म्यानमारमधील व्यवसाय

म्यानमारचा व्यवसायांचे मानक वर्गीकरण (Myanmar Standard Classification of Occupations; M.S.C.O.) लोक कोणती कामे करतात यानुसार कामाचे वर्णन करते; रोजगाराचा दर्जा, उद्योग किंवा उत्पादन काहीही असो. या वर्गीकरणात 8 मुख्य गट, 78 उपगट, 282 एकक गट आणि पाच अंकी संकेतांक असलेले 1,401 व्यवसाय आहेत. हे वर्गीकरण 2003 मधील असून व्यवसाय ओळखते; ते स्वतःहून पात्रता सिद्ध करत नाही, परवाना देत नाही किंवा प्रमाणपत्रे समतुल्य ठरवत नाही. व्यवसाय संकेतांकापूर्वी ‘Apprentice’ (प्रशिक्षणार्थी) असा उपसर्ग येऊ शकतो; मात्र शिकाऊ उमेदवारी हा स्वतंत्र व्यवसाय संकेतांक नाही. व्यक्ती औपचारिक शिक्षण, कामाच्या ठिकाणी प्रशिक्षण, पूर्वानुभव किंवा या मार्गांच्या संयोगातून व्यवसायात प्रवेश करू शकते. राष्ट्रीय कौशल्य मानक प्राधिकरण (National Skills Standards Authority; NSSA) मान्यताप्राप्त केंद्रांद्वारे व्यावसायिक कौशल्य मानके, प्रशिक्षण आणि कौशल्य मूल्यांकन देते. त्याची प्रणाली स्थानिक कामगार, स्थलांतरित कामगार आणि मायदेशी परतलेले कामगार यांच्यासाठी वापरता येऊ शकते; मूल्यांकनातून अधिकृत कौशल्य-स्तर प्रमाणपत्र मिळू शकते. स्तरांची संख्या, पात्र व्यवसाय आणि शुल्क सध्याच्या NSSA माहितीत तपासा, कारण सूची आणि प्रक्रिया बदलू शकतात. प्रमाणपत्र किंवा कामाचा इतिहास आपोआप रोजगार, व्यावसायिक नोंदणी किंवा व्यवसाय करण्याची परवानगी देत नाही. कामगार विभाग, कारखाने आणि सर्वसाधारण कामगार-कायदे तपासणी विभाग, सामाजिक सुरक्षा मंडळ (Social Security Board; SSB) आणि क्षेत्रविशिष्ट संस्था रोजगारजीवनातील वेगवेगळे भाग हाताळतात. कामगार नियमांत रजा व सुट्ट्या, कामगार संघटना, विवाद निवारण, सामाजिक सुरक्षा, किमान वेतन, रोजगार व कौशल्य विकास, वेतन भरणा आणि दुकाने व कामाची ठिकाणे यांसारखे विषय येतात. संरक्षण कोणाला लागू होते हे कामगार, नियोक्ता, कार्यस्थळ आणि कायदेशीर दर्जावर अवलंबून असते. स्वयंरोजगार आणि अनौपचारिक क्षेत्रातील कामगारांना नोंदणीकृत कर्मचाऱ्यांप्रमाणेच संरक्षण किंवा लाभ आपोआप मिळत नाहीत. व्यावसायिक परिषदा काही नियंत्रित व्यवसायांचे नियमन करतात. म्यानमार वैद्यकीय परिषद डॉक्टरांची नोंदणी करते, पात्रता मान्य करते, व्यवसाय परवाने देते आणि नीतिमत्ता, चांगल्या स्थितीचे प्रमाणपत्र व शिस्तभंगाच्या बाबी हाताळते. स्थानिक प्रशिक्षण घेतलेल्या डॉक्टरला सहसा मान्यताप्राप्त MBBS, इंटर्नशिप किंवा हाऊसमनशिप, आवश्यक नैदानिक सेवा किंवा परीक्षा, नोंदणी आणि व्यवसाय परवाना लागतो. जाहीर केलेले स्थानिक नोंदणी शुल्क 50,000 MMK आहे. परदेशी वैद्यकीय पात्रतेला परिषदेची मान्यता आवश्यक असते; देशातील डॉक्टरांच्या पूर्ण नोंदणीसाठी म्यानमार वैद्यकीय परवाना परीक्षा आवश्यक असून तिचे जाहीर शुल्क 350,000 MMK आहे. परदेशी तज्ज्ञांना तज्ज्ञ भेट, अध्यापन किंवा प्रशिक्षण, मानवतावादी काम किंवा संशोधनासाठी रुग्णालय किंवा आरोग्य संस्थेमार्फत मर्यादित नोंदणी मिळू शकते. प्रत्यक्ष काम सुरू होण्याच्या किमान चार आठवडे आधी संस्थेने अर्ज सादर करावा. तज्ज्ञ परवाना पूर्ण नोंदणीनंतर मिळतो; तो पूर्ण नोंदणीची जागा घेत नाही. म्यानमार नर्स आणि मिडवाइफ परिषद परिचारिका व सुईणींचे नियमन करते. नियंत्रित काम करण्यासाठी पदवी, डिप्लोमा किंवा प्रमाणपत्र पुरेसे नसते; लागू नोंदणी आणि परवानाही आवश्यक असतो. नव्या पदवीधरांनी नोंदणीसाठी अर्ज करावा. नोंदणीकृत परिचारिका किंवा सुईण सरकारी पदावर नियुक्त नसल्यास तिला कौशल्य परीक्षा द्यावी लागू शकते; तिला सहसा एक वर्षासाठी वैध आणि नूतनीकरण होऊ शकणारा तात्पुरता व्यवसाय परवाना मिळू शकतो. नियुक्त सरकारी कर्मचाऱ्याने लागू व्यवसाय-परवाना प्रक्रिया पाळावी. परवान्याचे नूतनीकरण आणि नोंदणी चालू किंवा सक्रिय असणे या वेगळ्या बाबी आहेत; म्हणून सध्याचे शुल्क आणि अंतिम तारखा परिषदेकडून तपासाव्यात. म्यानमार दंत परिषद दंतवैद्य आणि संबंधित दंत व्यवसायांचे नियमन करते. दंतचिकित्सकाला सहसा BDS किंवा अन्य मान्यताप्राप्त दंत पात्रता, आवश्यक हाऊस सर्जनशिप, नोंदणी प्रमाणपत्र आणि योग्य परवाना लागतो. परवान्यांत सर्वसाधारण, विशेषज्ञ आणि मर्यादित दंतचिकित्सक परवान्यांचा समावेश आहे. दंत परिचारिका, मुख-स्वच्छता तज्ज्ञ, प्रोस्थेटिस्ट आणि दंत सहाय्यक यांच्यासाठी त्याच दंतचिकित्सक परवान्याऐवजी मान्यता प्रमाणपत्रे वापरली जातात. आवश्यक परवान्याशिवाय दंतचिकित्सा करणे निषिद्ध आहे. दंत परवान्याचे मुदत संपण्याच्या किमान 60 दिवस आधी नूतनीकरण करावे; परदेशी परवाना विशेषज्ञता, ठिकाण आणि कालावधीनुसार मर्यादित असू शकतो. अभियांत्रिकी आणि वास्तुकलेसाठी नोंदणीचे स्वतंत्र मार्ग आहेत. म्यानमार अभियांत्रिकी परिषद ATech, AGTech, RTech आणि RGTech यांसारखे दर्जे वापरते; त्यानंतर नोंदणीकृत अभियंता, नोंदणीकृत वरिष्ठ अभियंता आणि व्यावसायिक अभियंता अशा श्रेणी येतात. ACPE, RLE किंवा RLPE आणि RFPE यांसारख्या अतिरिक्त श्रेणीही आहेत. नोंदणी विशिष्ट अभियांत्रिकी शाखेशी जोडलेली असते. व्यावसायिक अभियंता मूल्यांकनासाठी मान्यताप्राप्त अभियांत्रिकी पदवी, संबंधित अनुभव, कारकीर्द अहवाल, संदर्भ, सतत व्यावसायिक विकासाच्या नोंदी आणि मूल्यांकन किंवा मुलाखत आवश्यक असू शकते. व्यावसायिक अभियंता मूल्यांकन किंवा मुलाखतीचे जाहीर शुल्क 50,000 MMK आहे; तर नोंदणीकृत अभियंता प्रमाणपत्राचे जाहीर उदाहरण 10,000 MMK आहे. लागू शुल्क दर्जा व प्रमाणपत्रानुसार बदलते. परदेशी अभियंत्यांनी सहसा पात्रतेची कागदपत्रे द्यावीत, स्थानिक नोंदणीकृत अभियंत्यासोबत काम करावे आणि लागू स्थानिक किंवा आंतरराष्ट्रीय संहिता व सहकार्याच्या अटी पाळाव्यात. म्यानमार वास्तुविशारद परिषदेत डिप्लोमानंतर तंत्रज्ञ नोंदणी, वास्तु-तंत्रज्ञान पदवीनंतर पदवीधर तंत्रज्ञ दर्जा, B.Arch नंतर नोंदणीकृत वास्तुविशारद प्रमाणपत्र आणि वास्तुविशारद परवाना किंवा वरिष्ठ वास्तुविशारद परवान्यापूर्वी परिषद मूल्यांकन अशा पायऱ्या आहेत. नमूद नागरी-सेवा अपवाद वगळता वास्तुकला आणि विशिष्ट तांत्रिक कामांसाठी संबंधित नोंदणी प्रमाणपत्र सहसा आवश्यक असते. परदेशी वास्तुविशारद प्रमाणपत्र कामाचा प्रकार, व्याप्ती, कालावधी आणि अटींनुसार मर्यादित असू शकते. वास्तुकला परवान्याचे मुदत संपण्याच्या किमान 60 दिवस आधी नूतनीकरण करावे. परिषद निर्देश, नीतिनियम, अपील आणि नोंदणीची व्याप्ती यांवर नोंदणीकृत व्यावसायिक कोणती कामे करू शकतो हे ठरते. म्यानमार लेखाशास्त्र परिषद आणि महालेखापरीक्षक कार्यालय पूर्णपणे पात्र CPA, नोंदणीकृत लेखापाल आणि सार्वजनिक लेखाशास्त्र व्यवसाय परवाना (Public Accountancy Practising Permit; PAPP) यांसारख्या श्रेणी मान्य करतात. PAPP साठी सहसा पूर्णपणे पात्र CPA म्हणून किमान एक वर्ष नोंदणीकृत असणे आवश्यक असते. अटींमध्ये MICPA सदस्यत्व, सुरुवातीच्या 12 महिन्यांत किमान 20 तास सतत व्यावसायिक विकास, प्रत्येक नूतनीकरण कालावधीत किमान 120 तास, म्यानमारमध्ये किमान 183 दिवस वास्तव्य आणि मुख्य काम म्हणून सार्वजनिक लेखाशास्त्र व्यवसाय यांचा समावेश असू शकतो. जाहीर प्रारंभिक शुल्कांत अर्जासाठी 1,000 MMK आणि नोंदणीसाठी 45,000 MMK आहेत. जाहीर नूतनीकरण शुल्कांत 1,000 MMK आणि 45,000 MMK, तसेच दरवर्षी 100,000 MMK मुदत शुल्क समाविष्ट आहे. जानेवारीपर्यंत विलंब शुल्क 50,000 MMK आणि फेब्रुवारी ते एप्रिल 500,000 MMK असे जाहीर केले आहे. लेखापरीक्षण कंपन्या आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील लेखा कामासाठी अतिरिक्त MAC नोंदणी लागू होऊ शकते. अध्यापन, कायदेशीर काम, माहिती तंत्रज्ञान, प्रशासन, प्रसारमाध्यमे, विक्री, आदरातिथ्य, शेती, मासेमारी, वनीकरण, उत्पादन, वाहतूक, बांधकाम, व्यापार आणि देखभाल-काळजीच्या कामांत शिक्षण, नियोक्त्याची पद्धत, बाजारातील प्रतिष्ठा, क्षेत्रीय परवाने आणि अनौपचारिक अनुभव यांचे वेगवेगळे संयोग लागू होतात. प्रत्येक भूमिका व्यापणारा एकच देशव्यापी परवाना मार्ग नसल्याने अध्यापन आणि कायदेशीर कामासाठी संबंधित संस्था व क्षेत्राचे नियम तपासणे आवश्यक आहे. शिक्षण मंत्रालयाच्या साहित्यात राष्ट्रीय पात्रता आराखडा (National Qualifications Framework; NQF) आणि शिक्षण-कायद्याची माहिती आहे; मात्र NQF स्तरामुळे प्रत्येक व्यवसायाचा परवाना आपोआप मिळत नाही. 2019 चा व्यावसायिक सुरक्षा आणि आरोग्य कायदा शारीरिक किंवा मानसिक श्रमाच्या कामांना लागू होतो. नियोक्त्याच्या व्याख्येत कंत्राटदार, उपकंत्राटदार किंवा स्वयंरोजगार करणारी व्यक्तीही येऊ शकते. कार्यस्थळ आणि निर्धारित मर्यादेनुसार नियोक्त्याला व्यावसायिक सुरक्षा व आरोग्य अधिकारी किंवा संयुक्त सुरक्षा समिती ठेवावी लागू शकते. नियोक्ते प्रतिबंध, कार्यस्थळावरील जोखीम आणि अपघातांचे व्यवस्थापनही करतात. तपासणी अधिकारी संरक्षित कार्यस्थळांत प्रवेश करून तपासणी करू शकतात. बांधकाम, कारखाने, खाणकाम, वाहतूक, रसायनांशी संबंधित काम, शेती आणि आरोग्यसेवा यांत ही कर्तव्ये विशेष महत्त्वाची आहेत. मान्यताप्राप्त किंवा नोंदणीकृत डॉक्टर, अधिकृत परीक्षक आणि व्यावसायिक-सुरक्षा प्रशिक्षक ही स्वतंत्र मान्यताप्राप्त कार्ये करतात. सामाजिक सुरक्षा कायदा, नोंदणी, अंशदान आणि लागू संरक्षणाच्या अधीन राहून SSB नोंदणीकृत विमाधारक कामगारांना आरोग्यसेवा, आजारपण, मातृत्व, मृत्यू, कामाशी संबंधित दुखापत, अपंगत्व, निवृत्ती, आश्रित आणि बेरोजगारी लाभ देऊ शकते. व्यावसायिक पदवी किंवा पदनामामुळे SSB लाभाचा हक्क आपोआप मिळत नाही. व्यावसायिक परिषदा पदनाम आणि कामाची व्याप्ती, नीतिमत्ता, सतत व्यावसायिक विकास, नूतनीकरण, तक्रारी, शिस्तभंग आणि अपील यांचे नियमन करू शकतात. परदेशी व्यक्तींचे काम सामान्यतः मर्यादित किंवा अटींसह असते; स्थानिक कामाच्या समतुल्य आपोआप नसते. म्हणून व्यवसायाचे नियोजन करताना काम, पात्रता, परिषद नोंदणी, व्यवसाय परवाना, रोजगार करार आणि सामाजिक सुरक्षा संरक्षण यांची स्वतंत्रपणे पडताळणी करा.