Central Statistical Organizationની મ્યાનમારની સીધી રાષ્ટ્રીય શ્રેણી મુજબ 2020માં 0.03 મિલિયન બેરોજગાર લોકો અને 0.17% દર, 2021માં 0.30 મિલિયન અને 1.33%, 2022માં 0.59 મિલિયન અને 2.53%, અને 2023માં 0.88 મિલિયન અને 3.69% હતા. એ જ સમયગાળામાં શ્રમબળ 22.61 મિલિયનથી વધીને 23.97 મિલિયન થયું. World Bank/ILOESTનો 2025નો 3.0% અંદાજ મોડેલ આધારિત છે; તેને નવા સીધા સર્વેક્ષણના પરિણામ તરીકે ન ગણવો. આ દર એવા લોકોને ગણે છે જેમની પાસે કામ નથી, જેઓ સક્રિય રીતે કામ શોધે છે અને કામ કરવા ઉપલબ્ધ છે. તે છુપાયેલી બેરોજગારી, અલ્પરોજગાર અથવા કામની ગુણવત્તામાં ઘટાડો સંપૂર્ણ રીતે દર્શાવતો નથી. 2024 Myanmar Poverty and Living Conditions Survey મુજબ કામકાજની ઉંમરની વસ્તીના 60.9% જેટલા લોકો રોજગારમાં હતા; તેમાં રોજગારમાં આશરે 2.1 મિલિયન વધુ લોકો, પણ પગારદાર કામદારોમાં માત્ર આશરે 0.3 મિલિયનનો વધારો હતો. વેતન આધારિત રોજગાર 2017ના 38.2%થી ઘટીને 2024માં 25.3% થયો, જ્યારે છૂટક કામ, સ્વરોજગાર અને અનૌપચારિક કામ વ્યાપક રહ્યાં. International Labour Organizationએ 2020માં અનૌપચારિક રોજગાર 85.7% નોંધ્યો હતો. મુખ્ય જાહેર રોજગાર સેવા વિકલ્પ Township Labour Exchange Officeમાં નોંધણી કરાવવાનો અને પછી કચેરી અથવા Myanmarjob.gov.mm મારફતે નોકરી મેળાપ મેળવવાનો છે. Employment and Skill Development Law સરકારી શ્રમ વિનિમય કચેરીઓની મંજૂરી આપે છે અને ખાનગી રોજગાર એજન્સીઓએ નોકરી શોધનારાઓને મફત સેવા આપવી જરૂરી બનાવે છે. સમીક્ષા કરેલા સ્રોતોમાં શ્રમ વિનિમય નોંધણી ફી જણાવેલી નથી; તેથી હાલની ફી, દસ્તાવેજો અને મુલાકાતની રીત સ્થાનિક કચેરી પાસે પુષ્ટિ કરો. પહોંચ અને સમય ટાઉનશિપ તથા સુરક્ષા પરિસ્થિતિ પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે. Ministry of Labour, Department of Labour, Township Social Security Offices અને Social Welfare Departmentની જવાબદારીઓ અલગ છે; નિશાનિત સામાજિક સહાય બેરોજગારી વીમા સમાન નથી. Social Security Law 2012 અને Social Security Rules 2014માં નોંધાયેલ સંસ્થા મારફતે વીમાધારક કામદારો માટે કાયદાકીય બેરોજગારી વીમા યોજના છે. તેમાં ઓછામાં ઓછા 36 મહિનાના યોગદાન પછી પાત્રતા, અનૈચ્છિક બરતરફી અથવા કાયમી બંધ, સારું આરોગ્ય, કામ કરવાની ઇચ્છા અને ક્ષમતા, Township Labour Exchange Officeમાં નોંધણી અને તે કચેરી અથવા Township Social Security Officeને દર મહિને અહેવાલ આપવાની જોગવાઈ છે. દાવાની રચનામાં એક મહિનાની અંદર અરજી અને Form-34, નોકરીદાતાનું Form-35, સમાપ્તિ આદેશ તથા શ્રમ વિનિમય પ્રમાણપત્ર જેવા દસ્તાવેજોનો ઉલ્લેખ છે. યોજનામાં સ્વૈચ્છિક રાજીનામું અને ગેરવર્તન માટેની બરતરફીથી દાવો અપાત્ર બને છે. કાયદાકીય રકમ 36 મહિનાના યોગદાન પછી 60 દિવસ માટે સરેરાશ વેતનના 50% છે; ત્યારબાદ દરેક વધારાના 12 મહિના માટે 30 દિવસ ઉમેરાય છે અને 84 કે તેથી વધુ મહિનાના યોગદાન પછી મહત્તમ 180 દિવસ મળે છે; પરિણીત આશ્રિત માટે વધારાનો લાભ 10% સુધી હોઈ શકે છે. યોજનામાં કામદાર અને નોકરીદાતા તરફથી 1% યોગદાનનો ઉલ્લેખ છે. આ માપદંડો કાયદાકીય યોજના દર્શાવે છે, હાલ ચુકવણી થતી હોવાની પુષ્ટિ નહીં. Social Security Boardની November 2025ની પ્રોફાઇલમાં આરોગ્ય અને સામાજિક સંભાળ, કુટુંબ સહાય અને રોજગાર-ઈજા શાખાઓ અમલમાં હોવાનું; જ્યારે બેરોજગારી, વૃદ્ધાવસ્થા, અશક્તતા અને આશ્રિતોની શાખાઓ બાકી હોવાનું દર્શાવાયું હતું. તેથી વ્યવહારિક કવરેજ મર્યાદિત છે, ખાસ કરીને અનૌપચારિક અને સ્વરોજગાર કામદારો, ખેડૂતો, ઘરેલુ કામદારો, દૈનિક કામદારો અને કેટલાક અંશકાલીન કામદારો માટે. નવી નોકરી, યોગ્ય કામ અથવા તાલીમનો વાજબી કારણ વિના ઇનકાર, ફોજદારી કેદ અથવા મ્યાનમારથી કાયમી પ્રસ્થાન કાયદાકીય યોજના હેઠળ ચુકવણી સમાપ્ત કરી શકે છે. વિચ્છેદ વળતર નોકરીદાતાની અલગ જવાબદારી છે, બેરોજગારી વીમો નહીં. જણાવેલી યોજનામાં 6થી 11 મહિનાની સેવા પછી અડધા મહિનાના વેતનથી લઈને 300 અથવા વધુ મહિનાની સેવા પછી મહત્તમ 13 મહિનાના વેતન સુધીનો દર છે. નિર્ધારિત સંજોગોમાં લિક્વિડેશન, આગોતરી ધારણા બહારનું કામ અટકાવવું અને મૃત્યુ પાત્ર થઈ શકે છે, જ્યારે રાજીનામું અને ગેરવર્તન પાત્ર નથી. દાવાની ચોક્કસ સમજ Social Security Board અથવા સંબંધિત શ્રમ કચેરી પાસે પુષ્ટિ કરવી જોઈએ. શ્રમ વિનિમય નોંધણીઓનો ઉપયોગ રાષ્ટ્રીય બેરોજગારીના કુલ આંક તરીકે કરી શકાય નહીં. Central Statistical Organizationની પદ્ધતિમાં યાંગોનની 18 કચેરીઓ અને અન્ય રાજ્યો તથા પ્રદેશોની 73 કચેરીઓનો ઉલ્લેખ છે; 2023–2024ના કોષ્ટકમાં યાંગોનના નોંધાયેલા નોકરી શોધનારાઓ 567,647 દર્શાવ્યા છે, પરંતુ સમીક્ષા કરેલા અંશમાં અન્ય વિસ્તારોનો અનુરૂપ આંકડો નથી. તેથી નોંધણી આંકડા એ સેવાનો ઉપયોગ માપે છે, બેરોજગાર લોકોની કુલ સંખ્યા નહીં. રોજગાર અને સમાપ્તિના રેકોર્ડ રાખો, યોગદાનનો ઇતિહાસ અને બરતરફીનું કારણ તપાસો, અને કાયદાકીય લાભ પર આધાર રાખતાં પહેલાં સંબંધિત કચેરી પાસે કઈ સેવાઓ, ફોર્મ, ભંડોળ અને સ્થાનિક સહાય સક્રિય છે તે પૂછો.
મ્યાનમારમાં બેરોજગારી
મ્યાનમારમાં બેરોજગારી એટલે નોકરી ન હોવી, સક્રિય રીતે કામ શોધવું અને કામ શરૂ કરવા ઉપલબ્ધ હોવું. નવીનતમ સીધી રાષ્ટ્રીય શ્રેણી મુજબ 2023માં 0.88 મિલિયન લોકો બેરોજગાર હતા અને બેરોજગારી દર 3.69% હતો; 2025નો World Bank/ILOESTનો 3.0% આંકડો મોડેલ આધારિત છે, સીધા સર્વેક્ષણનો નથી. મ્યાનમારમાં સામાન્ય બેરોજગારી ચુકવણી કાર્યરત હોવાનો પુરાવો નથી: નોકરી શોધનારાઓ સામાન્ય રીતે Township Labour Exchange Offices, Myanmarjob.gov.mm, કાયદેસર મળતું વિચ્છેદ વળતર, બચત અને કુટુંબ અથવા સમુદાયની મદદ પર આધાર રાખે છે. અનૌપચારિક, છૂટક અને સ્વરોજગાર વ્યાપક હોવાથી અને અલ્પરોજગાર માપમાં ન દેખાઈ શકે હોવાથી સત્તાવાર દર મુશ્કેલી ઓછી બતાવી શકે છે.
Tip
સામાન્ય બેરોજગારી ચુકવણીની રાહ જોવાને બદલે આવક અને કામ સુધી પહોંચ જાળવવાને પ્રથમ પ્રાથમિકતા આપો. નોકરી મેળાપ માટે Township Labour Exchange Office અને Myanmarjob.gov.mmનો ઉપયોગ કરો અને વિચ્છેદ વળતર તથા નિશાનિત સહાય અલગથી તપાસો. Social Security Board અથવા શ્રમ કચેરી હાલ ચુકવણી ઉપલબ્ધ હોવાની પુષ્ટિ કરે ત્યાં સુધી કાયદાકીય બેરોજગારી વીમાને બજેટમાં નિશ્ચિત આવક તરીકે ન માનો.

