಜಾಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ हदम्याद ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮಿತಿಯ ಅವಧಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕರಣದ ಅವಧಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಸಾಕ್ಷ್ಯ, ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಗಳ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆ 2068ರಡಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಲಭ್ಯವಿರಬಹುದು; ಒಪ್ಪಂದ ಅಥವಾ ಶಾಸನ ಅನುಮತಿಸಿದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ತೀರ್ಪು ಕಾಯ್ದೆ 2055ರಡಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ತೀರ್ಪು ಲಭ್ಯವಿರಬಹುದು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪುರಸಭೆಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪುರಸಭೆಯ ಉಪಮೇಯರ್ ಸ್ಥಳೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಮನ್ವಯ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಇಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಸಮಿತಿ ಅರ್ಜಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿ, ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ನೇಮಿತ ಮಧ್ಯಸ್ಥರ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೂ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ವಿವಾದಗಳು ಅದರ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರದಡಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಸಮಿತಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಂದವಾಗದಿದ್ದರೆ ನೇರವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಶಾಸನಬದ್ಧ ಮಿತಿಯ ಅವಧಿ ಇಲ್ಲದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅವಧಿ 35 ದಿನ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರತಿವಾದಿ ಹಾಜರಾದ ನಂತರ ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಮುಗಿಯುವ ಗುರಿಯಿದೆ. ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ तहसिल ಶಾಖೆ ಅಥವಾ तहसिलदार ಜಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ತೀರ್ಪನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಜಾರಿ ನೋಂದಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಜಾರಿ ಸ್ವಾಧೀನ, ಹೆಸರಿನ ಬದಲಾವಣೆ, ಹಂಚಿಕೆ, ವಿಮೋಚನೆ, ಸಾಲ, ಹಾನಿ, ಪರಿಹಾರ, ದಂಡ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಶುಲ್ಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಬಹುದು; ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯು ಜಾರಿ ಸಮಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನು ನೆರವು ಕಾಯ್ದೆ 2054 ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನೆರವು ನಿಯಮಗಳು 2055 ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥರಾದವರಿಗೆ ಸಲಹೆ, ದಾವೆಪತ್ರ, ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾನೂನು ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಲು ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ನೆರವು ಸಮಿತಿಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು; ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ವಕೀಲರು ಅಥವಾ ಉಚಿತ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಸಹಾಯ, ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ, ಅಪ್ರಾಪ್ತ, ಬಡ ಅಥವಾ ಬಂಧಿತ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಶುಲ್ಕ, ಭೂ ನೋಂದಣಿ ಶುಲ್ಕ, ವಕೀಲ ಅಥವಾ ನೋಟರಿ ಶುಲ್ಕ, ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಪ್ರತಿಗಳು, ಸೇವೆ, ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ತೀರ್ಪು ಶುಲ್ಕ ಸೇರಬಹುದು. ಮೊತ್ತ ಮತ್ತು ಸಮಯವು ದಾವೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ಪ್ರಾಂತ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಬೇಕಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನು
ನೇಪಾಳದ ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಖಾಸಗಿ ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಆಸ್ತಿ, ಕುಟುಂಬ ವಿಚಾರಗಳು, ವಾರಸುದಾರಿಕೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಜಾರಿ ಸೇರಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ಸಂಹಿತಾಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟು ಮುಲುಕಿ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ 2074, ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ 2017 ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಮುಲುಕಿ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ 2074, ಅಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ 2017, ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ 2075-05-01ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದವು. ಸಂವಿಧಾನವೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾನೂನು ಮಾನದಂಡ; ಅನ್ವಯಿಸಿದಾಗ ವಿಶೇಷ ಕಾಯ್ದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಹಿತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
Tip
ನೇಪಾಳದ ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಳಸುವ ಮೊದಲು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆ, ಸಮರ್ಥ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಸುವ ಗಡುವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ; ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನಂಬುವ ಅಥವಾ ಹಣ ಖರ್ಚುಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಮಾಡಿ. ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ಉಳಿಸಿ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಿತಿಯ ಅವಧಿ, ವಿದೇಶಿಯರ ಆಸ್ತಿ ಮಾಲೀಕತ್ವ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸ್ಥಿತಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಮಿತಿ, ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ತೀರ್ಪು ಸೂಕ್ತವಾಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಪರ್ಯಾಯ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಂದವಾಗದಿದ್ದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.