ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರ

ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ದೇಶ; 2023ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 69% ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಗರ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಗರ ಅಂಚಿನ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಜನದಟ್ಟಣೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಒಳಚರಂಡಿ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ನೀರು ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ತಂದಿವೆ. ಯಾಂಗೋನ್ ಅಸಮಾನ ಪ್ರವೇಶದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆ: ಹಳೆಯ ಮೂಲಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 33% ಮಂದಿಗೆ ಪೈಪ್ ನೀರು ಇತ್ತು; ಅನೌಪಚಾರಿಕ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರಸಭೆ ಸೇವೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾಂಗೋನ್, ಮಂಡಲೇ, Nay Pyi Taw, ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇಡೀ ದೇಶದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೀರು, ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪರಿಸರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು (WASH) City Development Committeeಗಳು, ಸಚಿವಾಲಯಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಾಲುದಾರರು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು 8.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ WASH ಸೇವೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ; 40%ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಲ್ಲ; ಸುಮಾರು 40% ಮನೆಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಲ್ಲ; ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮೂಲಭೂತ ಕೈತೊಳೆಯುವ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳು ಒಣಗುವುದು ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದ ಪ್ರವಾಹ ನೀರನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಕೊಳ, ಬಾವಿ, ತೊರೆ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರ್ಯಾಯಗಳು; ನಗರ ಮಲಿನ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಯಾಂಗೋನ್, Nay Pyi Taw ಮತ್ತು ಮಂಡಲೇಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿಲ್ಲ. ನೀರಿನ ತಾಣ, ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾತ್ರೆಗಳು, ಟ್ಯಾಂಕ್, ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮನೆ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯ ಶೌಚಾಲಯ ತುರ್ತು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕೈಗೆಟುಕುವಿಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ, ಸಂಘರ್ಷ, ಸ್ಥಳಾಂತರ, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಬಹುದು. 2023ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 76.8% ಮಂದಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವೇಶವಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು; 2025ರ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ವರದಿಯೂ ನಾಲ್ಕು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು. ಯಾಂಗೋನ್, ಮಂಡಲೇ ಮತ್ತು Nay Pyi Tawಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾನಿಗೊಂಡ ಅಥವಾ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸದ ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲಗಳಿಂದ ವಿತರಣಾ ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮಿನಿ-ಗ್ರಿಡ್ ಮತ್ತು ಜನರೇಟರ್ ಅವಲಂಬನೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಅನೇಕ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ ಭಾಗಶಃ ಮಾತ್ರ; ತೆರೆದ ಕಸದ ಗುಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸದ ನೆಲಭರ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಪುರಸಭೆ ಶುಲ್ಕ, ನೀರಿನ ಶುಲ್ಕ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಶುಲ್ಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನ ಶುಲ್ಕ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರವಿಲ್ಲ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ Environmental Conservation Department ಪರಿಸರ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಹೊಣೆಗಾರ. Environmental Impact Assessment (EIA) ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಯ ಸಂಭವನೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ; Initial Environmental Examination (IEE) ಹೆಚ್ಚು ಸೀಮಿತ ಪರಿಶೀಲನೆ ಬೇಕಾದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Environmental Compliance Certificate (ECC) ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಸರ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಯೋಜನಾ ಪ್ರವರ್ತಕ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾನೆ. EIA ಅಥವಾ IEEಯಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ, ಕಂಪನ, ಮಾಲಿನ್ಯ, ತಗ್ಗಿಸುವ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಮಾಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಜನರು, ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ರಾಜ್ಯ, Nay Pyi Taw ಒಕ್ಕೂಟ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ವಿನ್ಯಾಸ, ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಬೇಕು; Environmental Conservation Department ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಲ್ಲಿಕೆಯ 90 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ನೀಡುವ ಗುರಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅವಧಿ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೂರುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯೋಜನಾ ಪ್ರವರ್ತಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪರಿಶೀಲನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ದೈನಂದಿನ ತೊಂದರೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ವಿಭಜಿತವಾಗಿದೆ. ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಪರಿಸರ ಶಬ್ದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಅಥವಾ ದೂರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲ. ಘನ ಇಂಧನ ಅಡುಗೆ, ಸಂಚಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸುಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಋತುಮಾನ ಮಂಜು ಗಾಳಿಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಮಾದರಿಯಿಂದ ಲೆಕ್ಕಿಸಿದ WHO ಅಂದಾಜಿನಲ್ಲಿ 2019ರ ನಗರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ PM2.5 ಪ್ರಮಾಣ ಪ್ರತಿ ಘನ ಮೀಟರ್‌ಗೆ 26.79 ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂ ಆಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಯಾಂಗೋನ್‌ನ ಪರಿಸರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವರದಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ PM2.5, PM10, sulfur dioxide, nitrogen dioxide, ozone ಮತ್ತು carbon monoxide ಅಳೆಯುತ್ತವೆ; ನಿರಂತರ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಜಾಲವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಒಣಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಘನ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಪನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಲಹೆ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ. City Development Committeeಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯಾನ, ತೋಟ, ಆಟದ ಮೈದಾನ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯವಿದೆ; ಆದರೆ ಪ್ರವೇಶ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಶುಲ್ಕ ನಗರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಸಿರು ಜಾಗದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಮಾನದಂಡವಿದೆ ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಮುದಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ತೆರೆದ ಜಾಗ, ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಬಹುದು. ಅವು ನೆರಳು, ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ; ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಸುರಕ್ಷತೆ ಭೌತಿಕ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಭದ್ರತಾ ಸ್ಥಿತಿ ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪ, ಪ್ರವಾಹ, ಚಂಡಮಾರುತ, ಭೂಕುಸಿತ, ಅತಿಯಾದ ಬಿಸಿ, ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಸೇವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಬೆಂಕಿ, ಕಲುಷಿತ ನೀರು ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕ ಯುದ್ಧಾವಶೇಷ ಸೇರಿವೆ. 28 ಮಾರ್ಚ್ 2025ರ ಭೂಕಂಪ 17 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಬಾಧಿಸಿತು; ಸುಮಾರು 9 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಬಾಧಿತರಾದರು; ನೇರ ಭೌತಿಕ ಹಾನಿ US$10.97 ಬಿಲಿಯನ್, ಅಂದರೆ GDPಯ ಸುಮಾರು 14%, ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಯಿತು. 2025ರಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕ ಯುದ್ಧಾವಶೇಷ ಘಟನೆಗಳು 510 ಎಂದು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, 155 ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿ 745 ನಾಗರಿಕರು ಬಲಿಯಾದರು ಅಥವಾ ಗಾಯಗೊಂಡರು; ಶಾನ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 182 ಘಟನೆ ಮತ್ತು 245 ಬಲಿಪಶುಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು. ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಜಲವಿಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ; ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಇಲಾಖೆ ಸಿದ್ಧತೆ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಮುದಾಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ಸ್ಥಳಾಂತರ, ಸ್ಫೋಟಕ ಯುದ್ಧಾವಶೇಷ ಅಪಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಮಾನವೀಯ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು WASH ನೆರವೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಔಪಚಾರಿಕ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ನೆಲಬಾಂಬ್ ತೆರವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಇದೆ ಎಂದು ಲಭ್ಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಗರೀಕರಣ, ನಗರ ಅಂಚಿನ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಸ್ಥಳಾಂತರ, ಸಂಘರ್ಷ, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ವ್ಯತ್ಯಯ, ಹವಾಮಾನ ಅತಿರೇಕ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪುನಶ್ಚೇತನ ದೈನಂದಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ 2026ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 3.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಜನರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು UNHCR ವರದಿ ಮಾಡಿತು. 2025ರ ಭೂಕಂಪ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಮಧ್ಯದ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು, ನಿಧಿ, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ರಸ್ತೆ, ನೀರಿನ ತಾಣ, ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಅವಶೇಷ ತೆರವು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯ ನೇತೃತ್ವದ ಕೆಲಸ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿವೆ. ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಪರಿಸರ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅಥವಾ ಏಕರೂಪ ಸೇವಾ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡಕ್ಕೆ ನೇರ ಸಮಾನವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರವೇಶ ಹೊಣೆಗಾರ ನಗರ ಅಥವಾ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪೂರೈಕೆದಾರ, ಸಮುದಾಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ಪಾಲುದಾರರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.