Central Statistical Organization केर म्याँमार प्रत्यक्ष राष्ट्रीय श्रृंखला 2020 मे 0.03 मिलियन बेरोजगार आ 0.17% दर, 2021 मे 0.30 मिलियन आ 1.33%, 2022 मे 0.59 मिलियन आ 2.53%, तथा 2023 मे 0.88 मिलियन आ 3.69% दर्ज कयलक। ओही अवधि मे श्रमबल 22.61 मिलियनसँ 23.97 मिलियन भेल। 2025 केर World Bank/ILOEST 3.0% अनुमान मॉडल-आधारित अछि; एकरा नव प्रत्यक्ष सर्वेक्षण नहि मानू। दर ओहि लोककेँ गनैत अछि जिनका काज नहि अछि, जे सक्रिय रूपेँ काज खोजैत छथि आ काज लेल उपलब्ध छथि। ई छिपल बेरोजगारी, अल्परोजगार वा नौकरीक गुणवत्ता घटबाक पूरा चित्र नहि दैत अछि। 2024 Myanmar Poverty and Living Conditions Survey अनुसार कामकाजी आयु जनसंख्याक 60.9% रोजगारमे छल; लगभग 2.1 मिलियन बेसी रोजगारमे रहल, मुदा वेतनभोगी श्रमिक लगभग 0.3 मिलियन मात्र बढ़लाह। वेतनभोगी रोजगार 2017 केर 38.2% सँ 2024 मे 25.3% भेल; आकस्मिक काज, स्व-रोजगार आ अनौपचारिक काज व्यापक अछि। International Labour Organization 2020 मे अनौपचारिक रोजगार 85.7% बतौलक। मुख्य सार्वजनिक रोजगार-सेवा विकल्प Township Labour Exchange Office मे पंजीकरण, तकर बाद कार्यालय वा Myanmarjob.gov.mm द्वारा नौकरी-मिलान अछि। Employment and Skill Development Law सरकारी श्रम-विनिमय कार्यालय अनुमति दैत अछि आ निजी रोजगार एजेंसीकेँ नौकरी-खोजी लेल निःशुल्क सेवा देबाक कहैत अछि। देखल स्रोत श्रम-विनिमय पंजीकरण शुल्क नहि बतबैत अछि; स्थानीय कार्यालय वर्तमान शुल्क, दस्तावेज आ अपॉइंटमेंट प्रक्रिया पुष्टि करत। पहुँच आ समय टाउनशिप तथा सुरक्षा-स्थिति पर निर्भर करैत अछि। Ministry of Labour, Department of Labour, Township Social Security Offices आ Social Welfare Department केर जिम्मेदारी अलग-अलग अछि; लक्षित सामाजिक सहायता बेरोजगारी बीमा नहि अछि। Social Security Law 2012 आ Social Security Rules 2014 पंजीकृत प्रतिष्ठान द्वारा बीमित श्रमिक लेल कानूनी बेरोजगारी-बीमा संरचना रखैत अछि। एहि अनुसार कम सँ कम 36 मास अंशदान, अनैच्छिक बर्खास्तगी वा स्थायी बंदी, स्वस्थ रहब, काज लेल इच्छुक आ सक्षम रहब, Township Labour Exchange Office मे पंजीकरण आ ओहि कार्यालय वा Township Social Security Office केँ मासिक रिपोर्ट देब जरूरी अछि। दावा प्रक्रिया एक मासक दाखिला समयसीमा आ Form-34, नियोक्ताक Form-35, समाप्ति आदेश आ श्रम-विनिमय प्रमाणपत्र जेकाँ दस्तावेज बतबैत अछि। स्वैच्छिक इस्तीफा आ कदाचार लेल बर्खास्तगी दावेदारकेँ अयोग्य करैत अछि। कानूनी संरचना 36 मास अंशदान बाद 60 दिन लेल औसत वेतनक 50% दैत अछि; प्रत्येक अतिरिक्त 12 मास पर 30 दिन बढ़ि, 84 मास वा बेसी अंशदान पर अधिकतम 180 दिन होइत अछि; विवाहित आश्रितक पूरक 10% धरि भऽ सकैत अछि। संरचना 1% श्रमिक आ 1% नियोक्ता अंशदान बतबैत अछि। ई मानदंड कानूनी रूपरेखा बतबैत अछि, वर्तमान भुगतानक पुष्टि नहि। नवंबर 2025 SSB प्रोफाइल स्वास्थ्य आ सामाजिक देखभाल, पारिवारिक सहायता आ रोजगार-चोट शाखा लागू बतबैत अछि; बेरोजगारी, वृद्धावस्था, विकलांगता आ उत्तरजीवी शाखा लंबित छल। व्यवहारमे कवरेज सीमित अछि, खास कऽ अनौपचारिक आ स्व-रोजगार श्रमिक, किसान, घरेलू श्रमिक, दैनिक श्रमिक आ किछु अंशकालिक श्रमिक लेल। नव नौकरी, उपयुक्त काज वा प्रशिक्षण अनुचित रूपेँ अस्वीकार करब, आपराधिक कारावास वा म्याँमारसँ स्थायी प्रस्थान कानूनी ढाँचा अनुसार भुगतान समाप्त कऽ सकैत अछि। विच्छेद भुगतान अलग नियोक्ता देनदारी अछि, बेरोजगारी बीमा नहि। दर्ज ढाँचा 6 सँ 11 मास सेवा बाद आधा मास वेतनसँ शुरू भऽ 300 वा बेसी मास बाद अधिकतम 13 मास वेतन धरि अछि। परिसमापन, अप्रत्याशित निलंबन आ मृत्यु निर्धारित स्थिति मे पात्र भऽ सकैत अछि; इस्तीफा आ कदाचार नहि। दावाक सटीक अर्थ SSB वा संबंधित श्रम कार्यालयसँ पुष्टि करू। Labour Exchange पंजीकरणकेँ राष्ट्रीय बेरोजगारीक हर नहि मानल जा सकैत अछि। Central Statistical Organization पद्धति Yangon मे 18 आ अन्य राज्य/क्षेत्रमे 73 कार्यालय कहैत अछि; 2023–2024 तालिका Yangon मे 567,647 पंजीकृत नौकरी-खोजी देखबैत अछि, मुदा देखल अंशमे आन क्षेत्रक संख्या नहि अछि। पंजीकरण संख्या सेवा-उपयोग मापैत अछि, कुल बेरोजगार संख्या नहि। रोजगार आ समाप्ति रिकॉर्ड राखू, अंशदान इतिहास आ बर्खास्तगी कारण जाँचू, आ वैधानिक लाभ पर निर्भर होएबासँ पहिने संबंधित कार्यालयसँ सक्रिय सेवा, फॉर्म, वित्तपोषण आ स्थानीय सहायता पूछू।
म्याँमारमे बेरोजगारी
म्याँमारमे बेरोजगारी माने नौकरी नहि होएब, सक्रिय रूपेँ काज खोजब आ शुरू करबाक लेल उपलब्ध रहब। नवीनतम प्रत्यक्ष राष्ट्रीय श्रृंखला 2023 लेल 0.88 मिलियन बेरोजगार लोक आ 3.69% बेरोजगारी दर बतबैत अछि; 2025 केर World Bank/ILOEST 3.0% आँकड़ा मॉडल-आधारित अछि, प्रत्यक्ष सर्वेक्षण नहि। म्याँमारमे सामान्य बेरोजगारी भुगतान चालू होएबाक प्रमाण नहि अछि: नौकरी-खोजी प्रायः Township Labour Exchange Office, Myanmarjob.gov.mm, कानूनन देय विच्छेद भुगतान, बचत आ परिवार वा समुदाय सहायता पर निर्भर करैत छथि। अनौपचारिक, आकस्मिक आ स्व-रोजगार व्यापक अछि आ कम रोजगार दर कठिनाई कम देखबैत अछि।
Tip
सामान्य बेरोजगारी भुगतानक प्रतीक्षा करबाक बदला आय बचेनाइ आ काज तक पहुँच प्राथमिकता राखू। नौकरी-मिलान लेल Township Labour Exchange Office आ Myanmarjob.gov.mm उपयोग करू; विच्छेद भुगतान आ लक्षित सहायता अलग-अलग जाँचू। Social Security Board वा श्रम कार्यालय वर्तमान भुगतान पुष्टि नहि करैत धरि वैधानिक बेरोजगारी बीमाकेँ बजटमे भरोसेमंद आय नहि मानू।

