म्यानमारमा बेरोजगारी

Central Statistical Organization को प्रत्यक्ष राष्ट्रिय शृङ्खलाले 2020 मा 0.03 मिलियन बेरोजगार र 0.17% दर, 2021 मा 0.30 मिलियन र 1.33%, 2022 मा 0.59 मिलियन र 2.53% तथा 2023 मा 0.88 मिलियन र 3.69% देखायो। सोही अवधिमा श्रमशक्ति 22.61 मिलियनबाट 23.97 मिलियन पुग्यो। World Bank/ILOEST को 2025 को 3.0% अनुमान नमुना-आधारित हो; यसलाई नयाँ प्रत्यक्ष सर्वेक्षण नठान्नुहोस्। यस दरमा काम नभएका तर सक्रिय रूपमा काम खोजिरहेका र काम गर्न उपलब्ध मानिस गनिन्छन्। यसले लुकेको बेरोजगारी, अल्परोजगारी वा कामको गुणस्तर घटेको अवस्थालाई पूर्ण रूपमा देखाउँदैन। 2024 Myanmar Poverty and Living Conditions Survey ले काम गर्ने उमेरको जनसंख्याको 60.9% रोजगारीमा रहेको र करिब 2.1 मिलियन थप मानिस काममा भए पनि तलबदार कामदार करिब 0.3 मिलियन मात्र थपिएको बतायो। तलबयुक्त कामको हिस्सा 2017 को 38.2% बाट 2024 मा 25.3% झर्‍यो; दैनिक काम, स्वरोजगारी र अनौपचारिक काम व्यापक छन्। International Labour Organization ले 2020 मा अनौपचारिक रोजगारी 85.7% रहेको बतायो। मुख्य सार्वजनिक रोजगारी सेवा विकल्प Township Labour Exchange Office मा दर्ता गरी कार्यालय वा Myanmarjob.gov.mm बाट जागिर मिलान गराउनु हो। Employment and Skill Development Law ले सरकारी श्रम आदानप्रदान कार्यालयलाई अनुमति दिन्छ र निजी रोजगार एजेन्सीले काम खोज्नेलाई निःशुल्क सेवा दिनुपर्ने व्यवस्था गर्छ। समीक्षा गरिएका स्रोतमा श्रम आदानप्रदान दर्ता शुल्क उल्लेख छैन; त्यसैले हालको शुल्क, कागजात र भेटघाट अभ्यास स्थानीय कार्यालयसँग पुष्टि गर्नुहोस्। पहुँच र समय टाउनशिप तथा सुरक्षा अवस्थाअनुसार फरक हुन्छ। Ministry of Labour, Department of Labour, Township Social Security Offices र Social Welfare Department का जिम्मेवारी फरक छन्; लक्षित सामाजिक सहायता बेरोजगारी बीमासरह होइन। Social Security Law 2012 र Social Security Rules 2014 मा दर्ता प्रतिष्ठानमार्फत बीमा भएका कामदारका लागि वैधानिक बेरोजगारी बीमा संरचना छ। यसमा कम्तीमा 36 महिनाको योगदान, अनिच्छित बर्खास्तगी वा स्थायी बन्द, राम्रो स्वास्थ्य, काम गर्ने इच्छा र क्षमता, Township Labour Exchange Office मा दर्ता र त्यहाँ वा Township Social Security Office मा मासिक विवरण बुझाउने सर्त उल्लेख छन्। दाबी संरचनामा एक महिनाभित्र निवेदन र Form-34, रोजगारदाताको Form-35, सेवामुक्त आदेश तथा श्रम आदानप्रदान प्रमाणपत्रजस्ता कागजात चाहिन्छ। स्वैच्छिक राजीनामा र दुराचारका कारण बर्खास्तगीले कानुनी संरचनाअनुसार दाबी अयोग्य बनाउँछ। वैधानिक रकम 36 महिनाको योगदानपछि औसत ज्यालाको 50% 60 दिनका लागि हो; थप प्रत्येक 12 महिनामा 30 दिन थपिन्छ र 84 महिना वा बढीमा अधिकतम 180 दिन हुन्छ। विवाहित आश्रितको थप रकम 10% सम्म हुन सक्छ। संरचनामा कामदार र रोजगारदाता दुवैबाट 1% योगदान उल्लेख छ। यी सर्तले कानुनी संरचना वर्णन गर्छन्, हाल भुक्तानी भइरहेको पुष्टि होइन। November 2025 को Social Security Board विवरणले स्वास्थ्य तथा सामाजिक हेरचाह, परिवार सहयोग र कामसम्बन्धी चोटपटक शाखा लागू भएको, बेरोजगारी, वृद्धावस्था, अशक्तता र आश्रित शाखा अझै बाँकी रहेको बताउँछ। त्यसैले व्यवहारिक संरक्षण सीमित छ, विशेषगरी अनौपचारिक तथा स्वरोजगार कामदार, किसान, घरेलु कामदार, दैनिक कामदार र केही अंशकालीन कामदारका लागि। कानुनी संरचनाअनुसार नयाँ जागिर, उपयुक्त काम वा तालिम अनुचित रूपमा अस्वीकार गर्नु, आपराधिक सजायका कारण जेल पर्नु वा म्यानमार स्थायी रूपमा छाड्नुले भुक्तानी अन्त्य गर्न सक्छ। सेवा अन्त्य क्षतिपूर्ति रोजगारदाताको छुट्टै दायित्व हो, बेरोजगारी बीमा होइन। उल्लेखित संरचना 6 देखि 11 महिनाको सेवापछि आधा महिनाको पारिश्रमिकबाट सुरु भई 300 वा बढी महिनाको सेवापछि अधिकतम 13 महिनाको पारिश्रमिकसम्म छ। परिसमापन, अप्रत्याशित निलम्बन र मृत्यु निश्चित परिस्थितिमा योग्य हुन सक्छन्; राजीनामा र दुराचार पर्दैनन्। दाबीको ठ्याक्कै अर्थ Social Security Board वा सम्बन्धित श्रम कार्यालयसँग पुष्टि गर्नुहोस्। श्रम आदानप्रदान कार्यालयका दर्तालाई राष्ट्रिय बेरोजगारीको भाजक मान्न मिल्दैन। Central Statistical Organization को विधिले Yangon का 18 र अन्य राज्य तथा क्षेत्रका 73 कार्यालय उल्लेख गर्छ; 2023–2024 तालिकामा Yangon का 567,647 दर्ता जागिर खोज्ने देखिए पनि समीक्षा गरिएको अंशमा अन्य क्षेत्रको समान आँकडा छैन। त्यसैले दर्ता सङ्ख्याले सेवा प्रयोग मापन गर्छ, कुल बेरोजगार जनसंख्या होइन। रोजगारी तथा अन्त्य अभिलेख राख्नुहोस्, योगदान इतिहास र बर्खास्तगीको कारण पुष्टि गर्नुहोस्, र वैधानिक सुविधामा भर पर्नुअघि सम्बन्धित कार्यालयसँग कुन सेवा, फाराम, रकम र स्थानीय सहायता हाल सक्रिय छन् सोध्नुहोस्।