म्यानमारमधील परंपरा

अमूर्त सांस्कृतिक वारसा (ICH) म्हणजे समुदाय काळानुसार पुढे देत आणि बदलत राहतात अशा जिवंत प्रथा, ज्ञान, कौशल्ये आणि अभिव्यक्ती. म्यानमारमध्ये कुटुंबे, मठ, गाव व वांशिक संघटना, उत्सव समित्या, ज्येष्ठ व्यक्ती, शिकाऊ उमेदवारी, शाळा, माध्यमे आणि सार्वजनिक समारंभांतील सहभाग यांद्वारे परंपरा पुढे जातात. वार्षिक दिनदर्शिकेत अनेक ठिकाणी साजरे होणारे उत्सव आहेत. म्यानमारचे पारंपरिक नववर्ष Thingyan सहसा एप्रिलच्या मध्यात पाच दिवस चालते. म्यानमार Calendar Advisory Board तारखा ठरवते. पाणी अर्पण करणे, बुद्धमूर्तींना स्नान घालणे, ज्येष्ठांचा आदर करणे, दानधर्म, ध्यान, कुटुंबीय पुनर्मिलन, सामुदायिक गाणी आणि नृत्य हे उत्सवाचा भाग आहेत. Thingyan हा देशव्यापी सार्वजनिक सुट्टीचा सण आहे आणि 2024 मध्ये UNESCO च्या Representative List मध्ये समाविष्ट झाला. Thadingyut ऑक्टोबरमध्ये तीन दिवस असतो; त्यात दिवे, मेणबत्त्या, पॅगोडांना भेट आणि Zat Pwe सादरीकरणे सामान्य आहेत. Tazaungdaing ताझाउंगमोनच्या पौर्णिमेला, सामान्यतः नोव्हेंबरमध्ये, दिवे, दानधर्म आणि Matho Thingan वस्त्र-विणकाम स्पर्धांसह येतो; शान राज्यातील Taunggyi तीन दिवसांच्या गरम हवेच्या फुग्यांच्या उत्सवासाठी प्रसिद्ध आहे. Waso साधारण जुलैमध्ये पौर्णिमा आणि तीन महिन्यांच्या बौद्ध वर्षावासाची सुरुवात दर्शवतो. Kason साधारण मेमध्ये पॅगोडांतील बोधिवृक्षांना पाणी घालण्याशी संबंधित आहे. Htamane साधारण फेब्रुवारीत Tabodwe पौर्णिमेला सामूहिकरीत्या चिकट भात तयार करून साजरा होतो; त्याचे सामाजिक व धार्मिक कार्य या विषयात येते, तर अन्न हा मुख्य विषय शेजारच्या अन्नविषयक विभागात येतो. वर्षभर अनेक ठिकाणी पॅगोडा उत्सव होतात; त्यांच्या तारखा आणि स्थानिक रीतिरिवाज वेगळे असतात. जीवनचक्र आणि कौटुंबिक परंपरांसाठी एकच राष्ट्रीय नमुना नाही. Shinbyu हा कुटुंबाच्या पुढाकाराने होणारा समारंभ आहे; त्यात साधारणतः 20 वर्षांखालील मुलगे नवदीक्षा घेऊन मठात शिक्षण सुरू करतात. तो अनेकदा सुमारे दोन दिवस चालतो आणि Tabaung किंवा Tabodwe महिन्यांत स्थानिक मिरवणूक व पुण्यकर्मांसह होतो. जन्म, लग्न आणि अंत्यसंस्काराच्या प्रथा वांशिकता, धर्म आणि स्थानिकतेनुसार बदलतात; योग्य स्वरूप संबंधित कुटुंब, मठ किंवा समुदाय ठरवतो. Thanakha कुटुंबीय आणि प्रत्यक्ष शिकण्याद्वारे पुढे जाते. सर्व वय, लिंग आणि वांशिकतेचे लोक गोलाकार दगडावर साल पाण्यासह घासून तयार केलेला लेप दैनंदिन सजावट, सौंदर्य आणि त्वचेच्या काळजीसाठी वापरतात; त्याचा पारंपरिक औषधांशीही संबंध आहे. Thanakha ची झाडे विशेषतः मध्य म्यानमारच्या कोरड्या प्रदेशाशी संबंधित आहेत; तरी काचिन, काया, कायिन, चिन, मोन, राखाइन, शान, तानिन्थारयी, यांगून, बागो, इरावडी, मांडले, सागाइंग, मॅग्वे आणि Nay Pyi Taw येथेही ही प्रथा आढळते. सार्वजनिक धार्मिक विधींवर प्रामुख्याने थेरवाद बौद्ध प्रथांचा प्रभाव आहे; नट परंपरा आणि वांशिक प्रथा स्थानिकरीत्या त्यांच्याशी गुंफलेल्या असतात. विधीचे सामाजिक व समारंभिक कार्य परंपराविषयक स्पष्टीकरणात सांगता येते; सिद्धान्त आणि धर्मशास्त्र मुख्यतः धर्मविषयक विभागात येतात. सहभाग अनेकदा कुटुंबीय संबंध, समुदायाची प्रथा, वय, लिंग, वांशिकता, मठाची पद्धत किंवा पवित्र स्थळाचे नियम यांवर अवलंबून असतो. प्रत्येक विधीत सहभागी होण्याचा सार्वत्रिक हक्क गृहित धरू नका. वस्त्रे व देखावा प्रादेशिक, वांशिक आणि समारंभिक ओळख व्यक्त करतात. अनेक प्रसंगी longyi आणि htamein वापरले जातात; प्रादेशिक आणि वांशिक पोशाख स्थानिक भिन्नता दाखवतात. Acheik वस्त्रांना समारंभिक अर्थ असू शकतो. Naga, Kachin आणि इतर समुदायांचे उत्सवी पोशाखही बदलतात. रेशीम विणकाम Amarapura आणि मांडलेशी संबंधित आहे. पुढे दिल्या जाणाऱ्या इतर हस्तकलांमध्ये लाखकाम, सोन्याच्या वर्खाचे काम, कांस्य ओतकाम, लाकूड व दगड कोरीवकाम, भरतकाम, विणकाम, कमळाचे तंतू व वस्त्र विणकाम आणि वाद्यनिर्मिती येतात. ही कौशल्ये सामान्यतः कुटुंब, समुदाय किंवा शिकाऊ पद्धतीत शिकली जातात; व्यावसायिक शाळाही परंपरा पुढे नेण्यास मदत करतात. संगीत व सादरीकरण परंपरांना ठिकाण आणि सामूहिक ओळखीशी जोडतात. Kachin राज्यात, विशेषतः Myitkyina परिसरात, सजवलेल्या Manaw खांबांभोवती Manaw नृत्य साधारणतः जानेवारीत केले जाते. Naga New Year 14 ते 16 January दरम्यान होते; त्याचे ठिकाण सागाइंग प्रदेशातील Leshi, Lahe आणि Nanyun यांमध्ये आलटूनपालटून बदलते. 49 पेक्षा अधिक Naga कुळे, त्यांच्या बोली, गाणी आणि नृत्य उत्सवात सहभागी होतात. सादर होणारे Zat Pwe नाटक विशेषतः Thadingyut शी संबंधित आहे. पारंपरिक गाणी आणि नृत्य उत्सव, संघ व स्वातंत्र्यदिन कार्यक्रम, शाळा, माध्यमे आणि प्रादेशिक किंवा राष्ट्रीय स्पर्धांतूनही प्रसारित होतात. म्यानमारमधील परंपरांसाठी प्रादेशिक भिन्नता मध्यवर्ती आहे. दिनदर्शिकेतील प्रथा देशभर आढळतात; Manaw विशेषतः Kachin समुदायांशी, Naga New Year सागाइंग प्रदेशातील Naga भागांशी, गरम हवेच्या फुग्यांचा उत्सव Taunggyi व दक्षिण शानशी, वस्त्रनिर्मिती Amarapura व मांडलेशी, आणि Thanakha उत्पादन मध्य म्यानमारशी संबंधित आहे. बागो आणि Shwe Kyin येथे स्थानिक दिवे, नौका आणि संगीत उत्सव आहेत. ही उदाहरणे एकसमान राष्ट्रीय नमुना तयार करत नाहीत. Ministry of Religious Affairs and Culture, Department of Archaeology and National Museum, Myanmar National ICH Safeguarding and Promotion Committee, Myanmar Cultural Heritage Trust आणि प्रादेशिक सांस्कृतिक वारसा संरक्षण समित्या दस्तऐवजीकरण व जतनास सहाय्य करतात. मठ, संघ, समुदाय आणि परंपरेचे वाहक जिवंत परंपरा पुढे नेण्यात मध्यवर्ती आहेत. म्यानमारने UNESCO 2003 Convention ला 2014 मध्ये मान्यता दिली; 2020 मध्ये राष्ट्रीय ICH सूची प्रसिद्ध झाली. तिच्या देखभालीत मंत्रालय, Department of Archaeology and National Museum, समुदाय आणि नागरी संस्था सहभागी आहेत. आढावा व अद्यतने साधारण दोन वर्षांनी होतात. बहुतेक सार्वजनिक उत्सवांत समुदाय, मठ, पॅगोडा, गाव किंवा वांशिक संघटनेमार्फत सहभागी होता येते; मात्र केंद्रीय प्रवेश व्यवस्था, परवाना किंवा राष्ट्रीय शुल्कसूची नाही. दान, पुण्यकर्म, वस्त्रे व इतर साहित्य, अन्न, कपडे, वाहतूक, निवास, कार्यक्रम प्रवेश आणि बाजारातील खरेदी यांचे बदलते खर्च असू शकतात. परदेशी पाहुण्यांना स्थानिक समुदायाने आमंत्रित केल्यास, स्थानिक नियम आणि सुरक्षा परिस्थितीनुसार काही सार्वजनिक कार्यक्रम पाहता किंवा त्यात सहभागी होता येते. पवित्र स्थळी आदरयुक्त वर्तन, योग्य पोशाख आणि छायाचित्रण, ध्वनिमुद्रण, पुनरुत्पादन किंवा व्यावसायिक वापरापूर्वी संमती आवश्यक आहे. दस्तऐवजीकरणासाठी समुदाय व परंपरावाहकांची संमती घ्या आणि प्रथा तिच्या सांस्कृतिक संदर्भापासून तोडू नका. शहरीकरण, स्थलांतर, तरुणांची हालचाल, औपचारिक शिक्षण, जागतिकीकरण आणि पर्यटन यामुळे परंपरांच्या आचरणात बदल होऊ शकतो. त्यामुळे जतन म्हणजे परंपरांना स्थिर प्रदर्शन मानणे नव्हे; शाळा, माध्यमे, स्पर्धा, व्यावसायिक प्रशिक्षण आणि दस्तऐवजीकरणाद्वारे त्यांचे जिवंत रूपांतर समर्थित करणे होय. चांद्र तारखा, ठिकाणे आणि प्रवेशाच्या अटी बदलू शकतात; प्रवास ठरवण्यापूर्वी Ministry of Hotels and Tourism, स्थानिक प्राधिकरण, मठ किंवा समुदाय आयोजकांकडून नेमकी माहिती घ्या.