म्यानमारमा प्रेम सम्बन्ध

म्यानमारमा डेटिङ वा साझेदारको सरकारी दर्ता छैन। प्रेमसम्बन्ध अघि बढाउने चलन, डेटिङ, मगनी र सँगै बसाइ मुख्यतः निजी तथा अनौपचारिक हुन्छन्, तर विवाहअघि यौनसम्पर्क र सँगै बस्न सामाजिक स्वीकृति शहरी तथा ग्रामीण क्षेत्र, धार्मिक समुदाय र जातीय समूहअनुसार फरक हुन्छ। लैङ्गिक दोहोरो मापदण्ड अभिलेख गरिएको छ: विवाहअघि पुरुषको यौनसम्पर्कलाई महिलाको भन्दा बढी सहन गरिन्छ। डेटिङ मात्रले सामान्यतया विवाहसँग जोडिएका सम्पत्ति, उत्तराधिकार, भरणपोषण वा बाल हेरचाहका अधिकार सिर्जना गर्दैन। बौद्ध जोडीका हकमा, धार्मिक समारोह वा दर्ता नभए पनि सँगै बसाइ र साझा सामाजिक प्रतिष्ठाले प्रथागत अभ्यासअन्तर्गत विवाह भएको पुष्टि गर्न कहिलेकाहीँ योगदान गर्न सक्छ। अन्य विवाहमा Christian Marriage Act, मुस्लिम व्यक्तिगत कानुन, हिन्दू कानुन वा अन्य प्रथागत नियमजस्ता फरक नियम लाग्न सक्छन्। इसाई विवाहमा सामान्यतया अधिकृत धर्मसेवक वा दर्ता अधिकारी र विवाह प्रमाणपत्र संलग्न हुन्छन्; इस्लामी विवाह धार्मिक विवाहनामामार्फत अभिलेख हुन सक्छ, जबकि नोटरीबाट प्रमाणित शपथपत्र सामान्यतया विवाहको आधिकारिक प्रमाणको समान हुँदैन। बाल अधिकार ऐन 2019 अनुसार दुवै लिङ्गका लागि विवाहको न्यूनतम उमेर 18 वर्ष हो। जबरजस्ती विवाह र बालबालिकाको यौन शोषण निषेधित छन्। म्यानमार बौद्ध महिला विशेष विवाह ऐन 2015 ले म्यानमारकी बौद्ध महिलाले गैर-बौद्ध पुरुषसँग विवाह गर्दा 14-दिने सार्वजनिक सूचना प्रक्रियासहित निश्चित व्यवस्था गर्छ। महिलाको उमेर 20 वर्षमुनि हुँदा अभिभावकीय सहमति चाहिने कुरा पनि स्रोतहरूले उल्लेख गर्छन्; यो व्यवस्था पछिको 18-वर्षे विवाह उमेरसँग कसरी लागू हुन्छ भन्ने प्रश्नको ठ्याक्कै जवाफका लागि योग्य स्थानीय कानुनी सल्लाहकार वा जिम्मेवार निकायसँग जाँच गर्नुपर्छ। सम्बन्धभरि सहमति, गोपनीयता र यौन स्वास्थ्यसम्बन्धी जानकारी महत्त्वपूर्ण हुन्छन्। म्यानमारको परिवार नियोजन निर्देशिकाले 15 वर्ष र सोभन्दा माथिका व्यक्तिलाई गोपनीयता र निजताको संरक्षण दिन्छ र साथी वा परिवारको दबाबबिना निर्णय गर्न सहयोग गर्छ। यौन सहमतिसम्बन्धी कानुन पूर्ण रूपमा एकरूप छैन: पुरानो कानुनी विश्लेषणले 14 वर्षमुनिका केटीका लागि लिङ्गअनुसार बलात्कारका वैधानिक नियम उल्लेख गर्छ, तर केटाका लागि त्यति नै स्पष्ट समानान्तर उमेर नियम छैन। त्यसैले विशेष अवस्थाका लागि हालको कानुनी सल्लाह आवश्यक हुन्छ। विवाहभित्र पनि, परिमार्जित दण्ड संहिताको दफा 376 ले 12 वर्ष वा सोभन्दा माथिकी पत्नीमाथिको बलात्कारविरुद्ध सीमित संरक्षण दिन्छ र अधिकतम दुई वर्षको सजाय तोक्छ; विवाह हुँदैमा सहमति असीमित हुन्छ भन्ने मान्नु हुँदैन। दण्ड संहिताको दफा 377 अन्तर्गत सहमतिमा भएको समान-लिङ्गी यौन व्यवहारलाई अपराध मानिएको छ; यसमा 10 वर्षसम्म कैद र जरिवाना हुन सक्छ। समान-लिङ्गी विवाह वा साझेदारीको कानुनी मान्यता पुष्टि गर्ने प्रमाण छैन, र यौन झुकाव तथा लैङ्गिक पहिचानका लागि स्पष्ट संरक्षण नहुँदा कलङ्क, मनपरी प्रहरी कारबाही र सहयोगमा असमान पहुँचको जोखिम छ। साथीबाट हुने हिंसा प्रत्यक्ष सुरक्षा समस्या हो। सन् 2015–16 को म्यानमार जनसाङ्ख्यिक तथा स्वास्थ्य सर्वेक्षणमा 15–49 वर्षका पहिले विवाह गरेका महिलामध्ये 21% ले शारीरिक, यौन वा भावनात्मक दाम्पत्य हिंसा अनुभव गरेको बताए; सम्बन्धविच्छेद गरेका, अलग बसेका वा विधवा महिलामा यो 42% र हाल विवाहित महिलामा 19% थियो। यी पुरानो आधाररेखा हुन्, हालको राष्ट्रिय प्रचलनको अनुमान होइनन्। संरक्षण र सिफारिस दण्ड कानुन, अदालत, स्वास्थ्य तथा सामाजिक सेवाहरू र मानवीय लैङ्गिक हिंसा मार्गबीच खण्डित छन्। पहुँच स्थान र सुरक्षा अवस्थामा धेरै निर्भर हुन्छ; पीडित-केन्द्रित सेवाले सहमति र गोपनीयताको सम्मान गर्नुपर्छ। सम्बन्धलाई अनौपचारिक रूपमा अन्त्य गर्न सरकारी प्रक्रिया आवश्यक पर्दैन। लागू धार्मिक, प्रथागत वा कानुनी नियमअनुसार सम्बन्ध विवाह ठहरिएमा अलगावमा सम्बन्धविच्छेद, सम्पत्ति बाँडफाँट, बाल हेरचाह, भरणपोषण र कागजातका चरण पर्न सक्छन्। सम्बन्धित निकायमा स्थानीय अदालत, धार्मिक अधिकारी, दर्ता अधिकारी र अधिकृत विवाह अधिकारी पर्न सक्छन्; लागत तथा समय अदालती, दर्ता, कागजात, अनुवाद, नोटरी, कानुनी प्रतिनिधित्व र यात्रामा लाग्ने खर्चअनुसार फरक हुन्छ। Christian Marriage Act, Myanmar Divorce Act, प्रथागत कानुन र धार्मिक व्यक्तिगत कानुनले फरक नतिजा दिन सक्छन्।