ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਕਾਨੂੰਨ

ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲਾ ਕਿਰਤ ਕੋਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਰਤ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਕਿਰਤ ਵਿਭਾਗ, ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਕਿਰਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਜਾਂਚ ਵਿਭਾਗ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਦਫ਼ਤਰ, ਸੁਲਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸਾਲਸੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਢਾਂਚਾ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਯੋਗਤਾ ਲਈ ਕੰਮ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ—ਦਿਹਾੜੀ, ਅਸਥਾਈ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਘਰੇਲੂ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਕੰਮ ਸਮੇਤ—ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਮਲੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਕਵਰੇਜ ਅਸਮਾਨ ਹਨ। ਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਗਠਨ ਕਿਰਤ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਕਿਰਤ ਵਿਵਾਦ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ। ਨਿਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ 30 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਲਿਖਤੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਕਰਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਾਰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ 30 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਜਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਿਰਤ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਈਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਰਾਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ, ਕੰਮ-ਥਾਂ, ਤਨਖਾਹ, ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟੇ, ਆਰਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਛੁੱਟੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਰਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਕਰਾਰ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਅਸਰਹੀਣ ਹੈ। ਕਰਾਰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮ 14 ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਅਮਲੀ ਸਥਿਤੀ ਮੌਜੂਦਾ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੰਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਕੰਮ-ਥਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ ਅੱਠ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 44 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲਦੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਸਮਾਂ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ ਅੱਠ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਹੱਦ ਹੈ। ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਮਗਰੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਮਿੰਟ ਦਾ ਵਿਰਾਮ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਰਾਮ ਸਮੇਤ ਪੂਰਾ ਕੰਮ-ਦਿਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 10 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਮਿੰਟ ਦਾ ਵਿਰਾਮ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਰਾਮ ਸਮੇਤ ਦਿਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 11 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਨਖਾਹ ਸਮੇਤ ਆਰਾਮ ਦਾ ਦਿਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੁਕਾਨ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦਿਨ ਚੁਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਿਫ਼ਟ ਯੋਜਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਖਾਈ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇ; ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ 10 ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਮ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਵਾਧੂ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਵੀ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਲਗਾਤਾਰ ਨਾ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਕੰਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ 20 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ: ਸੋਮਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 15 ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਪੰਜ ਘੰਟੇ। ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਕੰਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ 12 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਧਾਰਣ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ 16 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਵਾਧੂ ਕੰਮ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫੈਕਟਰੀ ਦਾ ਵਾਧੂ ਕੰਮ ਆਮ ਤਨਖਾਹ ਦੇ ਦੁੱਗਣੇ, ਭੱਤੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਭੁਗਤਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪੀਸ-ਰੇਟ ਵਾਧੂ ਕੰਮ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਸਤ ਦਰ ਦੇ ਦੁੱਗਣੇ ਨਾਲ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤਨਖਾਹ, ਭੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਕੰਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ 1/2025 ਨਾਲ ਜਾਂਚੋ। ਦਰਜ ਕੌਮੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ 1 ਅਕਤੂਬਰ 2023, 1 ਅਗਸਤ 2024 ਅਤੇ 1 ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਵਾਧਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਅੱਠ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਲਈ MMK 7,800, ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ MMK 975 ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਕਾਮਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਮ-ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 10 ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਾਮਿਆਂ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਤਨਖਾਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਕਦ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਵਸਤੂ ਰੂਪ ਲਾਭ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਨਖਾਹ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 1,000 ਕਾਮਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਮਿਆਦ ਦਸਵੀਂ ਤਾਰੀਖ਼ ਤੱਕ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਟੌਤੀਆਂ ਸੀਮਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਯੋਗਤਾ ਵੱਲੋਂ ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਅੰਤਿਮ ਤਨਖਾਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਕਾਰਜ-ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਛੁੱਟੀ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਗਜ਼ਟ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 15 ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀਆਂ, 12 ਮਹੀਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਮਗਰੋਂ 10 ਦਿਨ ਸਾਲਾਨਾ ਛੁੱਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਛੇ ਦਿਨ ਆਮ ਛੁੱਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮਗਰੋਂ ਤਨਖਾਹ ਸਮੇਤ ਬਿਮਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 30 ਦਿਨ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਤਨਖਾਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਤਰਤਾ ਛੁੱਟੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੇ ਹਫ਼ਤੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਠ ਹਫ਼ਤੇ ਹਨ; ਜੁੜਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਾਧੂ ਹਨ। ਪਿਤ੍ਰਿਤਾ ਛੁੱਟੀ 15 ਦਿਨ ਹੈ। ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਬਚੀ ਛੁੱਟੀ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕੰਮ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਜੀਵਨ-ਖ਼ਰਚ ਭੱਤੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਮ ਦਰ ਦਾ ਦੁੱਗਣਾ ਭੁਗਤਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 14 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। 14 ਜਾਂ 15 ਸਾਲ ਦਾ ਬਾਲ ਕਾਮਾ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, 18:00 ਤੋਂ 06:00 ਤੱਕ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਯੋਗਤਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਮ-ਥਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਫੈਕਟਰੀ ਐਕਟ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਹੇਠ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੰਮ ਦੀ ਸੱਟ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਹੇਠ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੇ ਕਾਮਾ ਕਵਰ ਹੋਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਐਕਟ ਹੇਠ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੰਜ ਕਾਮਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ 30 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਕਾਮੇ ਅਤੇ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਖੇਤਰ ਸਵੈਛਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਗੈਰ-ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ, ਦੂਤਾਵਾਸ, ਮੌਸਮੀ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਮੱਛੀ-ਪਕੜ, ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਘਰੇਲੂ ਸੇਵਾ। ਮੌਜੂਦਾ ਮੂਲ ਯੋਗਦਾਨ ਕੈਲਕੂਲੇਟਰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਨਿਯੋਗਤਾ ਵੱਲੋਂ 2% ਅਤੇ ਕਾਮੇ ਵੱਲੋਂ 2% ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਫੰਡਾਂ ਅਤੇ ਉਮਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਦਰਾਂ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਂਚੋ। ਲਾਭਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਔਸਤ ਤਨਖਾਹ ਦੇ 60% ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 26 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਬਿਮਾਰੀ ਨਕਦ ਭੁਗਤਾਨ, ਮਾਤਰਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਿਤਾ ਲਾਭ, ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਸੱਟ ਲਾਭ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਾਤਰਤਾ ਨਕਦ ਲਾਭ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਸਾਲ ਕੰਮ ਅਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਅਪੀਲ ਸਥਾਨਕ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਰਾਜ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅਪੀਲ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਾਮੇ ਕਿਰਤ ਸੰਗਠਨ ਕਾਨੂੰਨ ਅਧੀਨ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਿਰਤ ਸੰਗਠਨ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਕਾਮੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਉਸੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਵੇਂ ਕੰਮ-ਥਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧ 10% ਵੋਟਿੰਗ ਹੱਦ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ, ਰਾਜ ਜਾਂ ਖੇਤਰ, ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮਹਾਂਸੰਘ ਪੱਧਰਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਹਨ। ਰਜਿਸਟਰਡ ਸੰਗਠਨ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਮੂਹਿਕ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੜਤਾਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਯੋਗਤਾ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਯੂਨੀਅਨ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਜਾਂ ਸਰਗਰਮੀ ਲਈ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਟੀਚਾ 60 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਕੰਮ-ਥਾਂ ਤਾਲਮੇਲ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਮੈਂਬਰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਗੱਲਬਾਤ, ਕੰਮ-ਥਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਦੇ ਮਸਲੇ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿਰਤ ਵਿਵਾਦ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਂ ਸਮੂਹਿਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟੇ, ਤਨਖਾਹ, ਲਾਭ, ਛੁੱਟੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸੱਟ ਜਾਂ ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਕਾਮੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕੰਮ-ਥਾਂ ਤਾਲਮੇਲ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਹੱਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ 30 ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਾਮੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕਾਮਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਹੱਲ ਲਈ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਸੁਲਝਿਆ ਮਾਮਲਾ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਸੁਲਹ ਸੰਸਥਾ ਕੋਲ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੂਹਿਕ ਸੁਲਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਫ਼ਾਈਲ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਅੱਗੇ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਾਲਸੀ ਸੰਸਥਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਲਸੀ ਕੌਂਸਲ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਕੌਮੀ ਤਿੰਨ-ਮੈਂਬਰੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 14 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ, ਜਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਸੁਲਝਿਆ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਵਾਦ ਅਦਾਲਤ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਿਰਤ ਵਿਵਾਦ ਸੁਲਹ ਅਤੇ ਸਾਲਸੀ ਲਈ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਫੀਸ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਨਿੱਜੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ, ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਖ਼ਰਚੇ ਇਸ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਬੱਝਵੀਂ ਸਾਲਸੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੜਤਾਲ ਜਾਂ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ; ਨਿਯੋਗਤਾ ਵਿਵਾਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਇਕਪੱਖੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ। ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਕਰਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਰਤ ਸੰਗਠਨ ਗਾਈਡ ਦਾ ਦਰਜ ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਨਿਯੋਗਤਾ ਜਾਂ ਕਾਮੇ ਵੱਲੋਂ 30 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਅਤੇ ਵਾਜਬ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਯਮ 14 ਦੀ ਸਹੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚੋ। ਸੇਵਰੈਂਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਆਖ਼ਰੀ ਤਨਖਾਹ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਾਧੂ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ: ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੇਵਾ ਲਈ ਕੋਈ ਸੇਵਰੈਂਸ ਨਹੀਂ; ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਈ ਅੱਧੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਨਖਾਹ; ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ; ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਈ ਡੇਢ ਮਹੀਨਾ; ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ; ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਈ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ; ਛੇ ਤੋਂ ਅੱਠ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਈ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ; ਅੱਠ ਤੋਂ 10 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਈ ਛੇ ਮਹੀਨੇ; 10 ਤੋਂ 20 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਈ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ; 20 ਤੋਂ 25 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਈ 10 ਮਹੀਨੇ; ਅਤੇ 25 ਜਾਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਲਈ 13 ਮਹੀਨੇ। ਗੰਭੀਰ ਦੁਰਵਿਹਾਰ—ਚੋਰੀ, ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ, ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਵਿਸਫੋਟਕ, ਗੰਭੀਰ ਹਿੰਸਾ, ਰਿਸ਼ਵਤ, ਜੂਆ ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਸਮੇਤ—ਲਾਗੂ ਨਿਯਮਾਂ ਹੇਠ ਸੇਵਰੈਂਸ ਦਾ ਹੱਕ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਫ਼ਤਰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਕਰਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕ ਫ਼ਾਈਲਿੰਗ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। ਜਾਂਚ ਵਿਭਾਗ ਕੰਮ-ਥਾਵਾਂ, ਤਨਖਾਹ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾ ਜਾਂ ਮਾਮਲੇ ਅੱਗੇ ਭੇਜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹੁੰਚ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ, ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕੰਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾ ਮੰਨੋ; ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨ, ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ, ਕੰਮ-ਥਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਥਾਨਕ ਦਫ਼ਤਰ ਨਾਲ ਜਾਂਚੋ।