မြန်မာနိုင်ငံတွင် အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ခြင်း

ဗဟိုစာရင်းအင်းအဖွဲ့၏ မြန်မာနိုင်ငံ တိုက်ရိုက်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ စာရင်းတွင် ၂၀၂၀ ခုနှစ်၌ အလုပ်လက်မဲ့ ၀.၀၃ သန်းနှင့် ၀.၁၇%၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ၀.၃၀ သန်းနှင့် ၁.၃၃%၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ၀.၅၉ သန်းနှင့် ၂.၅၃%၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ၀.၈၈ သန်းနှင့် ၃.၆၉% ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထိုကာလတစ်လျှောက် အလုပ်သမားအင်အားသည် ၂၂.၆၁ သန်းမှ ၂၃.၉၇ သန်းအထိ တိုးခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ကမ္ဘာ့ဘဏ်/ILOEST ခန့်မှန်းချက် ၃.၀% သည် မော်ဒယ်ဖြင့်ရရှိထားပြီး ပိုမိုသစ်လွင်သော တိုက်ရိုက်စစ်တမ်းရလဒ်ဟု မယူဆသင့်ပါ။ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည် အလုပ်မရှိ၊ တက်ကြွစွာ အလုပ်ရှာနေပြီး အလုပ်လုပ်ရန် အသင့်ရှိသူများကို ရေတွက်သည်။ ဖုံးကွယ်နေသော အလုပ်လက်မဲ့မှု၊ အလုပ်လျော့နည်းခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်အရည်အသွေးကျဆင်းမှုကို အပြည့်အဝ မဖော်ပြပါ။ ၂၀၂၄ မြန်မာနိုင်ငံ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနှင့် လူနေမှုအခြေအနေစစ်တမ်းတွင် အလုပ်လုပ်နိုင်သည့်အသက်အရွယ်လူဦးရေ၏ ၆၀.၉% အလုပ်လုပ်နေကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး အလုပ်ရှိသူ ၂.၁ သန်းခန့် တိုးခဲ့သော်လည်း လစာရအလုပ်သမားမှာ ၀.၃ သန်းခန့်သာ တိုးခဲ့သည်။ လုပ်ခအလုပ်အကိုင်သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ၃၈.၂% မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ၂၅.၃% သို့ ကျဆင်းခဲ့ပြီး နေ့စား၊ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းနှင့် အလွတ်သဘောအလုပ်များ ကျယ်ပြန့်နေဆဲဖြစ်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလုပ်သမားအဖွဲ့က ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် အလွတ်သဘောအလုပ်အကိုင် ၈၅.၇% ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ အဓိက အများပြည်သူအလုပ်အကိုင်ဝန်ဆောင်မှုမှာ မြို့နယ်အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရေးရုံးတွင် မှတ်ပုံတင်ပြီး ရုံး သို့မဟုတ် Myanmarjob.gov.mm မှတစ်ဆင့် အလုပ်ချိတ်ဆက်မှုရယူခြင်းဖြစ်သည်။ အလုပ်အကိုင်နှင့် ကျွမ်းကျင်မှုဖွံ့ဖြိုးရေးဥပဒေသည် အစိုးရအလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရေးရုံးများကို ခွင့်ပြုပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်အကိုင်အေဂျင်စီများက အလုပ်ရှာသူကို အခမဲ့ဝန်ဆောင်မှုပေးရန် သတ်မှတ်ထားသည်။ စိစစ်ထားသောရင်းမြစ်များတွင် အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရေးရုံး မှတ်ပုံတင်ခကို မဖော်ပြထားသဖြင့် လက်ရှိကြေး၊ စာရွက်စာတမ်းနှင့် ချိန်းဆိုမှုလုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ဒေသတွင်းရုံးထံ အတည်ပြုပါ။ မြို့နယ်နှင့် လုံခြုံရေးအခြေအနေအလိုက် ဝင်ရောက်အသုံးပြုနိုင်မှုနှင့် အချိန်ကွဲပြားနိုင်သည်။ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၊ အလုပ်သမားဦးစီးဌာန၊ မြို့နယ်လူမှုဖူလုံရေးရုံးနှင့် လူမှုဝန်ထမ်းဦးစီးဌာနတို့တွင် တာဝန်ကွဲပြားသည်။ ပစ်မှတ်ထားလူမှုအကူအညီသည် အလုပ်လက်မဲ့အာမခံနှင့် မတူပါ။ ၂၀၁၂ လူမှုဖူလုံရေးဥပဒေနှင့် ၂၀၁၄ လူမှုဖူလုံရေးနည်းဥပဒေများတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသောလုပ်ငန်းမှတစ်ဆင့် အာမခံဝင်ထားသူများအတွက် ဥပဒေအရ အလုပ်လက်မဲ့အာမခံပုံစံ ပါဝင်သည်။ ယင်းပုံစံအရ ထည့်ဝင်ကာလ အနည်းဆုံး ၃၆ လ၊ မိမိဆန္ဒမပါဘဲ အလုပ်ဖြုတ်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းအမြဲတမ်းပိတ်ခြင်း၊ ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်ခြင်း၊ အလုပ်လုပ်လိုစိတ်နှင့် လုပ်နိုင်စွမ်းရှိခြင်း၊ မြို့နယ်အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရေးရုံးတွင် မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် ထိုရုံး သို့မဟုတ် မြို့နယ်လူမှုဖူလုံရေးရုံးထံ လစဉ်အစီရင်ခံခြင်းတို့ လိုအပ်သည်။ တောင်းဆိုမှုပုံစံတွင် တစ်လအတွင်း လျှောက်ထားရခြင်းနှင့် Form-34၊ အလုပ်ရှင်၏ Form-35၊ အလုပ်ရပ်စဲမိန့်နှင့် အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရေးရုံးလက်မှတ် စသည့်စာရွက်စာတမ်းများ ပါဝင်သည်။ မိမိဆန္ဒအလျောက်နုတ်ထွက်ခြင်းနှင့် စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်မှုကြောင့် အလုပ်ဖြုတ်ခံရခြင်းသည် ပုံစံအရ အကျုံးမဝင်ပါ။ ဥပဒေပါငွө нь ၃၆ လ ထည့်ဝင်ပြီးနောက် ပျမ်းမျှလုပ်ခ၏ ၅၀% ကို ရက် ၆၀ ပေးခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်ထပ် ၁၂ လပြည့်တိုင်း ရက် ၃၀ တိုးကာ ၈၄ လနှင့်အထက်တွင် ရက် ၁၈၀ အထိ ရနိုင်သည်။ အိမ်ထောင်ရှိမှီခိုသူအတွက် ထပ်ဆောင်းငွေ ၁၀% အထိ ရှိနိုင်သည်။ ဒီပုံစံတွင် အလုပ်သမား ၁% နှင့် အလုပ်ရှင် ၁% ထည့်ဝင်မှုကို ဖော်ပြထားသည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်များသည် ဥပဒေပုံစံကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပြီး လက်ရှိငွေပေးချေမှု ရှိကြောင်း အတည်ပြုချက်မဟုတ်ပါ။ ၂၀၂၅ နိုဝင်ဘာ လူမှုဖူလုံရေးဘုတ်အဖွဲ့၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်စာတမ်းတွင် ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုစောင့်ရှောက်မှု၊ မိသားစုအကူအညီနှင့် လုပ်ငန်းခွင်ထိခိုက်မှုဌာနခွဲများကို အကောင်အထည်ဖော်ထားပြီး အလုပ်လက်မဲ့၊ အသက်ကြီးမှု၊ မသန်စွမ်းမှုနှင့် ကျန်ရစ်သူဌာနခွဲများမှာ ဆိုင်းငံ့ထားဆဲဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် လက်တွေ့အကျုံးဝင်မှုသည် အကန့်အသတ်ရှိပြီး အလွတ်သဘောအလုပ်သမား၊ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းရှင်၊ လယ်သမား၊ အိမ်တွင်းဝန်ဆောင်မှု၊ နေ့စားနှင့် အချိန်ပိုင်းအလုပ်သမားအချို့အတွက် ပိုမိုနည်းပါးသည်။ အလုပ်သစ်ရရှိခြင်း၊ သင့်လျော်သောအလုပ် သို့မဟုတ် သင်တန်းကို အကြောင်းမဲ့ငြင်းပယ်ခြင်း၊ ရာဇဝတ်မှုကြောင့် ထောင်ကျခြင်း သို့မဟုတ် မြန်မာနိုင်ငံမှ အမြဲတမ်းထွက်ခွာခြင်းတို့ကြောင့် ဥပဒေပုံစံအရ ပေးချေမှု ရပ်ဆိုင်းနိုင်သည်။ နစ်နာကြေးသည် သီးခြားအလုပ်ရှင်တာဝန်ဖြစ်ပြီး အလုပ်လက်မဲ့အာမခံ မဟုတ်ပါ။ ဖော်ပြထားသောပုံစံအရ အလုပ်သက် ၆ လမှ ၁၁ လအတွင်း လုပ်ခတစ်ဝက်စာမှစ၍ ၃၀၀ လနှင့်အထက်တွင် အများဆုံး လုပ်ခ ၁၃ လစာအထိ ရှိသည်။ သတ်မှတ်အခြေအနေများတွင် ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ မမျှော်လင့်ထားသော ရပ်ဆိုင်းမှုနှင့် သေဆုံးမှုတို့ ပါဝင်နိုင်ပြီး နုတ်ထွက်ခြင်းနှင့် စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်မှုတို့ မပါဝင်ပါ။ တောင်းဆိုမှုကို မည်သို့အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်မည်ကို လူမှုဖူလုံရေးဘုတ်အဖွဲ့ သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားရုံးထံ အတည်ပြုပါ။ အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရေးရုံး မှတ်ပုံတင်စာရင်းများကို အမျိုးသားအလုပ်လက်မဲ့အရေအတွက်အဖြစ် အသုံးမပြုနိုင်ပါ။ ဗဟိုစာရင်းအင်းအဖွဲ့၏ နည်းစနစ်တွင် ရန်ကုန်ရုံး ၁၈ ရုံးနှင့် အခြားပြည်နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီးများရှိ ရုံး ၇၃ ရုံးကို ရည်ညွှန်းထားသည်။ ၂၀၂၃–၂၀၂၄ ဇယားတွင် ရန်ကုန်၌ မှတ်ပုံတင်ထားသော အလုပ်ရှာသူ ၅၆၇,၆၄၇ ဦးကို မှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း စိစစ်ထားသော ထုတ်နုတ်ချက်တွင် အခြားဒေသများ၏ သက်ဆိုင်ရာတန်ဖိုး မပါရှိပါ။ ထို့ကြောင့် မှတ်ပုံတင်အရေအတွက်သည် ဝန်ဆောင်မှုအသုံးပြုမှုကို တိုင်းတာခြင်းဖြစ်ပြီး အလုပ်လက်မဲ့အားလုံးကို မတိုင်းတာပါ။ အလုပ်အကိုင်နှင့် အလုပ်ရပ်စဲမှုမှတ်တမ်းများကို သိမ်းထားပါ၊ ထည့်ဝင်မှုမှတ်တမ်းနှင့် အလုပ်ဖြုတ်ရသည့်အကြောင်းရင်းကို စစ်ဆေးပါ၊ ဥပဒေအရ အကျိုးခံစားခွင့်ကို မမှီခိုမီ မည်သည့်ဝန်ဆောင်မှု၊ ဖောင်၊ ရန်ပုံငွေနှင့် ဒေသတွင်းအကူအညီ လက်ရှိရရှိနိုင်သည်ကို သက်ဆိုင်ရာရုံးထံ မေးမြန်းပါ။