ম্যানমাৰত শ্ৰমিক আইন

ম্যানমাৰত একক শ্ৰমিক আইন সংহিতা নাই। Ministry of Labour, Department of Labour, Factories and General Labour Laws Inspection Department, Social Security Board, টাউনশ্বিপ কাৰ্যালয়, সমঝোতা সংস্থা, সালিচ সংস্থা আৰু আদালতে বেলেগ বেলেগ কাম কৰে। কাঠামোটোৱে কৰ্মচাৰী আৰু আন অধীনস্থ কামৰ ৰূপ—দৈনিক, অস্থায়ী, কৃষি, ঘৰুৱা, চৰকাৰী আৰু শিক্ষানবিশৰ কামসহ—সামৰে, যদিও বাস্তৱ প্ৰৱেশ আৰু আনুষ্ঠানিক কভাৰেজ অসমান। Defence Services, Myanmar Police Force আৰু আন সশস্ত্ৰ সংস্থা শ্ৰমিক-সংগঠন আৰু শ্ৰমিক-বিবাদৰ কাঠামোৰ কিছুমান অংশৰ পৰা বাদ। নিয়োগকৰ্তাই কাম আৰম্ভ হোৱাৰ 30 দিনৰ ভিতৰত লিখিত কৰ্মসংস্থান চুক্তি দিব লাগে আৰু চুক্তি সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ 30 দিনৰ ভিতৰত সংশ্লিষ্ট টাউনশ্বিপ বা জিলা শ্ৰমিক কাৰ্যালয়ত দাখিল কৰিব লাগে। চুক্তিত সাধাৰণতে কাম, কৰ্মস্থলী, মজুৰি, কামৰ সময়, বিশ্ৰাম, ছুটি, সামাজিক বীমা, চাকৰি শেষ, শাস্তি আৰু বিবাদৰ পদ্ধতি উল্লেখ থাকে। বিধিসিদ্ধ ন্যূনতমতকৈ কম চুক্তিৰ চৰ্ত কাৰ্যকৰী নহয়। চুক্তিৰ নিয়ম আৰু Rule 14-ৰ নমুনাৰ বাস্তৱ স্থিতি বৰ্তমানৰ জাননীৰ সৈতে মিলাই চাব লাগে। কৰ্মসময়ৰ সীমা কৰ্মস্থলীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। কাৰখানাত প্ৰাপ্তবয়স্কই সাধাৰণতে দিনে 8 ঘণ্টা আৰু সপ্তাহত 44 ঘণ্টাতকৈ বেছি কাম কৰিব নালাগে; অবিৰত কাৰখানাৰ কাম সপ্তাহত 48 ঘণ্টালৈ হ’ব পাৰে। দোকান আৰু প্ৰতিষ্ঠানত সাধাৰণ সীমা দিনে 8 ঘণ্টা আৰু সপ্তাহত 48 ঘণ্টা। কাৰখানাত সৰ্বাধিক 5 ঘণ্টাৰ পিছত কমেও 30 মিনিটৰ বিৰতি লাগে, আৰু বিৰতিসহ গোটেই কৰ্মদিন সাধাৰণতে 10 ঘণ্টালৈ সীমিত। দোকানত সৰ্বাধিক 4 ঘণ্টাৰ পিছত কমেও 30 মিনিটৰ বিৰতি লাগে, আৰু বিৰতিসহ দিনটো সাধাৰণতে 11 ঘণ্টালৈ সীমিত। কৰ্মীয়ে সপ্তাহত এটা দৰমহাসহ বিশ্ৰামৰ দিন পাব লাগে। কাৰখানাত সাধাৰণতে দেওবাৰ, আনহাতে দোকানে আন দিন বাছিব পাৰে। প্ৰয়োজন হ’লে পালিৰ সময়সূচী আগতীয়াকৈ প্ৰদৰ্শন কৰি পৰিদৰ্শকক জনাব লাগে, আৰু কৰ্মীক একেৰাহে 10 দিনতকৈ বেছি কামত নিয়োগ কৰিব নালাগে। অতিৰিক্ত কামৰ সীমাও বেলেগ। অবিৰত নহোৱা কাৰখানাৰ কামত সাধাৰণতে সপ্তাহত 20 ঘণ্টালৈ অতিৰিক্ত কাম অনুমোদিত; সোমবাৰৰ পৰা শুকুৰবাৰলৈ 15 ঘণ্টালৈ আৰু শনিবাৰে 5 ঘণ্টালৈ। দোকানত সাধাৰণতে সপ্তাহত 12 ঘণ্টালৈ অতিৰিক্ত কাম, আৰু ব্যতিক্ৰমী অৱস্থাতহে 16 ঘণ্টালৈ; দোকানৰ অতিৰিক্ত কাম মাজনিশাৰ পিছলৈ চলিব নালাগে। কাৰখানাৰ অতিৰিক্ত কামত সাধাৰণতে ভাট্টা বাদ দি সাধাৰণ মজুৰিৰ দুগুণ দিয়া হয়; টুকুৰা-হিচাপৰ অতিৰিক্ত কাম সাধাৰণতে গড় হাৰৰ দুগুণে গণনা হয়। সাধাৰণ মজুৰি, ভাট্টা আৰু অতিৰিক্ত কামৰ গণনাৰ ভিত্তিৰ পাৰ্থক্য Notification 1/2025ৰ সৈতে মিলাই চাব লাগে। নথিভুক্ত ৰাষ্ট্ৰীয় ন্যূনতম মজুৰি হৈছে 8 ঘণ্টাৰ দিনৰ বাবে MMK 7,800, অৰ্থাৎ ঘণ্টাত MMK 975; 1 October 2023, 1 August 2024 আৰু 1 October 2025ত কাৰ্যকৰী হোৱা বৃদ্ধিৰ পিছত। ন্যূনতম মজুৰিৰ কাঠামো সাধাৰণতে কমেও 10জন কৰ্মী থকা কৰ্মস্থলীত প্ৰযোজ্য আৰু 10জনতকৈ কম কৰ্মী থকা সৰু বা পাৰিবাৰিক ব্যৱসায় বাদ। সাধাৰণতে মজুৰি নগদে দিয়া হয়; কেৱল বস্তুৰ ৰূপত দিয়া সুবিধাই ন্যূনতম মজুৰিৰ দায় পূৰণ নকৰে। সাধাৰণতে পিছৰ মাহৰ সপ্তম দিনৰ আগতে মাহিলী মজুৰি দিব লাগে; কমেও 1,000 কৰ্মী থকা প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে দশম দিনলৈ সময় থাকে। আইনসিদ্ধ কৰ্তন সীমিত, আৰু নিয়োগকৰ্তাই চাকৰি শেষ কৰিলে শেষৰ মজুৰি সাধাৰণতে দুটা কৰ্মদিনৰ ভিতৰত দিব লাগে। ছুটিত প্ৰযোজ্য চৰকাৰী গেজেট অনুসৰি বছৰি প্ৰায় 15টা ৰাজহুৱা বন্ধ, 12 মাহ একেৰাহে কামৰ পিছত 10 দিন উপাৰ্জিত বাৰ্ষিক ছুটি আৰু বছৰি 6 দিন আকস্মিক ছুটি থাকে। কমেও 6 মাহ সেৱাৰ পিছত বছৰি 30 দিনলৈ দৰমহাসহ চিকিৎসা-ছুটি পোৱা যায়; সাধাৰণতে চিকিৎসকৰ প্ৰমাণপত্ৰ লাগে, আৰু তাৰ আগৰ চিকিৎসা-ছুটি সাধাৰণতে দৰমহাবিহীন। প্ৰসূতিৰ ছুটিত জন্মৰ আগতে 6 সপ্তাহ আৰু পিছত কমেও 8 সপ্তাহ থাকে; যমজ সন্তান হ’লে অতিৰিক্ত 4 সপ্তাহ। পিতৃত্বৰ ছুটি 15 দিন। চাকৰি শেষত ব্যৱহাৰ নকৰা ছুটিৰ ধন দুদিনৰ ভিতৰত দিব লাগে। ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিনত কাম কৰিলে সাধাৰণতে সাধাৰণ হাৰৰ দুগুণ আৰু প্ৰযোজ্য জীৱন-যাপনৰ খৰচৰ ভাট্টা পোৱা যায়। 14 বছৰৰ তলৰ শিশুক কামত নিয়োগ কৰিব নোৱাৰি। 14 বা 15 বছৰ বয়সৰ শিশু-কৰ্মীয়ে দিনে সৰ্বাধিক 4 ঘণ্টা কাম কৰিব পাৰে, 18:00ৰ পৰা 06:00লৈ কাম কৰিব নোৱাৰে আৰু চিকিৎসাগত সক্ষমতাৰ প্ৰমাণপত্ৰ লাগে। কৰ্মস্থলীৰ সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য Factories Act আৰু সংশ্লিষ্ট পৰিদৰ্শন ক্ষমতাৰ অধীনত তদাৰক কৰা হয়। কামৰ আঘাতত কৰ্মী সামৰি লোৱা হ’লে Social Security Law, আৰু সেই কভাৰেজ প্ৰযোজ্য নহ’লে Workmen's Compensation Act প্ৰযোজ্য হ’ব পাৰে। কমেও 5জন কৰ্মী থকা প্ৰতিষ্ঠানে ব্যৱসায় আৰম্ভ হোৱাৰ 30 দিনৰ ভিতৰত Social Security Board-ত পঞ্জীয়ন কৰিব লাগে। স্থায়ী আৰু অস্থায়ী কৰ্মী তথা শিক্ষানবিশ সাধাৰণতে অন্তৰ্ভুক্ত। কিছুমান খণ্ডই স্বেচ্ছামূলকভাৱে অংশ ল’ব পাৰে; ইয়াৰ ভিতৰত কিছুমান ব্যৱসায় নহোৱা চৰকাৰী কাম, আন্তৰ্জাতিক সংস্থা, দূতাবাস, ঋতুভিত্তিক কৃষি আৰু মাছধৰা, তিনিমাহতকৈ কম চলা ব্যৱসায়, অলাভজনক সংস্থা, পাৰিবাৰিক ব্যৱসায় আৰু ব্যৱসায় নহোৱা ঘৰুৱা সেৱা আছে। বৰ্তমানৰ মৌলিক অৱদান-গণকত স্বাস্থ্য আৰু সামাজিক যত্নৰ বাবে নিয়োগকৰ্তাৰ 2% আৰু কৰ্মীৰ 2% দেখা যায়; আন তহবিল আৰু বয়সভিত্তিক হাৰৰ বাবে বৰ্তমানৰ নিয়ম আৰু জাননী পৰীক্ষা কৰিব লাগে। সুবিধাত চিকিৎসা, গড় মজুৰিৰ 60%কৈ সৰ্বাধিক 26 সপ্তাহৰ অসুস্থতা-নগদ ধন, প্ৰসূতি আৰু পিতৃত্বৰ সুবিধা, অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ সুবিধা আৰু কৰ্মস্থলীৰ আঘাতৰ সুবিধা থাকিব পাৰে। প্ৰসূতিৰ নগদ সুবিধাৰ বাবে সাধাৰণতে অন্তত এবছৰ কাম আৰু ছয় মাহৰ অৱদান লাগে। সামাজিক-বীমা আপীল স্থানীয় কাৰ্যালয়ৰ পৰা ৰাজ্য বা অঞ্চল পৰ্যায়লৈ আৰু তাৰ পিছত Social Security Board Appeal Tribunal-লৈ যাব পাৰে। কৰ্মীয়ে Labour Organization Law-ৰ অধীনত সংগঠন কৰিব পাৰে। মৌলিক শ্ৰমিক সংগঠনৰ বাবে সাধাৰণতে কমেও 30জন কৰ্মী লাগে; একে খণ্ড আৰু অঞ্চলৰ বিকল্প কৰ্মস্থলী ব্যৱস্থাত 10% ভোটৰ সীমা ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। টাউনশ্বিপ, ৰাজ্য বা অঞ্চল, ফেডাৰেচন আৰু কনফেডাৰেচন স্তৰৰ বাবে পৃথক সীমা আছে। পঞ্জীয়নভুক্ত সংগঠনে সংগঠিত হ’ব, প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচন কৰিব, সামূহিক দৰ-দাম কৰিব, বিবাদত অংশ ল’ব আৰু আইনসিদ্ধ ধৰ্মঘট কৰিব পাৰে। নিয়োগকৰ্তাই সংগঠন নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব বা আইনসিদ্ধ সদস্যপদ আৰু কাৰ্যকলাপৰ বাবে প্ৰতিশোধ ল’ব নোৱাৰে। 60 দিনৰ ভিতৰত পঞ্জীয়ন লক্ষ্য কৰা হয়। কৰ্মস্থলীৰ সমন্বয় সমিতিত সাধাৰণতে নিয়োগকৰ্তা আৰু কৰ্মীৰ সমান প্ৰতিনিধি থাকে; সদস্যৰ কাৰ্যকাল এবছৰ আৰু তেওঁলোকে সামূহিক দৰ-দাম, কৰ্মস্থলীৰ সুৰক্ষা, কল্যাণ আৰু উৎপাদনশীলতা চাব পাৰে। শ্ৰমিক-বিবাদ ব্যক্তিগত বা সামূহিক হ’ব পাৰে আৰু কৰ্মসংস্থান, কামৰ সময়, মজুৰি, সুবিধা, ছুটি, সুৰক্ষা, আঘাত বা চাকৰি শেষৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। কমেও 30জন কৰ্মী জড়িত থাকিলে কৰ্মস্থলীৰ সমন্বয় সমিতিয়ে 5 দিনৰ ভিতৰত মীমাংসাৰ চেষ্টা কৰিব লাগে। 30জনতকৈ কম হ’লে কৰ্মীয়ে সাধাৰণতে নিয়োগকৰ্তাৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ যোগাযোগ কৰি 5 দিনৰ ভিতৰত মীমাংসা বিচাৰে। সমাধান নহ’লে বিষয় Township Conciliation Body-লৈ যাব পাৰে। সামূহিক সমঝোতা সাধাৰণতে 3 দিনৰ ভিতৰত হয়, তাৰ পিছত 2 দিনৰ ভিতৰত ফাইল আগবঢ়োৱা হয়। ৰাজ্য বা অঞ্চলৰ Arbitration Body-এ সাধাৰণতে 7 দিনত সিদ্ধান্ত লয় আৰু 2 দিনত সিদ্ধান্ত প্ৰেৰণ কৰে। Arbitration Council-লৈ আপীলৰ সাধাৰণ সময়সীমা 7 দিন; ৰাষ্ট্ৰীয় তিনিজনীয়া ন্যায়াধিকৰণে সাধাৰণতে 14 দিনত, অত্যাৱশ্যকীয় সেৱাত 7 দিনত ৰায় দিয়ে আৰু 2 দিনত প্ৰেৰণ কৰে। নিষ্পত্তি নোহোৱা ব্যক্তিগত বিবাদ আদালতলৈ যাব পাৰে। বিধিসিদ্ধ শ্ৰমিক-বিবাদৰ সমঝোতা আৰু সালিচত সাধাৰণতে পক্ষই মাচুল দিব নালাগে; কিন্তু ব্যক্তিগত আইনী পৰামৰ্শ, অনুবাদ আৰু যাত্ৰাৰ খৰচ এই নিয়মে নিৰ্ধাৰণ নকৰে। অত্যাৱশ্যকীয় সেৱাত বাধ্যতামূলক সালিচ হ’ব পাৰে। ধৰ্মঘট বা লকআউটৰ বাবে বিধিসিদ্ধ প্ৰক্ৰিয়া আৰু সাধাৰণতে 3 দিনৰ জাননী লাগে; নিয়োগকৰ্তাই বিবাদৰ চৰ্ত একপক্ষীয়ভাৱে সলনি কৰিব নোৱাৰে। চাকৰি শেষৰ নিয়ম কৰ্মসংস্থান চুক্তিত থাকিব লাগে। International Labour Organization-ৰ গাইডত উল্লেখ কৰা মূল ভিত্তি হৈছে নিয়োগকৰ্তা বা কৰ্মীৰ 30 দিনৰ জাননী আৰু যুক্তিসংগত কাৰণ; কিন্তু Rule 14-ৰ সঠিক স্থিতি আৰু কাৰ্যকৰীকৰণ বৰ্তমানৰ চৰকাৰী তথ্যৰে পৰীক্ষা কৰিব লাগে। অতিৰিক্ত কামৰ ধন বাদ দি শেষৰ দৰমহাৰ পৰা ক্ষতিপূৰণ গণনা হয়: 6 মাহতকৈ কম সেৱাত নাই; 6 মাহৰ পৰা 1 বছৰতকৈ কমত আধা মাহৰ দৰমহা; 1ৰ পৰা 2 বছৰতকৈ কমত 1 মাহ; 2ৰ পৰা 3 বছৰতকৈ কমত 1.5 মাহ; 3ৰ পৰা 4 বছৰতকৈ কমত 3 মাহ; 4ৰ পৰা 6 বছৰতকৈ কমত 4 মাহ; 6ৰ পৰা 8 বছৰতকৈ কমত 5 মাহ; 8ৰ পৰা 10 বছৰতকৈ কমত 6 মাহ; 10ৰ পৰা 20 বছৰতকৈ কমত 8 মাহ; 20ৰ পৰা 25 বছৰতকৈ কমত 10 মাহ; আৰু 25 বছৰ বা তাতকৈ অধিকত 13 মাহৰ দৰমহা। চুৰি, ইচ্ছাকৃত সম্পত্তি-ক্ষতি, অস্ত্ৰ বা বিস্ফোৰক, গুৰুতৰ হিংসা, উৎকোচ, জুৱা বা একেৰাহে তিনিদিন অনুপস্থিতিৰ দৰে গুৰুতৰ অসৎ আচৰণে প্ৰযোজ্য নিয়ম অনুসৰি ক্ষতিপূৰণৰ অধিকাৰ বাতিল কৰিব পাৰে। Department of Labour আৰু labour exchange offices-এ কৰ্মসংস্থান চুক্তিৰ দাখিলৰ ব্যৱস্থা চম্ভালে। পৰিদৰ্শন বিভাগে কৰ্মস্থলী, মজুৰি আৰু সুৰক্ষাৰ ৰেকৰ্ড পৰিদৰ্শন কৰিব পাৰে আৰু গোচৰ চলাব বা আনলৈ পঠিয়াব পাৰে। স্থানীয়তা আৰু সামৰ্থ্য অনুসৰি প্ৰৱেশ, সময় আৰু নিয়ম বলবৎ কৰোৱা বেলেগ। আইনত কামৰ নাম থাকিলেও অনানুষ্ঠানিক, ঘৰুৱা আৰু কৃষি কামত প্ৰৱেশৰ ঝুঁকি বেছি। সেয়ে আইনগত কাঠামোক একেধৰণৰ পদ্ধতি বুলি নধৰি বৰ্তমানৰ আইন, জাননী, কৰ্মস্থলীৰ শ্ৰেণী আৰু দায়িত্বশীল স্থানীয় কাৰ্যালয় অনুসৰি পৰীক্ষা কৰক।