ম্যানমাৰত দৈনন্দিন পৰিৱেশ

ম্যানমাৰ মূলতঃ গ্ৰাম্য দেশ; ২০২৩ চনত জনসংখ্যাৰ প্ৰায় 69% গ্ৰাম্য এলেকাত বাস কৰিছিল। নগৰ বৃদ্ধি আৰু নগৰৰ দাঁতিকাষৰীয়া বসতিয়ে ভিৰ আৰু নলা-নৰ্দমা, আৱৰ্জনা সংগ্ৰহ আৰু পানী যোগানৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি কৰিছে। Yangon-ত অসম সুবিধাৰ স্পষ্ট উদাহৰণ দেখা যায়: পুৰণি ভিত্তিমূলক তথ্যত জনসংখ্যাৰ প্ৰায় 33%ৰ পাইপেৰে পানীৰ সুবিধা আছিল; অনানুষ্ঠানিক বসতিত প্ৰায়ে পৌৰ সেৱা নাছিল। Yangon, Mandalay, Nay Pyi Taw, আন চহৰ আৰু গ্ৰাম্য এলেকাৰ অৱস্থাক সমগ্ৰ দেশৰ প্ৰতিনিধি বুলি ধৰিব নোৱাৰি। পানী, অনাময় আৰু পৰিচ্ছন্নতা সেৱাক একেলগে WASH বুলি কোৱা হয়; City Development Committee, মন্ত্ৰালয়, সম্প্ৰদায়ৰ সমিতি আৰু মানৱীয় বা উন্নয়ন অংশীদাৰে এই সেৱা আগবঢ়ায়। প্ৰায় ৮৯ লাখ লোকৰ জৰুৰী WASH সেৱাৰ প্ৰয়োজন; 40%তকৈ অধিক পৰিয়ালৰ নিৰাপদভাৱে পৰিচালিত খোৱাপানী নাই, প্ৰায় 40%ৰ নিৰাপদভাৱে পৰিচালিত অনাময় নাই আৰু প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশৰ মৌলিক পৰিচ্ছন্নতাৰ সুবিধা নাই। খৰালি পানীৰ উৎস শুকাই যোৱা আৰু বাৰিষাৰ বানপানীয়ে পানী দূষিত কৰিব পাৰে। পুখুৰী, কুঁৱা, জুৰি আৰু ব্যক্তিগত বিক্ৰেতা সাধাৰণ বিকল্প; নগৰীয়া বৰ্জ্যপানীৰ ব্যৱস্থা ঐতিহাসিকভাৱে Yangon, Nay Pyi Taw আৰু Mandalay-ত সীমিত আছিল আৰু সম্পূৰ্ণৰূপে চলা নাছিল। পানীৰ স্থান, বিশুদ্ধকৰণৰ টেবলেট, টেংক, সৌৰ ব্যৱস্থা আৰু ঘৰুৱা বা সম্প্ৰদায়ৰ শৌচাগাৰে জৰুৰী সুবিধা দিয়ে; কিন্তু ইয়াৰ উপলব্ধতা আৰু খৰচ স্থানীয়ভাৱে বেলেগ আৰু সংঘাত, স্থানচ্যুতি, পথ আৰু মানৱীয় সাহায্যৰ সুবিধাই সীমিত কৰিব পাৰে। ২০২৩ চনত জনসংখ্যাৰ 76.8%ৰ বিদ্যুৎ সুবিধা থকা বুলি জনোৱা হৈছিল; ২০২৫ৰ World Bank প্ৰতিবেদনতো চাৰিমিলিয়নতকৈ অধিক পৰিয়ালৰ বিদ্যুৎ সুবিধা নাছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। Yangon, Mandalay আৰু Nay Pyi Taw-ত বিদ্যুৎ বিচ্ছিন্ন হয়। ক্ষতিগ্ৰস্ত বা দুৰ্বলভাৱে ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰা বিদ্যুৎ নেটৱৰ্কৰ বাবে বিতৰণ কৰা সৌৰ ব্যৱস্থা, ক্ষুদ্ৰ গ্ৰীড আৰু জেনেৰেটৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰতা বৃদ্ধি পাইছে। বহু নগৰ অঞ্চলত আৱৰ্জনা সংগ্ৰহ আংশিক; মুকলি পেলনীয়া ঠাই বা দুৰ্বল নিয়ন্ত্ৰণৰ লেণ্ডফিলে নলা আৰু কাষৰীয়া মাটি দূষিত কৰিব পাৰে। পৌৰ মাচুল, পানীৰ মাচুল, আৱৰ্জনাৰ মাচুল আৰু উদ্যানৰ মাচুল স্থানীয়ভাৱে নিৰ্ধাৰিত; একে ৰাষ্ট্ৰীয় হাৰ নাই। প্ৰাকৃতিক সম্পদ আৰু পৰিৱেশ সংৰক্ষণ মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনৰ Environmental Conservation Department-এ পৰিৱেশৰ গুণমান, নিৰীক্ষণ আৰু প্ৰকল্প পৰ্যালোচনাৰ দায়িত্ব লয়। Environmental Impact Assessment (EIA)-এ ডাঙৰ প্ৰকল্পৰ সম্ভাব্য প্ৰভাৱ পৰীক্ষা কৰে; সীমিত পৰীক্ষাৰ প্ৰয়োজন হোৱা প্ৰকল্পত Initial Environmental Examination (IEE) ব্যৱহাৰ হয়। Environmental Compliance Certificate (ECC)-এ প্ৰকল্পটোৰ পৰিৱেশগত অনুমোদন নথিভুক্ত কৰে। প্ৰয়োজনীয় অধ্যয়নৰ খৰচ প্ৰকল্পৰ উদ্যোক্তাই দিয়ে। EIA বা IEE-ত শব্দ, কম্পন, প্ৰদূষণ, প্ৰশমন আৰু নিৰীক্ষণ অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। আলোচনাত প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত লোক, কৰ্তৃপক্ষ, সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংস্থা আৰু নাগৰিক সমাজ—ৰাষ্ট্ৰীয়, আঞ্চলিক, ৰাজ্যিক, Nay Pyi Taw সংঘ এলেকা আৰু স্থানীয় স্তৰত—জড়িত হ’ব পাৰে। মন্তব্যই নক্সা, প্ৰশমন আৰু নিৰীক্ষণৰ ব্যৱস্থাত প্ৰভাৱ পেলাব লাগে; চূড়ান্ত সিদ্ধান্ত Environmental Conservation Department-এ প্ৰকাশ কৰে। সিদ্ধান্তৰ লক্ষ্য জমাৰ পাছত ৯০ দিন; সময় বৃদ্ধি হ’ব পাৰে। পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আইনত শব্দ প্ৰদূষণক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। প্ৰকল্প-সম্পৰ্কীয় অভিযোগ মূলতঃ উদ্যোক্তা আৰু পৰিৱেশ পৰ্যালোচনা প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে চম্ভালা হয়; দৈনন্দিন উপদ্ৰৱৰ ব্যৱস্থা খণ্ডিত। বাসিন্দাৰ বাবে দেশজুৰি পৰিৱেশৰ শব্দ নিৰীক্ষণ বা অভিযোগ ব্যৱস্থা আছে বুলি প্ৰমাণ পোৱা নাই। বায়ু প্ৰদূষণ কঠিন ইন্ধনত ৰন্ধা, যান-বাহন, উদ্যোগ, আৱৰ্জনা জ্বলোৱা আৰু ঋতুভিত্তিক ধোঁৱাশাৰ পৰা হয়। WHO-ৰ আৰ্হিভিত্তিক অনুমানত ২০১৯ চনত নগৰীয়া PM2.5-ৰ বাৰ্ষিক গড় ঘনত্ব প্ৰতি ঘনমিটাৰত 26.79 মাইক্ৰ’গ্ৰাম বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল; কিন্তু নিৰীক্ষণ সীমিত। Yangon-ৰ পৰিৱেশ নিৰীক্ষণ প্ৰতিবেদনত বাছনি কৰা ঠাইত PM2.5, PM10, sulfur dioxide, nitrogen dioxide, ozone আৰু carbon monoxide পৰীক্ষা কৰা হৈছিল; দেশজুৰি অবিৰত নেটৱৰ্ক নাছিল। সেয়েহে বিশেষকৈ নগৰ অঞ্চলত, খৰালি আৰু ঘৰত কঠিন ইন্ধন ব্যৱহাৰ কৰা ঠাইত স্থানীয় নিৰীক্ষণ আৰু স্বাস্থ্য পৰামৰ্শ অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ। City Development Committee-সমূহৰ উদ্যান, বাগিচা, খেলপথাৰ আৰু বিনোদন কেন্দ্ৰ সম্পৰ্কীয় কাম আছে; কিন্তু সুবিধা, ৰক্ষণাবেক্ষণ আৰু মাচুল চহৰ আৰু স্থান অনুসৰি বেলেগ। ৰাজহুৱা সেউজীয়া ঠাইৰ পৰিমাণ বা সুবিধাৰ বাবে দেশজোৰা মানদণ্ডৰ প্ৰমাণ নাই। সম্প্ৰদায়ৰ পৰিচালনাত থকা মুকলি ঠাই, মন্দিৰৰ চৌহদ আৰু আন স্থানীয় সেউজীয়া ঠাই ব্যৱহাৰিক বিকল্প হ’ব পাৰে। ইয়াৰ দৈনন্দিন মূল্যৰ ভিতৰত ছাঁ, বিনোদন আৰু কিছু পৰিমাণে বানপানী ৰোধ অন্তৰ্ভুক্ত; সংৰক্ষিত পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ আৰু বনাঞ্চল পৃথক প্ৰকৃতি বিষয়ৰ অন্তৰ্গত। সুৰক্ষা ভৌতিক পৰিৱেশ আৰু বৰ্তমানৰ নিৰাপত্তা পৰিস্থিতি—দুয়োটাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। স্থানভিত্তিক ডাঙৰ বিপদৰ ভিতৰত ভূমিকম্প, বানপানী, ঘূৰ্ণীবতাহ, ভূমিস্খলন, অত্যধিক গৰম, অসুৰক্ষিত অট্টালিকা আৰু উপযোগী সেৱা, জুই, দূষিত পানী আৰু বিস্ফোৰক অস্ত্ৰৰ অৱশিষ্ট আছে। ২৮ মাৰ্চ ২০২৫ৰ ভূমিকম্পত ১.৭ কোটিতকৈ অধিক লোক প্ৰভাৱিত হৈছিল; প্ৰায় ৯০ লাখ লোক গুৰুতৰভাৱে প্ৰভাৱিত হৈছিল আৰু প্ৰত্যক্ষ ভৌতিক ক্ষতিৰ অনুমান আছিল US$10.97 billion—GDP-ৰ প্ৰায় 14%। ২০২৫ চনত বিস্ফোৰক অস্ত্ৰৰ ঘটনাৰ সংখ্যা 510 নথিভুক্ত হৈছিল; ১৫৫টা শিশুসহ 745জন সাধাৰণ নাগৰিক হতাহত হৈছিল। Shan State-ত 182টা ঘটনা আৰু 245জন হতাহত নথিভুক্ত হৈছিল। Department of Meteorology and Hydrology-এ বতৰ আৰু বিপদ নিৰীক্ষণত সহায় কৰে; Department of Disaster Management-এ প্ৰস্তুতি, সঁহাৰি আৰু পুনৰুদ্ধাৰত সহায় কৰে। ব্যৱহাৰিক সুৰক্ষাত সম্প্ৰদায়ৰ সতৰ্কবাণী, স্থানান্তৰ, বিস্ফোৰক অস্ত্ৰৰ বিপদ-শিক্ষা, মানৱীয় আশ্ৰয় আৰু WASH সহায়ো আছে। আনুষ্ঠানিক দেশজোৰা মাইন আঁতৰোৱা অভিযান আছে বুলি উপলব্ধ প্ৰমাণে প্ৰতিষ্ঠা নকৰে। নগৰায়ণ, নগৰৰ দাঁতিকাষৰীয়া বিস্তাৰ, স্থানচ্যুতি, সংঘাত, বিদ্যুৎ আৰু পানীৰ বিচ্ছিন্নতা, জলবায়ুৰ চৰম অৱস্থা আৰু দুৰ্যোগৰ পৰা পুনৰুদ্ধাৰে দৈনন্দিন পৰিৱেশ সলনি কৰি আছে। UNHCR-এ ২০২৬ চনত ম্যানমাৰত প্ৰায় ৩৭ লাখ আভ্যন্তৰীণভাৱে স্থানচ্যুত লোকৰ কথা জনাইছিল। ভূমিকম্পৰ পৰা পুনৰুদ্ধাৰ মূল পথটোৰ কাষে কাষে কেন্দ্ৰীভূত হৈছে; পথ, পানীৰ স্থান, অনাময়, ধ্বংসাৱশেষ আঁতৰোৱা আৰু ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনি পুনৰ নিৰ্মাণ তথা সম্প্ৰদায়-নেতৃত্বাধীন কাম পুঁজি, নিৰাপত্তা আৰু সুবিধাৰ বাধাত পৰিছে। একত্ৰিত বাসিন্দা-কেন্দ্ৰিক পৰিৱেশ প’ৰ্টেল বা একে সেৱা-গুণমানৰ দেশজোৰা মানদণ্ডৰ প্ৰত্যক্ষ সমতুল্য নাই। সেয়েহে ব্যৱহাৰিক সুবিধা দায়িত্বশীল চহৰ বা টাউনশ্বিপ সংস্থা, স্থানীয় সেৱা-প্ৰদানকাৰী, সম্প্ৰদায়ৰ সংগঠন আৰু প্ৰয়োজন হ’লে মানৱীয় অংশীদাৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।